Psychotropic Agents, Part I (1980) [Ψυχοτρόποι παράγοντες]

Part I: Antipsychotics and Antidepressants [Μέρος Ι: Αντιψυχωσικά και Αντικαταθλιπτικά]

Handbook of Experimental Pharmacology, Vol. 55/I [Εγχειρίδιο πειραματικής φαρμακολογίας. Τόμος 55/I]

Editors

F. Hoffmeister

G. Stille

Πρόλογος

Οι τόμοι για τις “Psychotropic Agents” (ψυχοτρόπες ουσίες) στη σειρά “Handbook of Experimental Pharmacology” δείχνουν ξεκάθαρα ότι η κλασική έννοια αυτού του κλάδου έχει γίνει πολύ στενή τα τελευταία χρόνια.

Για παράδειγμα, το ποιες ουσίες είναι ψυχοτρόπες δεν καθορίζεται από τα κριτήρια της δοκιμής σε ζώα, δηλαδή από την πειραματική φαρμακολογία, αλλά από τη δράση τους στην ψυχή, η οποία σε τελική ανάλυση είναι προσβάσιμη μόνο σε εμάς, στον άνθρωπο. Οι ψυχοτρόπες ουσίες εξαναγκάζουν την πειραματική φαρμακολογία (και συνεπώς και αυτό το εγχειρίδιο) να βγει έξω από τα παραδοσιακά της όρια, τα οποία βασικά εξαρτώνται από μελέτες σε ζώα.

Τα αντιψυχωσικά και τα αντικαταθλιπτικά δεν ανακαλύφθηκαν σε πειράματα σε ζώα, αλλά τυχαία (ή ακριβέστερα, από τον κλινικό εμπειρισμό). Έμπειροι ψυχίατροι εκπαιδευμένοι στην παρατήρηση ασθενών αναγνώρισαν την αποτελεσματικότητα των ουσιών, την ευεργετική δράση των οποίων κανείς δεν είχε ονειρευτεί πριν: DELAY και DENICKER στην περίπτωση της χλωροπρομαζίνης, KLINE στην περίπτωση των αναστολέων μονοαμινοξειδάσης και KUHN στην περίπτωση της ιμιπραμίνης. Μόνο μετά από αυτές τις ανακαλύψεις οι φαρμακολόγοι ανέπτυξαν πειραματικά μοντέλα των ψυχώσεων σε πειράματα σε ζώα. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα δε γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποιες από τις επιδράσεις που εμφανίζονται στα ζώα είναι σχετικές με το κλινικό αποτέλεσμα παρά την τεράστια αφθονία των μεμονωμένων ερευνών. Για πολλά χρόνια, αυτή η αβεβαιότητα οδήγησε στη δοκιμή αντιψυχωσικών (πχ. νευροληπτικού τύπου) σε μοντέλα που στην πραγματικότητα παρήγαγαν τις ανεπιθύμητες παρενέργειες. Για παράδειγμα, εάν κάποιος χρησιμοποιεί την “κατατονία” ως κριτήριο επιλογής στα ζώα, θα αναπτύξει επανειλημμένα αντιψυχωσικά με δυνητικά ισχυρές εξωπυραμιδικές παρενέργειες.

Η κλοζαπίνη άνοιξε μια νέα διάσταση: αυτό είναι ένα αντιψυχωσικό χωρίς σημαντικές εξωπυραμιδικές παρενέργειες. Για άλλους λόγους, οι ελπίδες που γεννά αυτή η ουσία δυστυχώς δεν έχουν εκπληρωθεί.

Παρόλο που σήμερα διατίθενται άφθονα σκευάσματα για τη θεραπεία των ψυχώσεων, η πρόοδος φαίνεται να είναι στάσιμη. Ο πρώτος τόμος των “Psychotropic Agents” αντικατοπτρίζει την παρούσα κατάσταση. Το υλικό που συγκεντρώθηκε μεταφέρει μια εντύπωση της μεγάλης δραστηριότητας στον τομέα αυτό τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, δείχνει επίσης ότι δεν έχουμε σημειώσει σχεδόν καμία πραγματική πρόοδο στη θεμελιώδη γνώση τα τελευταία 20 χρόνια. Η συνεργασία μεταξύ διαφορετικών κλάδων στον τομέα των ψυχοδραστικών παραγόντων είναι υποδειγματική, όπως φαίνεται και από τον παρόντα τόμο. Η έρευνα στη νευροφαρμακολογία, τη νευροφυσιολογία και τη νευροχημεία αυτών των σκευασμάτων δείχνει ότι στην πραγματικότητα δεν είναι ψυχοδραστικοί παράγοντες, αλλά στην πραγματικότητα νευροφαρμακολογικά δραστικοί παράγοντες. Τα νευρωνικά τους αποτελέσματα αντανακλώνται σε ψυχικές εκδηλώσεις. Το μόνο πραγματικό ψυχοδραστικό φάρμακο είναι το εικονικό φάρμακο: δρα απευθείας στον ψυχισμό.

Όπως είναι θεμιτό για τους ψυχοδραστικούς παράγοντες, οι κλινικοί γιατροί, οι ψυχολόγοι και οι ερευνητές συμπεριφοράς έχουν επίσης τη γνώμη τους σε αυτόν τον τόμο. Αποδεικνύεται ξεκάθαρα ότι σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ότι σε άλλους τομείς, σε αυτό το πεδίο της έρευνας για τα φάρμακα, η παρατήρηση ασθενών και υποκειμένων δοκιμής αποτελεί τη βάση για νέες υποθέσεις που μπορούν να δοκιμαστούν μόνο δευτερογενώς σε ζώα. Μπορεί να τεθεί το ερώτημα γιατί χρειάζεται καθόλου η δοκιμή σε ζώα. Ωστόσο, είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί ότι η λειτουργία του εγκεφάλου είναι πιο προσιτή τόσο για τον νευροφυσιολόγο όσο και για τον νευροχημικό σε ζώα παρά σε ασθενείς, στους οποίους πολλές έρευνες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν για ηθικούς λόγους. Η πορεία προς τη γνώση είναι επομένως διαφορετική από αυτή σε άλλες ομάδες φαρμάκων.

Με τον μεγάλο αριθμό ειδικοτήτων που εμπλέκονται, δεν μπορούν να αποφευχθούν επικαλυπτόμενες απόψεις. Πράγματι, είναι ίσως επιθυμητό να βρεθεί ένα συγκεκριμένο φαινόμενο ερμηνευμένο από φαρμακολόγους, και στη συνέχεια από νευροφυσιολόγους, ή ακόμα και από ερευνητές συμπεριφοράς.

Ας ελπίσουμε ότι καταφέραμε να αναθεωρήσουμε την έρευνα στον τομέα των αντιψυχωσικών με κατάλληλη επιλογή συγγραφέων και επιλογή θεμάτων. Ενδιαφερθήκαμε επίσης να ανταποκριθούμε στην προσωπική εμπειρία των μεμονωμένων ερευνητών. Ελπίζουμε ότι ο τόμος θα αποτελέσει μια γέφυρα που οδηγεί από το παρελθόν στο μέλλον της φαρμακοθεραπείας της ψύχωσης.

G. STILLE

Berlin, August 1980

Περιεχόμενα

Αντιψυχωσικά: Χημεία (δομή και αποτελεσματικότητα)

• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Τρικυκλικά νευροληπτικά: Σχέσεις δομής-δραστηριότητας, J. SCHMUTZ and C.W. PICARD
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Βουτυροφαινόνες και διφαινυλοβουτυλοπιπεριδίνες, P. A. J. JANSSEN and W. F. M. VAN BEVER
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κεντρικής δράσης Rauwolfia Alkaloids, H. J. BEIN
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Συμπεριφορική φαρμακολογία αντιψυχωσικών, H. KREISKOTT
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Έλεγχος των επιδράσεων των αντιψυχωσικών φαρμάκων με πρακτικές συμπεριφορικές τεχνικές, Ε. LEHR
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Η στερεότυπη συμπεριφορά και η συνάφειά της για τον έλεγχο των νευροληπτικών, A. RANDRUP, B. KJELLBERG, E. SCHIØRRING, J. SCHEEL-KRÜGER, R. FOG and I. MUNKVAD
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Νευροφυσιολογικές ιδιότητες νευροληπτικών παραγόντων σε ζώα, Ι. JURNA
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Αντιψυχωσικά: νευροφυσιολογικές ιδιότητες (στον άνθρωπο), J. ROUBICEK
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Βιοχημικές επιδράσεις νευροληπτικών φαρμάκων, G. BARTHOLINI and K. G. LLOYD.
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Βιοχημικές επιδράσεις (σε άνδρες), M. ACKENHEIL
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Τοξικολογία αντιψυχωσικών παραγόντων, F. LEUSCHNER, W. NEUMANN and R. HEMPEL
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Κλινική φαρμακολογία (φαρμακοκινητική), B. MÜLLER-OERLINGHAUSEN
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13. Μεταβολισμός και κινητική, U. BREYER-PFAFF
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14. Ψυχομετρικές και ψυχοφυσιολογικές δράσεις των αντιψυχωσικών στους άνδρες, W. JANKE
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15. Ενδοκρινικές επιδράσεις νευροληπτικών, F.G. SULMAN and Y. GIVANT
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16. Χημεία (δομή και δραστηριότητα), F.J. Zeelen
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17. Αναστολείς μονοαμινοξειδάσης ως αντικαταθλιπτικά, N. S. KLINE and T. B. COOPER
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά: Γενική φαρμακολογία, I. MØLLER NIELSEN
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19. Νευροφυσιολογικές ιδιότητες (σε ζώα), G. GOGOLÁK
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 20. Κλινικές νευροφυσιολογικές ιδιότητες αντικαταθλιπτικών, T.M. ITIL and C. SOLDATOS
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21a. Βιοχημικές επιδράσεις των αντικαταθλιπτικών σε ζώα, F. SULSER and P.L. MOBLEY
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21b. Βιοχημικές επιδράσεις των αντικαταθλιπτικών στον άνθρωπο, G. LANGER and M. KAROBATH
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21c. Αλλαγές που προκαλούνται από φάρμακα στη συμπεριφορά των ζώων ως εργαλείο για την αξιολόγηση των αντικαταθλιπτικών: Συσχέτιση με βιοχημικές επιδράσεις, A. DELINI-STULA
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 22. Τοξικολογία αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, P. THOMANN and R. HESS
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23. Μεταβολισμός αντικαταθλιπτικών, M. H. BICKEL
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24. Φυσιολογικές και ψυχολογικές επιδράσεις των αντικαταθλιπτικών στον άνθρωπο, M. LADER and S. BHANJI
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25. Φαρμακολογία και τοξικολογία λιθίου, M. SCHOU
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26. Αντιψυχωσικά και πειραματικά μοντέλα επιληπτικών κρίσεων, R. KRETZSCHMAR and H. J. TFSCHENOORF

(το βιβλίο σε μορφή αρχείου PDF)