Figures of Speech Used in the Bible – Explained and Illustrated [Σχήματα λόγου που χρησιμοποιούνται στη Βίβλο – Επεξήγηση και παρουσίαση]

by

E. W. Bullinger

Εισαγωγή

Ο Ιεοβά θέλησε να μας δώσει την αποκάλυψη του νου και της θέλησης του με λόγια. Είναι επομένως απολύτως απαραίτητο να κατανοήσουμε όχι μόνο τις έννοιες των ίδιων των λέξεων, αλλά και τους νόμους που διέπουν τη χρήση και τους συνδυασμούς τους.

Όλη η γλώσσα διέπεται από νόμους, αλλά, για να αυξηθεί η ισχύς μιας λέξης ή η δύναμη μιας έκφρασης, αυτοί οι νόμοι αποκλίνουν σχεδιασμένα και οι λέξεις και οι προτάσεις ρίχνονται και χρησιμοποιούνται σε νέες μορφές ή σχήματα (τα σχήματα λόγου). Οι αρχαίοι Έλληνες κατέγραψαν αυτές τις νέες και ιδιόμορφες μορφές στην επιστήμη και έδωσαν ονόματα σε περισσότερες από διακόσιες από αυτές.

Οι Ρωμαίοι προώθησαν αυτή την επιστήμη: αλλά με την παρακμή της μάθησης τον Μεσαίωνα, ουσιαστικά αυτή έσβησε. Από τότε λίγοι συγγραφείς έχουν αγγίξει το θέμα περιστασιακά εν συντομία και έχουν δώσει μερικά ασήμαντα παραδείγματα: αλλά η γνώση αυτής της αρχαίας επιστήμης έχει ξεχαστεί τόσο πολύ, που το ίδιο το όνομα της χρησιμοποιείται σήμερα με διαφορετική έννοια και σχεδόν αντίθετη έννοια.

Αυτές οι πολλαπλές μορφές που παίρνουν οι λέξεις και οι προτάσεις ονομάστηκαν από τους Έλληνες σχῆμα και από τους Ρωμαίους, figura. Και οι δύο λέξεις έχουν την ίδια σημασία, δηλαδή ένα σχήμα ή μια μορφή. Όταν μιλάμε για ένα άτομο ως “a figure” εννοούμε κάποιον που είναι ντυμένος με κάποιο περίεργο στυλ και έξω από τον συνηθισμένο τρόπο. Η ελληνική λέξη σχήμα βρίσκεται στους Α’ Κορ. VII. 31, “παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου” (το σχήμα του κόσμου τούτου παρέρχεται), στον Φιλ. II. 8, “καί σχήματι εὑρεθείς ὥς ἄνθρωπος” (και ευρεθείς κατά το σχήμα ως άνθρωπος). Η λατινική λέξη figura προέρχεται από το ρήμα fingere, to form, και έχει περάσει στην αγγλική γλώσσα στις λέξεις figure, transfigure, configuration, figura, feint, feign κλπ., κλπ.

Χρησιμοποιούμε τη λέξη σχήμα τώρα με διάφορες έννοιες. Η πρωτόγονη σημασία της ισχύει για οποιαδήποτε σημάδια, γραμμές ή περιγράμματα, που δημιουργούν μια μορφή ή σχήμα. Τα αριθμητικά σχήματα είναι ορισμένα σημεία ή μορφές που αντιπροσωπεύουν αριθμούς (1, 2, 3, κλπ.). Όλες οι δευτερεύουσες και παράγωγες έννοιες της λέξης “figure” διατηρούν αυτή την πρωτόγονη σημασία.

Εφαρμοσμένο σε λέξεις, ένα σχήμα υποδηλώνει κάποια μορφή που παίρνει μια λέξη ή πρόταση, διαφορετική από τη συνηθισμένη και φυσική της μορφή. Αυτό γίνεται πάντα με σκοπό να δώσει πρόσθετη δύναμη, περισσότερη ζωή, εντεινόμενο συναίσθημα και μεγαλύτερη έμφαση. Ενώ η σημερινή “μεταφορική γλώσσα” (figurative language) μιλιέται από άγνοια σαν να κάνει λιγότερο νόημα και να στερεί από τις λέξεις τη δύναμη και τη ένταση τους. Παρατίθεται ένα απόσπασμα του λόγου του θεού και συναντιέται με την κραυγή, “Ω, αυτό είναι μεταφορικό” που υπονοεί ότι το νόημα του είναι εξασθενημένο, ή ότι έχει εντελώς διαφορετικό νόημα ή ότι δεν έχει καθόλου νόημα. Όμως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Διότι μια ασυνήθιστη μορφή (figura) δεν χρησιμοποιείται ποτέ παρά μόνο για να προσθέσει δύναμη στην αλήθεια που μεταφέρεται, έμφαση στη δήλωση της και βάθος στο νόημα της. Όταν εφαρμόζουμε αυτή την επιστήμη στα λόγια του θεού και στις θεϊκές αλήθειες, βλέπουμε αμέσως ότι κανένας κλάδος της μελέτης της αγίας γραφής δεν μπορεί να είναι πιο σημαντικός ή να προσφέρει μεγαλύτερη υπόσχεση ουσιαστικής ανταμοιβής.

Βρίσκεται στην ίδια τη ρίζα κάθε μετάφρασης και είναι το κλειδί για την αληθινή ερμηνεία…

Καθώς η πορεία της γλώσσας προχωρά ομαλά, σύμφωνα με τους νόμους που τη διέπουν, δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να αφυπνίσει ή να τραβήξει την προσοχή μας. Είναι όπως όταν ταξιδεύουμε με ένα τρένο. Όσο όλα προχωρούν σύμφωνα με τους κανονισμούς, δεν παρατηρούμε τίποτα. κοιμόμαστε, ή διαβάζουμε, ή διαλογιζόμαστε ανάλογα με την περίπτωση. Αλλά, μόλις το τρένο μειώσει την ταχύτητα του ή κάνει μια απροσδόκητη στάση. Ακούμε αμέσως την ερώτηση, “Τι συμβαίνει;” “Γιατί σταματάμε;” Ακούμε το ένα παράθυρο να κατεβαίνει και μετά το άλλο: η προσοχή διεγείρεται πλήρως και το ενδιαφέρον διεγείρεται. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και με την ανάγνωση μας. Εφόσον όλα κυλούν ομαλά και σύμφωνα με τους κανόνες δεν παρατηρούμε τίποτα. Αλλά ξαφνικά αν υπάρξει μια παρέκκλιση από κάποιον κανόνα, μια απόκλιση από την ομοιόμορφη πορεία, μια απροσδόκητη αλλαγή, έλκεται η προσοχή μας και αμέσως ενεργοποιούμε το μυαλό μας για να ανακαλύψουμε γιατί οι λέξεις έχουν χρησιμοποιηθεί σε μια νέα μορφή, ποια είναι η συγκεκριμένη δύναμη του αποσπάσματος και γιατί πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός που δηλώθηκε ή στην αλήθεια που μεταφέρθηκε. Στην πραγματικότητα, δεν είναι πολύ να πούμε ότι, στη χρήση αυτών των μορφών, έχουμε, σαν να λέμε, τα σημάδια του αγίου πνεύματος στις βίβλους μας.

Αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο από όλα. Διότι δεν είναι από σαρκική σοφία που πρέπει να γίνουν κατανοητά τα λόγια “με διδακτούς του πνεύματος του αγίου”. Ο φυσικός άνθρωπος δεν μπορεί να κατανοήσει τον λόγο του θεού. Είναι ανοησία γι’ αυτόν. Ένας άντρας μπορεί να θαυμάσει ένα ηλιακό ρολόι, μπορεί να θαυμάσει τη χρήση του και να εκτιμήσει την εξυπνάδα του σχεδιασμού του, μπορεί να ενδιαφέρεται για τα σκαλίσματα πάνω του ή να αναρωτιέται για τα μωσαϊκά ή άλλες ομορφιές που κοσμούν τη δομή του: αλλά, αν κρατά ένα φωτιστικό στο χέρι του ή οποιοδήποτε άλλο φως που πηγάζει από αυτόν ή από αυτόν τον κόσμο, μπορεί να το κάνει να δείξει οποιοδήποτε ώρα του αρέσει και ποτέ δεν θα μπορεί να πει σωστά την ώρα της ημέρας. Τίποτα άλλο εκτός από το φως από τον ήλιο του θεού στους ουρανούς δεν μπορεί να του το πει αυτό. Έτσι είναι και με τον λόγο του θεού. Ο φυσικός άνθρωπος μπορεί να θαυμάσει τη δομή του ή ενδιαφερθεί για τις δηλώσεις του. Μπορεί να μελετήσει τη γεωγραφία του, την ιστορία του, ναι, ακόμη και την προφητεία του, αλλά τίποτα από αυτά δεν θα του αποκαλύψει τη σχέση του με τον χρόνο και την αιωνιότητα. Τίποτα άλλο παρά το φως που έρχεται από τους ουρανούς. Τίποτα άλλο εκτός από τον ήλιο της δικαιοσύνης δεν μπορεί να του το πει αυτό.

Μπορεί να ειπωθεί για τη βίβλο, επομένως, όπως είναι για τη νέα Ιερουσαλήμ, “ο λύχνος αυτής είναι το αρνίον”. Το έργο του αγίου πνεύματος σε αυτόν τον κόσμο είναι να οδηγεί στον Χριστό, να δοξάζει τον Χριστό. Οι γραφές είναι εμπνευσμένες από το άγιο πνεύμα και το ίδιο πνεύμα που ενέπνευσε τα λόγια της βιβλίου πρέπει να εμπνέει τις αλήθειες του στις καρδιές μας, γιατί μπορούμε και πρέπει “πνευματικώς (να) ανακρίνονται” (Α’ Κορ. II. 1-16).

Σε αυτό το θεμέλιο, λοιπόν, βασίσαμε αυτό το έργο. Και σε αυτές τις γραμμές επιδιώξαμε να το πραγματοποιήσουμε.

Έχουμε να κάνουμε με τις λέξεις που είναι “διδακτούς του πνεύματος του αγίου”. Όλα τα έργα του είναι τέλεια. “Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια καθαρά”, ανθρώπινες λέξεις, πράγματι, λέξεις που σχετίζονται με αυτόν τον κόσμο, αλλά καθαρές όπως το ασήμι εξαγνίζεται σε κλίβανο. Γι’ αυτό πρέπει να μελετήσουμε κάθε λέξη και με αυτόν τον τρόπο θα μάθουμε σύντομα να λέμε σαν τον Ιερεμία (XV. 16), “Καθώς ευρέθησαν οι λόγοι σου, κατέφαγον αυτούς· και ο λόγος σου ήτο εν εμοί χαρά και αγαλλίασις της καρδίας μου·” Είναι σαφές, λοιπόν, ότι κανένας κλάδος της μελέτης της αγίας γραφής δεν μπορεί να είναι πιο σημαντικός και όμως μπορούμε να πούμε ειλικρινά ότι δεν υπάρχει κλάδος της μελέτης της που να έχει παραμεληθεί τόσο παντελώς.

Ο John Vilant Macbeth (Professor of Rhetoric, κτλ., στο University of West Virginia) έχει πει:

“Δεν υπάρχει ούτε καν ανεκτά καλή πραγματεία για τα σχήματα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στη γλώσσα μας. Υπάρχουν σε κάποια άλλη γλώσσα; Δεν υπάρχει διαδοχική συζήτηση για αυτά σε περισσότερες από μερικές σελίδες· Τα παραδείγματα που παρουσιάζονται από όλους τους άλλους είναι ασήμαντα· Ενώ η κύρια αντίληψη για το τι συνιστά την κύρια κατηγορία σχημάτων είναι εντελώς στενή, λανθασμένη και μη φιλοσοφική. Οι συγγραφείς γενικά, ακόμη και οι πιο ικανοί, είναι εντελώς στο σκοτάδι ως προς την ακριβή διάκριση μεταξύ τροπαρίου και μετωνομίας· Κκαι πολύ λίγοι ακόμη και λογοτεχνικοί άνθρωποι έχουν τόσα πολλά μόνο από όσα έχουν ακούσει για την Υποκατάσταση ή Υπονοούμενα, από τα πιο σημαντικά σχήματα, και επίσης, που ρίχνουν συνεχώς το φως τους πάνω μας”^(*)

^(*) “The Might and Mirth of Literature”, από τον John Walker Vilant Macbeth, Professor of Rhetoric, κτλ., στο University of West Virginia, Νέα Υόρκη, 1875, σελίδα xxxviii. Το έργο αυτό εκδόθηκε ταυτόχρονα στο Λονδίνο, αλλά η έκδοση έπρεπε να σταλεί πίσω στη Νέα Υόρκη, λόγω του ότι δεν υπήρχε ζήτηση για αυτό το έργο!

Ο Solomon Glassius (15l3-1656), προσηλυτισμένος Εβραίος και διακεκριμένος θεολόγος, στη Γερμανία, πριν από δυόμισι αιώνες, εξέδωσε (το 1625) το σημαντικό έργο του “Philologia Sacra”, στο οποίο περιλαμβάνει μια σημαντική πραγματεία για την ιερή ρητορική. Αυτή είναι μακράν η πληρέστερη περιγραφή των βιβλικών σχημάτων λόγου που έχουν δημοσιευτεί ποτέ. Αλλά αυτό το έργο είναι γραμμένο στα λατινικά και δεν έχει μεταφραστεί ποτέ σε καμία γλώσσα.

Ο Benjamin Keach (1640-1704) δημοσίευσε το 1682 το “Troposchemalogia: or, a Key open thw Scripture Metaphors and Types”. Δεν διστάζει να επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από το έργο του Glassius, αν και μετά βίας το αναγνωρίζει, ή στο βαθμό στον οποίο χρωστάει την αναγνώριση που πρέπει να αποδώσει. Υπάρχουν πολλά καλά, αληθινά και χρήσιμα, με πολλά φανταστικά, στους τόμους του Keach.

Ο John Albert Bengel (1687-1752) είναι ο μόνος σχολιαστής που έχει λάβει ποτέ σοβαρά υπόψη την σχηματική γλώσσα ως κλειδί για την ερμηνεία και την αποσαφήνιση των γραφών. Αυτό είναι το γεγονός που δίνει στον σχολιασμό του στην καινή διαθήκη (τον οποίο αποκαλεί “Gnomon”) τόσο μεγάλη αξία, και της προσδίδει τέτοια υπεροχή, καθιστώντας την μοναδική μεταξύ των σχολίων.

Ο M. John Alb. Burk έχει συντάξει ένα επεξηγηματικό ευρετήριο με περισσότερους από 100 από αυτούς τους “τεχνικούς όρους” που εμφανίζονται στο Commentary του Bengel, και μια μετάφραση του, από τον Canon Fausset, προστίθεται στην αγγλική έκδοση του Bengel των T. and T. Clark, για να χρησιμεύσει ως κλειδί σε αυτό το έργο.

Πέρα από αυτά υπάρχουν μόνο λίγα. Ο Dr. McGill, στο “Lectures on Rhetoric and Criticism”, Γλασκώβη, 1838, αφιερώνει ένα κεφάλαιο στο θέμα της σχηματικής γλώσσας και περιγράφει περίπου δεκαέξι σχήματα λόγου. Ο Alexander Carson στο “Treatise on the Figures of Speech”, ταξινομεί και κατονομάζει περίπου σαράντα τρία σχήματα λόγου.

Ο Archdaeonn Farrar στο “A brief Greek Syntax”, London, 1867, έχει ένα κεφάλαιο για τα σχήματα λόγου και περιγράφει μερικά, απεικονίζοντας τα από τους κλασικούς.

Το “Introduction to the Bible” του Horne αφιερώνει ένα κεφάλαιο από τους τέσσερις τόμους του στην “Figurative Language” (Σχηματική Γλώσσα), αλλά περιορίζεται να περιγράψει μόνο δέκα σχήματα λόγου.

Υπάρχουν ένα ή δύο μικρά έργα νεότερης χρονολογίας. Το “The Rhetorical Speaker and Poetical Class-book”, από τον R. T. Linnington, 1844. Περιγράφει περίπου 35 σχήματα λόγου, αλλά τα χρησιμοποιεί μόνο ως μια μελέτη για ρητορικό αποτέλεσμα και τα απεικονίζει από τη γενική λογοτεχνία για λόγους απαγγελίας. Δεμένο σε έναν τόμο με το “An Examination of the Principles of Biblical Interpretation”, Νέα Υόρκη, 1855.

Το S.P.C.K. δημοσίευσε επίσης, το 1849, ένα σύνολο διαλέξεων πάνω στο “Figurative Language of the Holy Scriptures”, που παραδόθηκαν στην Parish Church of Nayland στο Suffolk το 1786. Έτσι, δικαιολογούμαστε να πούμε ότι οι σπουδαστές της γραφής δεν μπορούν να βρουν ολοκληρωμένο έργο για το θέμα της σχηματικής γλώσσας σε σχέση με τη βίβλο.

Υπάρχουν αρκετά μικρά έργα για τη ρητορική. Αλλά η ρητορική είναι μια προσαρμογή της σχηματικής γλώσσας για λόγους εκφοράς. Και οι πραγματείες για τη ρητορική δεν εμπίπτουν σχεδόν καθόλου στο πεδίο του σημερινού μας αντικειμένου.

Οι μεταφραστές και οι σχολιαστές, κατά κανόνα, έχουν αγνοήσει εντελώς το θέμα, ενώ κάποιοι το έχουν χλευάσει κιόλας. Υπάρχει λοιπόν μεγάλη ανάγκη για ένα έργο που θα ασχολείται εξαντλητικά με το μεγάλο θέμα της σχηματικής γλώσσας και, αν είναι δυνατόν, να κατατάξει τα σχήματα λόγου σε κάποιο είδος συστήματος (το οποίο δεν έχει γίνει ποτέ πλήρως ούτε από τους Αρχαίους ούτε από τους Σύγχρονους) και να τα εφαρμόσει στη διασαφήνιση του λόγου του θεού. Τα πετράδια και τα μαργαριτάρια που θα βρεθούν έτσι θα είναι εξαίσια, γιατί θα είναι θεϊκά, αλλά το νήμα, αν και ανθρώπινο, δεν θα έχει καμία μέση αξία. Ο τρόπος θεραπείας είναι νέος και περιεκτικός. Είναι καινούργιο, γιατί ποτέ στο παρελθόν η σχηματική γλώσσα δεν έχει ληφθεί ως αντικείμενο μελέτης της βίβλου, είναι περιεκτικό, γιατί περιλαμβάνει τα γεγονότα και τις αλήθειες που βρίσκονται στα θεμέλια της χριστιανικής πίστης και τις αρχές που αποτελούν την ουσία της προτεσταντικής αλήθειας.

Είναι εξάλλου μια δύσκολη μελέτη για τον γενικό αναγνώστη. Διότι, εκτός από τη δυσκολία που προκύπτει φυσικά από την απουσία οποιωνδήποτε τυπικών εργασιών για το θέμα, υπάρχουν τρεις άλλες δυσκολίες ιδιαίτερου μεγέθους που αναμφίβολα έτειναν πολύ στο να αποτρέψουν τους σπουδαστές από το να ασχοληθούν με το θέμα, ακόμη και όταν υπήρχε επιθυμία να το μελετήσουν.

Η πρώτη δυσκολία είναι η ονοματολογία τους. Όλα τα ονόματα αυτών των σχημάτων λόγου είναι είτε στα ελληνικά είτε στα λατινικά. Αυτή η δυσκολία μπορεί, σε μεγάλο βαθμό, να εξαλειφθεί με μια απλή εξήγηση και με την αντικατάσταση ή την προσθήκη και ενός αγγλικού ισοδύναμου, το οποίο επιχειρήσαμε εδώ.

Η δεύτερη δυσκολία είναι ο αριθμός τους. Έχουμε καταγράψει πάνω από 200 διακριτά σχήματα λόγου, αρκετά από αυτά με 30 έως και 40 παραλλαγές. Πολλά σχήματα λόγου έχουν διπλά ονόματα που ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό ονομάτων σε περισσότερα από 500.

Ο John Holmes, στο “Rhetoric made easy” (1755), δίνει μια λίστα με 250.

Ο J. Vilan Macbeth (στο ήδη αναφερόμενο έργο του) ασχολείται με 220, τα οποία προέρχονται μόνο από την αγγλική και αμερικανική λογοτεχνία.

Ενώ το “System of Christian Rhetoric” του G. W. Hervey (1873) ορίζει 256 με 467 ονόματα.

Η τρίτη δυσκολία είναι η παντελής απουσία οποιασδήποτε ταξινόμησης. Αυτά τα στοιχεία δεν φαίνεται να έχουν ποτέ τακτοποιηθεί με ικανοποιητική σειρά. Αν οι Έλληνες έκαναν αυτή τη δουλειά, σε μας δεν φαίνεται να έχει φτάσει κάποιο τέτοιο αρχείο.

Τα τρία μεγάλα τμήματα στα οποία συνήθως εμπίπτουν είναι:

Ι. Σχήματα ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑΣ: που αποτελούν αποκλίσεις από τη συνηθισμένη ορθογραφία των λέξεων. Αυτά αποτελούνται από ορισμένα σχήματα, όπως πχ.

Aphaeresis, front-cut , ‘ghast for aghast, ‘fore for before, κλπ.

Syn’cope, mid-cut, e’er for ever, o’er for over.

Apocope, end-cut, Lucrece for Lucretia. κλπ., κλπ.

II. Σχήματα ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ή ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ: που είναι αλλοιώσεις της συνηθισμένης σημασίας των λέξεων.

III. Σχήματα ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ: που είναι αποκλίσεις από τη συνηθισμένη εφαρμογή των λέξεων.

Το πρώτο από αυτά δεν μας απασχολεί τώρα, καθώς δεν έχει καμία σχέση με την παρούσα δουλειά μας.

Μόνο με τα σχήματα της Σύνταξης και της Ρητορικής θα ασχοληθούμε.

Αυτά μερικές φορές αναμειγνύονται μεταξύ τους και στη συνέχεια χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

I. Σχήματα που επηρεάζουν τις λέξεις.

II. Σχήματα που επηρεάζουν τη σκέψη.

Αλλά αυτή είναι μια πολύ ατελής διάταξη και, όπως λέει ο Dr. Blair, “δεν έχει μεγάλη χρησιμότητα, καθώς τίποτα δεν μπορεί να χτιστεί πάνω σε αυτό στην πράξη, ούτε είναι πάντα σαφές”.

Μια άλλη διάταξη είναι (1) τα σχήματα που είναι αποτέλεσμα συναισθημάτων και (2) αυτά που είναι αποτέλεσμα της φαντασίας. Αλλά και αυτή η διάταξη είναι ελαττωματική και ανεπαρκής.

Ελλείψει οποιασδήποτε γνωστής έγκυρης διάταξης των σχημάτων λόγου, τα έχουμε ομαδοποιήσει σε αυτό το έργο σε τρεις μεγάλες φυσικές διαιρέσεις:

I. Σχήματα που εξαρτώνται για την ιδιαιτερότητα τους από οποιαδήποτε ΠΑΡΑΛΗΨΗ: στις οποίες κάτι παραλείπεται στις ίδιες τις λέξεις ή με την έννοια που μεταφέρουν αυτές (Ελλειπτικά σχήματα).

II. Σχήματα που εξαρτώνται από οποιαδήποτε ΠΡΟΣΘΗΚΗ, με ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ λέξεων ή αίσθησης (Πλεοναστικά Σχήματα), και

III. Σχήματα που εξαρτώνται από ΑΛΛΑΓΗ ή ΜΕΤΑΒΟΛΗ στη χρήση, τη σειρά ή την εφαρμογή των λέξεων.

Έχουμε ορίσει πλήρως αυτή τη ρύθμιση σε μια Περίληψη Ταξινόμησης και σε έναν Αναλυτικό Πίνακα Περιεχομένων. Όπου, για πρώτη φορά, εμφανίζεται μια πλήρης ταξινομημένη λίστα σχημάτων, με αγγλικά ισοδύναμα, σύντομους ορισμούς και εναλλακτικές ονομασίες.

Ένα σχήμα λόγου είναι, όπως είπαμε προηγουμένως, μια απόκλιση από τους φυσικούς και σταθερούς νόμους της Γραμματικής ή της Σύνταξης, αλλά είναι μια απόκλιση που δεν προκύπτει από άγνοια ή κατά λάθος. Τα σχήματα λόγου δεν είναι απλά κάποια λάθη της Γραμματικής. Αντιθέτως, αποτελούν θεμιτές παρεκκλίσεις από του κανόνες, για ειδικό σκοπό. Επιτρέπονται παραλλαγές με ένα συγκεκριμένο αντικείμενο. Επομένως είναι περιορισμένα ως προς τον αριθμό τους και μπορούν να εξακριβωθούν, να κατονομαστούν και να περιγραφούν.

Κανείς δεν είναι ελεύθερος να ασκήσει οποιαδήποτε αυθαίρετη εξουσία στη χρήση τους. Το μόνο που μπορεί να κάνει η τέχνη είναι να εξακριβώσει τους κανόνες στους οποίους τα έχει υποβάλει η φύση. Δεν υπάρχει χώρος για ιδιωτική γνώμη, ούτε οι εικασίες που τα αφορούν δεν μπορούν να έχουν καμία ισχύ.

Δεν είναι ανοιχτό σε κανέναν να πει για αυτήν ή εκείνη τη λέξη ή πρόταση, “Αυτό είναι ένα σχήμα λόγου”, σύμφωνα με τη δική του φαντασία ή για να ταιριάζει με τον δικό του σκοπό. Έχουμε να κάνουμε με μια επιστήμη της οποίας οι κανόνες και η λειτουργία τους είναι γνωστά. Εάν μια λέξη ή λέξεις είναι σχήμα λόγου, τότε αυτό το σχήμα λόγου μπορεί να ονομαστεί και να περιγραφεί. Χρησιμοποιείται για συγκεκριμένο σκοπό και με συγκεκριμένο αντικείμενο. Ο άνθρωπος μπορεί να χρησιμοποιεί σχήματα λόγου από άγνοια, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο αντικείμενο. Αλλά όταν το άγιο πνεύμα παίρνει τις ανθρώπινες λέξεις και χρησιμοποιεί ένα σχήμα λόγου (ή μια περίεργη μορφή), είναι για έναν ειδικό σκοπό και αυτός ο σκοπός πρέπει να τηρηθεί και να του δοθεί η δέουσα βαρύτητα.

Πολλά παρεξηγημένα και μπερδεμένα αποσπάσματα είναι δύσκολα, μόνο και μόνο επειδή δεν γνωρίζουμε το σχέδιο του κυρίου για αυτό.

Ο Thomas Boys έχει πει καλά (Commentary, 1 Πέτρ. III.) ότι, “Υπάρχουν πολλά στις αγίες γραφές, τα οποία δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε, όχι, πολλά που φαίνεται να κατανοούμε τόσο πλήρως ώστε να φανταζόμαστε ότι έχουμε ανακαλύψει. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι οι περικοπές αυτού του είδους είναι από τα δέκα ακριβώς μέρη της βίβλου στα οποία βρίσκεται η μεγαλύτερη οδηγία, και, περισσότερο από αυτό, η οδηγία πρέπει να λαμβάνεται στη σκέψη από τις ίδιες τις δυσκολίες από τις οποίες στην αρχή ξαφνιαζόμαστε. Αυτή είναι η πρόθεση αυτών των φαινομενικών ασυνεπειών. Οι εκφράσεις χρησιμοποιούνται για να μπορούμε να τις επισημάνουμε, να μείνουμε σε αυτές και να αντλήσουμε οδηγίες από αυτές, με έναν περίεργο τρόπο, γιατί, αν έμπαιναν με πιο συνηθισμένο τρόπο, δεν θα έπρεπε να τα προσέξουμε”.

Αυτό ισχύει, όχι μόνο για τις απλές δυσκολίες αυτές καθαυτές, αλλά ειδικά για όλα τα σχήματα λόγου, δηλαδή για όλες τις νέες και απρόβλεπτες μορφές λέξεων και λόγου, και το σχέδιό μας σε αυτό το έργο είναι ότι πρέπει να μάθουμε να τις παρατηρούμε και να λάβουμε την οδηγία που είχαν να μας δώσουν.

Ο λόγος του θεού μπορεί, από μία άποψη, να συγκρίνεται με τη γη. Όλα τα απαραίτητα για τη ζωή και τη διατροφή μπορείς να τα αποκτήσει ξύνοντας την επιφάνεια της γης, αλλά υπάρχουν θησαυροί ομορφιάς και πλούτου που για τα αποκτήσεις πρέπει να σκάψεις βαθύτερα σε αυτήν. Έτσι είναι και με τη βίβλο. Τα “πάντα τα προς ζωήν και ευσέβειαν” βρίσκονται στην επιφάνεια της για τον πιο ταπεινό άγιο. αλλά, κάτω από αυτή την επιφάνεια υπάρχουν “μεγάλα λάφυρα” που βρίσκουν μόνο εκείνοι που τα αναζητούν ως “κρυμμένο θησαυρό”.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΧΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ:

1. Να δώσει στη σωστή σειρά και να τοποθετήσει το καθένα από τα διακόσια δεκαεπτά σχήματα λόγου, ονομαστικά.

2. Στη συνέχεια να δώσει την σωστή προφορά του ονόματος του.

3. Στη συνέχεια, η ετυμολογία του, που δείχνει γιατί του δόθηκε το όνομα, και ποια είναι η σημασία του.

4. Και, μετά από αυτό, μια σειρά από εδάφια της γραφής, πλήρως, όπου χρησιμοποιείται το σχήμα, που κυμαίνονται από δύο ή τρεις περιπτώσεις, έως μερικές εκατοντάδες κάτω από κάθε σχήμα λόγου, συνοδευόμενα από μια πλήρη εξήγηση. Αυτά τα ειδικά αποσπάσματα ανέρχονται, συνολικά, σε σχεδόν οκτώ χιλιάδες.

Επαναλαμβάνουμε, και πρέπει να το έχουμε υπόψη μας, ότι όλες αυτές οι πολλές μορφές χρησιμοποιούνται μόνο για να εκθέσουν την αλήθεια με μεγαλύτερο σθένος και με πολύ μεγαλύτερο νόημα και αυτό, για τον ρητό σκοπό να μας υποδείξει τι είναι εμφατικό και να καλέσει και να τραβήξει την προσοχή μας, ώστε να κατευθυνθεί και να προσηλωθεί στην ειδική αλήθεια που μας μεταφέρει.

Δεν έχει κάθε σχήμα λόγου την ίδια σημασία, ούτε κάθε απόσπασμα έχει το ίδιο ενδιαφέρον.

Αλλά συμβουλεύουμε όλους τους σπουδαστές αυτού του σπουδαίου θέματος να προχωρήσουν υπομονετικά μπροστά, διαβεβαιώνοντας τους ότι από καιρό σε καιρό θα ανταμείβονται άφθονα και συχνά όταν δεν το αναμένουν.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Αυτό το έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για την άμεση μελέτη αυτού του σημαντικού θέματος είτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί απλώς ως έναν σταθερό σύντροφο της βίβλου και ως έργο αναφοράς.

Ένα άφθονο ευρετήριο εικονογραφημένων κειμένων και αποσπασμάτων έχει δημιουργηθεί για το σκοπό αυτό και θα βρεθεί, με άλλα έξι Ευρετήρια, και πέντε Παραρτήματα, στο τέλος του τόμου.

ETHELBERT W. BULLINGER

25 Connaught Street, London.

November, 1899

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Σχήμα λόγου είναι απλώς μια λέξη ή μια πρόταση που ρίχνεται σε μια περίεργη μορφή, διαφορετική από την αρχική ή την απλούστερη σημασία ή χρήση της. Αυτά τα σχήματα χρησιμοποιούνται συνεχώς από κάθε ομιλητή και συγγραφέα.

Είναι αδύνατο να πραγματοποιήσεις την πιο απλή συνομιλία ή να γράψεις μερικές προτάσεις χωρίς, ίσως ασυνείδητα, να χρησιμοποιήσεις σχήματα λόγου. Μπορούμε να πούμε, “το έδαφος χρειάζεται βροχή”, αυτό είναι μια απλή, κρύα, πραγματική δήλωση, αλλά αν πούμε “διψάει το έδαφος”, χρησιμοποιούμε αμέσως ένα σχήμα λόγου. Δεν είναι αλήθεια (το έδαφος δεν έχει στόμα ή δεν είναι άνθρωπος/ζώο για να διψάει) και επομένως πρέπει να είναι σχήμα λόγου. Αλλά πόσο αληθινό είναι να το νιώθεις! Πόσο γεμάτο ζεστασιά και ζωή! Ως εκ τούτου, λέμε, “οι καλλιέργειες υποφέρουν”, μιλάμε για την “σκληρή καρδιά”, για τον “τραχύ άνθρωπο”, για την “σιδηρά θέληση”. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις παίρνουμε μια λέξη που έχει μια ορισμένη, οριστική σημασία και εφαρμόζουμε το όνομα ή την ποιότητα ή την πράξη, σε κάποιο άλλο πράγμα με το οποίο συνδέεται, κατά χρόνο ή τόπο, αιτία ή αποτέλεσμα, σχέση ή ομοιότητα.

Ορισμένα σχήματα λόγου είναι κοινά σε πολλές γλώσσες, άλλα είναι ιδιόμορφα μόνο σε κάποια γλώσσα.

Υπάρχουν σχήματα λόγου που χρησιμοποιούνται στην αγγλική γλώσσα, τα οποία δεν έχουν τίποτα που αντιστοιχεί στα εβραϊκά ή στα ελληνικά και υπάρχουν ανατολίτικα σχήματα λόγου που δεν έχουν αντίστοιχα στα αγγλικά, ενώ υπάρχουν κάποια σχήματα λόγου σε διάφορες γλώσσες, που προκύπτουν από την ανθρώπινη “σοφία”, που δεν βρίσκουν φυσικά μια θέση στον λόγο του θεού.

Μπορεί να ρωτήσει κάποιος, “Πώς μπορούμε να ξέρουμε, λοιπόν, πότε οι λέξεις πρέπει να ληφθούν στην απλή, αρχική τους μορφή (δηλαδή, κυριολεκτικά) και πότε πρέπει να ληφθούν σε κάποια άλλη και περίεργη μορφή (δηλ. ως σχήμα λόγου);” Η απάντηση είναι ότι, όποτε και όπου είναι δυνατόν, τα λόγια της γραφής πρέπει να κατανοηθούν κυριολεκτικά, αλλά όταν μια δήλωση φαίνεται να είναι αντίθετη με την εμπειρία μας, ή με το γνωστό γεγονός ή την αποκαλυμμένη αλήθεια ή φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με τη γενική διδασκαλία των γραφών, τότε μπορούμε εύλογα να περιμένουμε ότι θα έχει χρησιμοποιηθεί κάποιο σήμα λόγου. Και καθώς χρησιμοποιείται μόνο για να μας επιστήσει την προσοχή σε κάποια ειδικά σχεδιασμένη έμφαση, είμαστε υποχρεωμένοι να εξετάσουμε επιμελώς το σχήμα λόγου με σκοπό να ανακαλύψουμε και να μάθουμε την αλήθεια που τονίζεται έτσι.

Από τη μη προσοχή σε αυτά τα στοιχεία, οι μεταφραστές έχουν κάνει γκάφες τόσο σοβαρές όσο και ανόητες. Μερικές φορές έχουν μεταφράσει το σχήμα λόγου κυριολεκτικά, αγνοώντας εντελώς την ύπαρξη του, μερικές φορές το έχουν λάβει πλήρως υπόψη, και έχουν μεταφράσει, όχι σύμφωνα με το γράμμα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα, μερικές φορές έχουν πάρει κυριολεκτικές λέξεις και τις μεταφράζουν μεταφορικά. Οι σχολιαστές και οι ερμηνευτές, από την απροσεξία στα σχήματα λόγου, έχουν παρασυρθεί από το πραγματικό νόημα πολλών σημαντικών περικοπών του λόγου του θεού. Ενώ η άγνοια τους υπήρξε ο καρποφόρος γονέας του λάθους και του ψευδούς δόγματος, μπορεί ειλικρινά να ειπωθεί ότι τα περισσότερα από τα γιγαντιαία λάθη της Ρώμης, καθώς και οι εσφαλμένες και αντικρουόμενες απόψεις του λαού του κυρίου, έχουν τη ρίζα και την πηγή τους, είτε στην μεταφορική εξήγηση αποσπασμάτων που πρέπει να ληφθούν κατά γράμμα είτε από το ότι η κυριολεξία να έχει ριχτεί σε μια περίεργη μορφή ή σχήμα λόγου. Έτσι, όχι μόνο έπεσαν σε λάθος, αλλά χάνοντας τη ρητή διδασκαλία και χάνοντας την ιδιαίτερη έμφαση που το συγκεκριμένο σχήμα λόγου σχεδιάστηκε να τους δώσει.

Αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος για να χρησιμοποιούμε μεγαλύτερη ακρίβεια και προσοχή όταν έχουμε να κάνουμε με τα λόγια του θεού. Τα λόγια του ανθρώπου μετά βίας αξίζουν τέτοια μελέτη. Ο άνθρωπος χρησιμοποιεί σχήματα λόγου, αλλά συχνά τυχαία και συχνά από άγνοια ή κατά λάθος. Αλλά “Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια καθαρά”. Όλα τα έργα του είναι τέλεια, και όταν το άγιο πνεύμα παίρνει και χρησιμοποιεί ανθρώπινες λέξεις, το κάνει, μπορούμε να είμαστε σίγουροι, με αλάνθαστη ακρίβεια, άπειρη σοφία και τέλεια ομορφιά.

Μπορούμε κάλλιστα, επομένως, να δώσουμε όλη μας την προσοχή “με διδακτούς του πνεύματος του αγίου”.

(το βιβλίο σε μορφή αρχείου PDF)