Cannabinoids as Therapeutics (2005) [Κανναβινοειδή ως θεραπευτικά]

Edited by

R. Mechoulam

Πρόλογος

Πριν από είκοσι χρόνια το ενδοκανναβινοειδές σύστημα ήταν άγνωστο. Γνωρίζαμε πολλά για την χρήση παρασκευασμάτων από φυτά κάνναβης επί χιλιετίες τόσο ως φάρμακο όσο και ως “ουσία που αφαιρεί το μυαλό” (όπως πολύ καλά αναφέρεται σε αρχαίες ασσυριακές πήλινες πλάκες). Στις αρχές του περασμένου αιώνα σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στην χημεία και την φαρμακολογία της κάνναβης, αλλά μόνο μετά την ταυτοποίηση το 1964 της Δ9-τετραϋδροκανναβινόλης (Δ9-THC) ως δραστικού συστατικού του φυτού, αυτό το πεδίο τράβηξε το ενδιαφέρον πολλών ερευνητικών ομάδων και δημοσιεύτηκαν εκατοντάδες εργασίες σχετικά με την χημεία, την βιοχημεία, τον μεταβολισμό και τις κλινικές επιδράσεις αυτής της ένωσης. Ωστόσο, ο μηχανισμός δράσης της παρέμεινε άγνωστος για σχεδόν δύο δεκαετίες. Στα μέσα της δεκαετίας του ‘80, εντοπίστηκε η παρουσία ενός κανναβινοειδούς υποδοχέα στον εγκέφαλο και λίγο αργότερα κλωνοποιήθηκε. Ακολούθησε η απομόνωση των κύριων ενδογενών κανναβινοειδών, του ανανδαμιδίου και της 2-αραχιδονοϋλογλυκερόλης και η αποσαφήνιση της βιοσύνθεσης και της αποικοδόμησης τους. Αυτές οι εξελίξεις οδήγησαν σε μια χιονοστιβάδα δημοσιεύσεων σε μια μεγάλη ποικιλία τομέων. Βρισκόμαστε τώρα στην μέση των μεγάλων προόδων στην βιοχημεία / φυσιολογία που σχετίζονται με τις δράσεις των ενδοκανναβινοειδών.

Αυτός ο σύντομος τόμος προσπαθεί να παρουσιάσει μια ενημερωμένη εικόνα σε ορισμένα από τα κύρια πεδία της έρευνας των ενδοκανναβινοειδών. Το πρώτο κεφάλαιο αυτού του βιβλίου, σχετικά με την χρήση της κάνναβης στην Ινδία, μπορεί να θεωρηθεί ως έκφραση ευχαριστιών προς τους βοτανολόγους, οι οποίοι για αιώνες μετέδωσαν τις ιατρικές παραδόσεις που σχετίζονται με την ουσία. Το κεφάλαιο της χημείας είναι μια σύντομη περίληψη των ενεργών φυτικών, συνθετικών και ενδογενών κανναβινοειδών που διερευνώνται σήμερα, πολλά από τα οποία αναφέρονται αργότερα στο βιβλίο. Η κανναβιδιόλη είναι ένα ασυνήθιστο κανναβινοειδές – δεν δεσμεύεται με τους γνωστούς υποδοχείς και ωστόσο ασκεί μια ποικιλία επιδράσεων. Ως εκ τούτου, ένα κεφάλαιο είναι αφιερωμένο σε αυτήν. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα κεφάλαια ασχολούνται με το ενδοκανναβινοειδές σύστημα και τα ενδοκανναβινοειδή σε ποικίλες συνθήκες και φυσιολογικά συστήματα. Ένα κεφάλαιο περιγράφει την έρευνα που έγινε για το Sativex®, ένα τυποποιημένο φυτικό σκεύασμα που αποτελείται από επανα-ανάμειξη απομονωμένων κανναβινοειδών, που πρόκειται να παρουσιαστεί σύντομα στον Καναδά ως φάρμακο για τα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης.

Πολλά πεδία που είναι γνωστό ότι επηρεάζονται από τα κανναβινοειδή δεν εξετάστηκαν. Η τεράστια έκταση των συναισθημάτων είναι ένα από αυτά. Οι περισσότεροι χρήστες κάνναβης καπνίζουν την ουσία για να έχουν “ευφορικότητα”. Όμως γνωρίζουμε πολύ λίγα για τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η κάνναβη επηρεάζει τα συναισθήματα. Κάτω από ορισμένες συνθήκες η Δ9-THC προκαλεί επιθετικότητα, αν και συνήθως οδηγεί σε καταστολή. Το άγχος είναι μια άλλη συναισθηματική πτυχή που επηρεάζεται από τα κανναβινοειδή. Αν και ένα σύντομο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην ηρεμία του άγχους από τα κανναβινοειδή, δεν επιχειρεί να παρουσιάσει μια μηχανιστική εικόνα. Και δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα για την χημεία που συνδέει τα ενδοκανναβινοειδή με το άγχος, τον φόβο, την αγάπη, την ικανοποίηση ή την απόγνωση. Είναι τα ενδοκανναβινοειδή ένα από τα εργαλεία της φύσης για την διαμόρφωση των συναισθημάτων; Αυτό είναι πιθανώς ένα από τα πεδία που θα διερευνηθούν στο μέλλον. Όμως τα βιβλία ανασκοπούν το παρελθόν. Πιθανώς η επόμενη έκδοση αυτού του βιβλίου, σε 5 ή 10 χρόνια, θα αναφέρει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην συσχέτιση των ενδοκανναβινοειδών με τα συναισθήματα. Μέχρι τότε θα πρέπει να παραμείνουμε ικανοποιημένοι με πιο συνηθισμένα θέματα όπως η νευροπροστασία, η αναπαραγωγή, η όρεξη και οι επιπτώσεις στον καρκίνο.

Το πλήθος των ενδοκανναβινοειδών επιδράσεων φαίνεται σαν ένα γόνιμο πεδίο για εξερεύνηση από τις φαρμακευτικές εταιρείες. Σύντομα αναμένουμε να δούμε την εισαγωγή ενός συνθετικού ανταγωνιστή κανναβινοειδών στην θεραπεία της παχυσαρκίας και, πιθανώς αργότερα, φάρμακα για νευροπροστασία, πόνο, πολλαπλή σκλήρυνση, ρευματοειδή αρθρίτιδα και καρκίνο. Θα ακολουθήσουν η διαταραχή μετατραυματικού στρες, η σχιζοφρένεια και το Σύνδρομο Tourette;

Raphael Mechoulam

Jerusalem, January 2005

Περιεχόμενα

• Κάνναβη στην Ινδία: Αρχαία παράδοση και σύγχρονη ιατρική, Lumír O. Hanuš and Raphael Mechoulam
• Χημεία Κανναβινοειδών: Μια επισκόπηση, Roger G. Pertwee
• Η κανναβιδιόλη ως πιθανό φάρμακο, Mauro Maccarrone
• Ενδοκανναβινοειδή και ρύθμιση της γονιμότητας, Javier Fernández-Ruiz, Sara González, Julián Romero and José Antonio Ramos
• Κανναβινοειδή σε νευροεκφυλισμό και νευροπροστασία, Stephen A. Varvel and Aron H. Lichtman
• Ο ρόλος του ενδοκανναβινοειδούς συστήματος στην μάθηση και την μνήμη, Richard E. Musty
• Κανναβινοειδή και άγχος, Susan M. Huang and J. Michael Walker
• Κανναβινοειδείς στόχοι για θεραπείες πόνου, Luciano De Petrocellis, Maurizio Bifulco, Alessia Ligresti and Vincenzo Di Marzo
• Πιθανή χρήση κανναβιμιμητικών στην θεραπεία του καρκίνου, Linda A. Parker, Cheryl L. Limebeer and Magdalena Kwiatkowska
• Κανναβινοειδή: Επιδράσεις στον έμετο και την ναυτία σε ζωικά μοντέλα, Itai A. Bab
• Ο Σκελετός: Πέτρινα κόκαλα και “πετρωμένα” κεφάλια;, Daniela Parolaro and Tiziana Rubino
• Κανναβινοειδή και ουσίες κατάχρησης, Francis Barth and Murielle Rinaldi-Carmona
• Κανναβινοειδή στην όρεξη και την παχυσαρκία, Geoffrey W. Guy and Colin G. Stott
• Η ανάπτυξη του Sativex® – ενός φυσικού φαρμάκου με βάση την κάνναβη

(το βιβλίο σε μορφή αρχείου PDF)