Βιβλία για την Κάνναβη

The Hempcrete Book – Designing and building with hemp-lime (2014) [Το βιβλίο του κανναβοτσιμέντου – Σχεδιασμός και κατασκευή κτηρίων με κλωστική κάνναβη και ασβεστοκονίαμα]

19 Απριλίου, 2022
By simos

William Stanwix

and

Alex Sparrow

Πρόλογος

Όταν η Rachel Bevan και εγώ κάναμε την έρευνα που οδήγησε στην δημοσίευση του “Hemp Lime Construction” το 2006-2007, είχαμε μια αρκετά καλή ιδέα για την τοποθεσία κάθε κτιρίου που περιέχει κανναβοτσιμέντο στο ΗΒ και την Ιρλανδία. Επτά περίπου χρόνια αργότερα, είναι αδύνατο να παρακολουθήσουμε την χρήση αυτού του αξιοσημείωτου σύνθετου οικοδομικού υλικού, καθώς και ευτυχώς η χρήση του έχει γίνει σχεδόν συνηθισμένη στο Ηνωμένο Βασίλειο, απόδειξη της ευρείας αποδοχής αυτού του εξαίρετου βιώσιμου τρόπου δόμησης. Ωστόσο, κάθε φορά που μια τέτοια καινοτόμος μορφή κατασκευής κερδίζει γρήγορα δημοτικότητα, υπάρχει κίνδυνος, εάν χρησιμοποιηθεί από άτομα που περιμένουν ότι θα συμπεριφέρεται σαν τα “συμβατικά” υλικά, με απρόσεκτη και κακώς επιτηρούμενης κατασκευής, λεπτομέρειας και προδιαγραφών. Για αυτόν τον λόγο, αυτό το βιβλίο, το “Hempcrete” είναι πολύ ευπρόσδεκτο, καθώς επικαιροποιεί την γνώση και την εμπειρία που αποκτήθηκε τα τελευταία χρόνια και παρέχει σαφείς οδηγίες σε όσους θέλουν να εφαρμόσουν σωστά τα υλικά (κλωστικής) κάνναβης σε μια σειρά εφαρμογών.

Καθώς αυξάνεται η πίεση για την επίτευξη ολοένα και πιο επίπονων στόχων ενεργειακής απόδοσης, πολλές περίεργες και υπέροχες τεχνικές και υλικά κατασκευής έχουν εμφανιστεί στην αγορά. Αυτά συχνά αγκαλιάζονται με αξιοσημείωτη βιασύνη, ακόμη και αν έχουν δοκιμαστεί και ελεγχθεί ελάχιστα, ιδιαίτερα όταν υποστηρίζονται από γυαλιστερά φυλλάδια και υπερβολικούς ισχυρισμούς απόδοσης. Τα περισσότερα από αυτά τα συστήματα περιλαμβάνουν πλαστικά και πετροχημικές ουσίες, οι οποίες μερικές φορές μπορεί να παρουσιάσουν κινδύνους πυρκαγιάς, να εκπέμπουν τοξικές χημικές ουσίες και να μολύνουν τον πλανήτη όταν απορρίπτονται σε χώρους υγειονομικής ταφής. Χρησιμοποιούν πόρους ορυκτών καυσίμων και παράγουν σημαντικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, αν και κατά ειρωνικό τρόπο η χρήση τους αποσκοπεί στη μείωση τέτοιων εκπομπών! Πολλά λεγόμενα κτίρια χαμηλής ή μηδενικής ενέργειας έχουν αποδειχθεί ότι καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια στα υλικά και την κατασκευή τους (η “ενσωματωμένη ενέργεια”) από αυτή που εξοικονομείται στην διάρκεια ζωής του κτιρίου.

Το κανναβοτσιμέντο, από την άλλη πλευρά, όχι μόνο έχει χαμηλή ενσωματωμένη ενέργεια αλλά επίσης κλειδώνει το CO₂ στον ιστό του κτιρίου. Είναι πυρίμαχο, υγιεινό, αναπνέει, ρυθμίζει τα επίπεδα υγρασίας και είναι πολύ πιο αποτελεσματικό θερμικά από συγκρίσιμα υλικά. Όλα αυτά εξηγούνται λεπτομερώς σε αυτό εδώ το εξαιρετικό βιβλίο. Μόλις αντιληφθείς τα πλεονεκτήματα του κανναβοτσιμέντου, είναι δύσκολο να βρεις άλλον τρόπο δόμησης που να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας βιώσιμης, υγιούς και ενεργειακά αποδοτικής κατασκευής με τόση επιτυχία. Επιπλέον, δεδομένου ότι το φυτό της κάνναβης μπορεί να καλλιεργηθεί σε τόσα πολλά μέρη του κόσμου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την μόνωση κτιρίων σε φτωχότερες αναπτυσσόμενες περιοχές τόσο εύκολα όσο στις δυτικές χώρες. Η κάνναβη παρέχει επίσης τρόφιμα, λάδι, ρούχα, χαρτί και πολλά άλλα προϊόντα εκτός από δομικά υλικά.

Η κατασκευή και η χρήση κτιρίων ευθύνεται για τουλάχιστον το 50% των εκπομπών CO₂ από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Επομένως, η χρήση υλικών με πολύ μικρότερη περιβαλλοντική επίπτωση είναι ζωτικής σημασίας για την μείωση της περιβαλλοντικής ζημίας και της κατανάλωσης πόρων. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή με κανναβοτσιμέντο μια πραγματική απόδειξη της συνολικής δέσμευσης για την “σωτηρία του πλανήτη” και την προστασία της υγείας και της ευημερίας των ενοίκων ενός κτιρίου. Είναι μια εύκολη δέσμευση, γιατί το κανναβοτσιμέντο είναι προσιτό, είναι πολύ διασκεδαστικό να χτίζεις με αυτό και είναι πραγματικά ένα βιώσιμο υλικό. Χάρη σε αυτό το βιβλίο, θα είναι πλέον και ακόμα πιο εύκολο στην χρήση του.

Tom Woolley
County Down, April 2014

Εισαγωγή

Αυτό είναι ένα βιβλίο για την “natural building” (φυσική κατασκευή κτηρίων). Ένας αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλον τον κόσμο, αποφασίζουν συνειδητά να χρησιμοποιήσουν φυσικά υλικά κατά την κατασκευή νέων κτιρίων ή την αποκατάσταση παλαιών. Οι άνθρωποι συνήθως επιλέγουν φυσικά υλικά επειδή θέλουν ένα κτίριο να είναι βιώσιμο ή “χαμηλού αντίκτυπου” όσον αφορά την εξάλειψη ή την ελαχιστοποίηση οποιασδήποτε μόνιμης αρνητικής επίδρασης στον κόσμο στον οποίο ζούμε. Στην πράξη αυτό σημαίνει μείωση όσο το δυνατόν περισσότερο της “ενσωματωμένης ενέργειας” που σχετίζεται με τα υλικά και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή του κτιρίου, την ελαχιστοποίηση της ποσότητας ορυκτών καυσίμων που χρειάζονται οι ένοικοι για την τροφοδοσία, την θέρμανση και την ψύξη του κτιρίου κατά την διάρκεια της ζωής του και ελαχιστοποίηση των τοξικών εκπομπών και κάθε άλλης βλάβης στην ανθρώπινη κοινωνία ή στον φυσικό κόσμο.

Οι άνθρωποι επιλέγουν επίσης φυσικά υλικά επειδή γνωρίζουν όλο και περισσότερο πώς τέτοια υλικά μπορούν όχι μόνο να διατηρήσουν καλά τον δομικό ιστό του κτιρίου αλλά και να συμβάλουν στην διατήρηση της καλής υγείας των ανθρώπων. Σε αντίθεση με πολλά συνθετικά υλικά, τα φυσικά υλικά δεν περιέχουν επιβλαβείς χημικές ουσίες. Είναι επίσης διαπερατά από τους ατμούς (επιτρέπουν την διέλευση της υγρασίας), γεγονός που έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία τόσο του κτιρίου όσο και των ενοίκων του.

Υπάρχουν πολλά φυσικά υλικά διαθέσιμα για χρήση στις κατασκευές: ξυλεία, πέτρα, γη, τρίχες ζώων, άχυρο, (κλωστική) κάνναβη, ασβέστης, καλάμι και ψημένος πηλός, για να αναφέρουμε μόνο μερικά. Πολλά από αυτά τα υλικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν με περισσότερους από έναν τρόπους. Έχουν μια μακρά προϊστορία χρήσης για αιώνες ή και χιλιετίες, από ανθρώπους (και άλλα ζώα!) για να παρέχουν ζεστασιά και καταφύγιο. Σήμερα, με την αυξανόμενη επίγνωση μας για τις απειλές που συνδέονται με την υπερβολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την αυξανόμενη κατανόηση των αρνητικών παρενεργειών των συνθετικών δομικών υλικών που παράγονται μαζικά από εξαιρετικά βιομηχανοποιημένες διαδικασίες, έχει αναζωπυρωθεί το ενδιαφέρον για παλαιότερα και περισσότερο φυσικά υλικά και μεθόδους κατασκευής. Ενώ πολλές τεχνικές από την κατασκευαστική μας ιστορία είναι κατάλληλες για χρήση σήμερα, άλλες είναι λιγότερο εφαρμόσιμες στο τρέχον πλαίσιο και πιθανώς έχουν περιορισμένη χρήση στα νέα κτίρια του μέλλοντος. Ωστόσο, ένα θετικό αποτέλεσμα αυτής της αναζωπύρωσης του ενδιαφέροντος είναι ότι αρχίζουν να εμφανίζονται μια σειρά από νέα φυσικά υλικά και τεχνικές, βασισμένες σε παλιές τεχνολογίες αλλά προσαρμοσμένες στις μελλοντικές κατασκευαστικές μας ανάγκες. Το κανναβοτσιμέντο (ένα σύνθετο δομικό υλικό κάνναβης – ασβεστοκονιάματος) είναι ένα τέτοιο νέο υλικό. Αποτελούμενο από τον ψιλοκομμένο μίσχο του φυτού βιομηχανικής κάνναβης αναμεμειγμένο με κονίαμα με βάση τον ασβέστη, το κανναβοτσιμέντο παρέχει ένα φυσικό, υγιές, βιώσιμο, τοπικό, χαμηλής ενσωματωμένης ενέργειας δομικό υλικό που μπορεί πραγματικά να ισχυριστεί ότι είναι καλύτερο ακόμα και από τα μηδενικού άνθρακα υλικά. Το διοξείδιο του άνθρακα που προσλαμβάνεται από το φυτό όταν αναπτυσσόταν εγκλωβίζεται στις ξυλώδεις ίνες του και στο τέλος της ζωής του κτιρίου από κανναβοτσιμέντο μπορεί αυτό να αφεθεί σε κομποστοποίηση και να χρησιμοποιηθεί ως πρόσθετο εδάφους αντί να μεταφερθεί σε χώρους υγειονομικής ταφής. Ως εξαιρετικά μονωτικό υλικό με σημαντική θερμική μάζα, το κανναβοτσιμέντο έχει εξαιρετική θερμική απόδοση στην δομή ενός κτιρίου και υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι στην πραγματικότητα αποδίδει πολύ καλύτερα σε πραγματικές καταστάσεις από ότι προτείνεται από την μοντελοποίηση σταθερής κατάστασης.

Η εταιρεία μας, η Hemp-LimeConstruct, ιδρύθηκε όταν αποφασίσαμε να επικεντρωθούμε στην περαιτέρω χρήση αυτού του συναρπαστικού νέου υλικού σε κατασκευαστικά έργα σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο. Κατασκευάζουμε με κανναβοτσιμέντο από το 2008, σε έργα που κυμαίνονται από “future-proof” σπίτια έως μεγάλα κοινοτικά κτίρια και πλήρεις αποκαταστάσεις διατηρητέων κτιρίων και παρέχουμε υπηρεσίες σχεδιασμού, συμβουλευτικής και εκπαίδευσης κατά παραγγελία. Ταυτόχρονα, άλλοι εργολάβοι σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποιούν κανναβοτσιμέντο σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, για την κατασκευή οικιστικών συγκροτημάτων και σε εμπορικές και βιομηχανικές κατασκευές. Καθώς η αναγνώριση του προφίλ του κανναβοτσιμέντου από το κοινό συνεχίζει να αυξάνεται, υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση για αυτές τις υπηρεσίες. Και καθώς αναπτύσσεται η έρευνα για το κανναβοτσιμέντο, η κατανόηση μας για αυτό το αξιοσημείωτο υλικό αναπτύσσεται συνεχώς. Από το ενδιαφέρον που έχουμε στην Hemp-LimeConstruct στις εκθέσεις και την συχνότητα των ερωτήσεων που λαμβάνουμε, φαίνεται ότι το κανναβοτσιμέντο έχει τραβήξει την φαντασία του έθνους και είναι εδώ για να μείνει.

Όταν καθίσαμε για πρώτη φορά να γράψουμε αυτό το βιβλίο, σκοπεύαμε να γράψουμε ένα πρακτικό εγχειρίδιο για το “πώς να” για να εισαγάγουμε τους ανθρώπους στην μέθοδο κατασκευής με κανναβοτσιμέντο. Ο λόγος για αυτό ήταν ότι θα είχαμε βρει ένα τέτοιο βιβλίο πολύ χρήσιμο όταν αρχίσαμε να δουλεύουμε με το υλικό και δεν υπήρχε. Ελπίζουμε ότι άλλοι που θέλουν να κατασκευάσουν με κανναβοτσιμέντο θα επωφεληθούν από τα έξι χρόνια πειραματισμού και τελειοποίησης των τεχνικών, μαθαίνοντας από τα λάθη μας και όχι από τα δικά τους.

Καθώς το βιβλίο διαμορφώθηκε, συνειδητοποιήσαμε την σημασία της συμπερίληψης συζήτησης για ορισμένα βασικά θέματα και έννοιες που στηρίζουν την επιτυχημένη χρήση του κανναβοτσιμέντου και ελπίζουμε ότι οι αναγνώστες θα βρουν αυτό το υπόβαθρο ενδιαφέρον και χρήσιμο. Πολλοί άνθρωποι θα θελήσουν να στραφούν κατευθείαν στις πρακτικές λεπτομέρειες που περιέχονται στο Μέρος Δεύτερο, αλλά θα παροτρύνουμε όλους τους αναγνώστες μας να αφιερώσουν χρόνο για να διασφαλίσουν ότι κατανοούν τις συμφραζόμενες πληροφορίες και τις σημαντικές έννοιες που αναφέρονται στο Μέρος Πρώτο. Η σταθερή κατανόηση αυτών είναι απαραίτητη για όποιον επιθυμεί να γίνει επιτυχημένος κατασκευαστής με κανναβοτσιμέντο.

Το κανναβοτσιμέντο είναι ιδιαίτερα ελκυστικό για αυτοκατασκευαστές και κοινοτικές ομάδες, λόγω της φυσικής, σχετικά χαμηλής τεχνολογίας, μεθόδου κατασκευής. Επίσης, λόγω του γεγονότος ότι είναι μια μέθοδος κατασκευής σχετικής έντασης εργασίας, μπορείς να κάνεις μεγάλες εξοικονομήσεις παρέχοντας την δική σου εργασία. Ωστόσο, όπως η εταιρεία μας και άλλοι έχουν αποδείξει τα τελευταία χρόνια, το κανναβοτσιμέντο είναι επίσης εμπορικά βιώσιμο ως δομικό υλικό σε ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών. Το κόστος του είναι συγκρίσιμο με αυτό των συμβατικών μεθόδων κατασκευής, αλλά αν λάβεις υπόψη το πραγματικό κόστος του ενσωματωμένου άνθρακα των συμβατικών οικοδομικών υλικών, όσον αφορά την περιβαλλοντική ζημιά και εξετάσεις τα οικονομικά οφέλη από την εξοικονόμηση ενέργειας που προσφέρει το κανναβοτσιμέντο κατά την διάρκεια της ζωής του κτιρίου, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι είναι στην πραγματικότητα πολύ φθηνότερο!

Ελπίζουμε ότι οι αναγνώστες θα εμπνευστούν και θα ενθαρρυνθούν από αυτό το βιβλίο να αναπτύξουν τα δικά τους έργα με το κανναβοτσιμέντο, αλλά πρώτα, μια σημαντική προειδοποίηση. Είναι πέρα από το σκοπό αυτού του βιβλίου να δείξει κάθε δυνατό τρόπο χρήσης του κανναβοτσιμέντου, και σε κάθε περίπτωση η βιομηχανία στο σύνολό της εξακολουθεί να το διερευνά.

Επίσης, είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι ενώ οι αρχές και οι πληροφορίες που περιγράφονται σε αυτές τις σελίδες είναι σωστές, οι φυσικές ιδιότητες του κανναβοτσιμέντου αλλάζουν ελαφρώς ανάλογα με το συνδετικό υλικό που χρησιμοποιείτε. Όπως θα γίνει σαφές, είναι επίσης ένα υλικό (όπως πολλά άλλα) που έχει την δυνατότητα για προβλήματα που σχετίζονται με έλλειψη κατανόησης ή κακής κατασκευής από την πλευρά του κατασκευαστή. Για αυτούς τους λόγους, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι σε οποιαδήποτε κατασκευή είναι ευθύνη του σχεδιαστή του κτιρίου να προσδιορίσει ακριβώς τα υλικά και τις λεπτομέρειες κατασκευής του σχεδιασμού, καθώς και είναι στην ευθύνη και καθήκον του κατασκευαστή να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων σε όσους εργάζονται με το υλικό επιτόπου.

Υπάρχει μεγάλη ευχαρίστηση στην κατασκευή με κανναβοτσιμέντο, η οποία προέρχεται όχι μόνο από την εξαιρετική θερμική απόδοση που επιτυγχάνεται αλλά και από την απλότητα: τόσο του ίδιου του υλικού όσο και των στοιχείων σε μια τυπική κατασκευή από κανναβοτσιμέντο. Η φυσική χαμηλή τεχνολογία του κανναβοτσιμέντου σημαίνει ότι, με σχετική ευκολία, μπορούν να κατασκευαστούν κτίρια υψηλής ενεργειακής απόδοσης που δεν περιέχουν ουσιαστικά συνθετικά, υλικά υψηλής επεξεργασίας ή υψηλής απόδοσης άνθρακα. Με καλή κατανόηση του υλικού και λίγη εξάσκηση, το κανναβοτσιμέντο είναι ένα εξαιρετικά ανταποδοτικό υλικό για να δουλέψει κανείς και μπορεί να δημιουργήσει όμορφα, υγιή, “αδιάβροχα” κτίρια.

Περιεχόμενα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Αρχές δόμησης με κανναβοτσιμέντο