This Is Your Mind on Plants (2021) [Αυτό είναι το μυαλό σου στα φυτά]

by

Michael Pollan

author of “How to Change Your Mind”

Εισαγωγή

Από όλα τα πολλά πράγματα για τα οποία οι άνθρωποι βασίζονται στα φυτά, διατροφή, ομορφιά, φάρμακα, αρώματα, γεύση, φυτικές ίνες, σίγουρα το πιο περίεργο είναι η χρήση τους για να αλλάξουμε τη συνείδηση: να τονώσουμε ή να ηρεμήσουμε, να ασχοληθούμε με ή να αλλάξουμε εντελώς τις ιδιότητες της ψυχικής μας εμπειρίας. Όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, χρησιμοποιώ μερικά φυτά με αυτόν τον τρόπο σε καθημερινή βάση. Κάθε πρωί χωρίς να το ξεχνάω ξεκινάω τη μέρα μου ετοιμάζοντας ένα ζεστό νερό ένα από τα δύο φυτά στα οποία βασίζομαι (και εξαρτώμαι) για να καθαρίσω την ψυχική ομίχλη, να οξύνω την εστίαση μου και να προετοιμαστώ για την επόμενη μέρα. Συνήθως δεν θεωρούμε την καφεΐνη ως ένα “ναρκωτικό” (που λανθασμένα αποκαλούνται όλα ως “ναρκωτικά”, και είναι λανθασμένα γιατί η κοκαΐνη είναι διεγερτικό, όπως ο καφές, και όχι ναρκωτικό) ή την καθημερινή χρήση της ως εθισμό, αλλά αυτό συμβαίνει μόνο επειδή ο καφές και το τσάι είναι νόμιμα και η εξάρτηση μας από αυτά είναι κοινωνικά αποδεκτή. Λοιπόν, τι ακριβώς είναι ένα “ναρκωτικό”; Και γιατί η παρασκευή τσαγιού από τα φύλλα της Camellia sinensis (καμέλια η σινική / τσάι) είναι αδιαμφισβήτητη, ενώ το να κάνεις το ίδιο πράγμα με τις κεφαλές των σπόρων του Papaver somniferum (μήκων η υπνοφόρος / παπαρούνα του όπιου) είναι, όπως ανακάλυψα κάτι το επικίνδυνο, δηλ. ένα ομοσπονδιακό έγκλημα;

Όλοι όσοι προσπαθούν να κατασκευάσουν έναν σταθερό ορισμό των ναρκωτικών τελικά αποτυγχάνουν. Είναι ναρκωτικό η κοτόσουπα; Τι γίνεται με τη ζάχαρη; Τα τεχνητά γλυκαντικά; Το τσάι χαμομηλιού; Τι θα έλεγες για ένα εικονικό φάρμακο; Εάν ορίσουμε ως ένα ναρκωτικό απλώς ως μια ουσία που καταναλώνουμε και η οποία μας αλλάζει με κάποιο τρόπο, είτε στο σώμα είτε στο μυαλό (ή και στα δύο), τότε όλες αυτές οι ουσίες σίγουρα πληρούν τις προϋποθέσεις. Αλλά δεν πρέπει να μπορούμε να ξεχωρίζουμε τα τρόφιμα από τα ναρκωτικά; Αντιμέτωπη με αυτό ακριβώς το δίλημμα, η υπηρεσία Food and Drug Administration απάντησε προσφέροντας έναν κυκλικό ορισμό των ναρκωτικών ως “αντικείμενα εκτός των τροφίμων” που αναγνωρίζονται στη φαρμακοποιία, αυτό σημαίνει ναρκωτικά για την FDA. Δεν υπάρχει μεγάλη βοήθεια εκεί. [σημείωση από την μετάφραση: ένα ακόμα σημείο που προκαλεί μπέρδεμα είναι το ότι τα φάρμακα στα αγγλικά είναι η λέξη “drugs” ενώ θα έπρεπε να είναι “pharmaceuticals” και τα ναρκωτικά είναι και πάλι η λέξη “drugs” που θα έπρεπε να είναι η λέξη “narcotics”, οπότε σε ένα κείμενο είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς αν η λέξη “drugs” υπονοεί φάρμακα ή ναρκωτικά]

Τα πράγματα γίνονται ελαφρώς πιο ξεκάθαρα όταν προστεθεί ο επιθετικός προσδιορισμός “illicit” (παράνομο): ένα illicit drug (παράνομο ναρκωτικό) είναι ότι αποφασίσει μια κυβέρνηση. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο ότι αυτά είναι σχεδόν αποκλειστικά αυτά που έχουν τη δύναμη να αλλάζουν τη συνείδηση. Ή, ίσως θα έπρεπε να πω, με τη δύναμη να αλλάζουν την συνείδηση με τρόπους που έρχονται σε αντίθεση με την ομαλή λειτουργία της κοινωνίας και τα συμφέροντα των δυνάμεων. Για παράδειγμα, ο καφές και το τσάι, που έχουν αποδείξει την αξία τους για τον καπιταλισμό με πολλούς τρόπους, κυρίως με το να μας κάνουν πιο αποτελεσματικούς εργάτες, δεν κινδυνεύουν να απαγορευθούν, ενώ τα ψυχεδελικά, που δεν είναι πιο τοξικά από την καφεΐνη και πολύ λιγότερο εθιστικά, έχουν θεωρηθεί, τουλάχιστον στη Δύση από τα μέσα της δεκαετίας του ‘60, ως απειλή για τα κοινωνικά πρότυπα και τους θεσμούς.

Αλλά ακόμη και αυτές οι ταξινομήσεις δεν είναι τόσο σταθερές ή τόσο στιβαρές όσο νομίζεις. Σε διάφορες περιόδους τόσο στον αραβικό κόσμο όσο και στην Ευρώπη, οι αρχές έχουν θέσει εκτός νόμου τον καφέ, επειδή θεωρούσαν τους ανθρώπους που συγκεντρώθηκαν για να τον πιουν ως κάτι το πολιτικά απειλητικό. Καθώς γράφω, τα ψυχεδελικά φαίνεται να επιφέρουν αλλαγή ταυτότητας. Δεδομένου ότι οι ερευνητές έχουν αποδείξει ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί να είναι χρήσιμη στη θεραπεία στην ψυχική υγεία, ορισμένα ψυχεδελικά πιθανότατα θα γίνουν σύντομα φάρμακα εγκεκριμένα από την FDA: δηλαδή, θα αναγνωριστούν ως περισσότερο χρήσιμα παρά απειλητικά για τη λειτουργία της κοινωνίας.

Αυτό συμβαίνει ακριβώς με τον τρόπο με τον οποίο οι αυτόχθονες πληθυσμοί αντιμετώπιζαν πάντα αυτές τις ουσίες. Σε πολλές κοινότητες ιθαγενών, η τελετουργική χρήση του πεγιότ, ενός ψυχεδελικού, ενισχύει τους κοινωνικούς κανόνες φέρνοντας τους ανθρώπους κοντά για να βοηθήσουν στην επούλωση των τραυμάτων της αποικιοκρατίας και της εκποίησης. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει το δικαίωμα της Πρώτης Τροποποίησης στους Ιθαγενείς Αμερικάνους να καταναλώνουν πεγιότ ως μέρος της ελεύθερης άσκησης της θρησκείας τους, αλλά σε καμία περίπτωση δεν απολαμβάνουμε οι υπόλοιποι αυτό το δικαίωμα, ακόμα κι αν χρησιμοποιούμε το πεγιότ με παρόμοιο τρόπο. Εδώ είναι λοιπόν μια περίπτωση όπου η ταυτότητα του χρήστη και όχι της ουσίας είναι αυτό που αλλάζει το νομικό του καθεστώς.

Τίποτα σχετικά με τα ναρκωτικά δεν είναι ξεκάθαρο. Αλλά δεν είναι αλήθεια ότι τα ταμπού των φυτών μας είναι εντελώς αυθαίρετα. Όπως υποδηλώνουν αυτά τα παραδείγματα, οι κοινωνίες συγχωρούν τις ουσίες που αλλάζουν τη σκέψη που βοηθούν στη διατήρηση της κυριαρχίας της κοινωνίας και απαγορεύουν εκείνες που θεωρείται ότι την υπονομεύουν. Γι’ αυτό στην επιλογή των ψυχοδραστικών ουσιών μιας κοινωνίας μπορούμε να διαβάσουμε πολλά τόσο για τους φόβους όσο και για τις επιθυμίες της.

Από τότε που ξεκίνησα την κηπουρική ως έφηβος και προσπάθησα να καλλιεργήσω κάνναβη, με γοήτευσε η έλξη μας για αυτά τα ισχυρά φυτά καθώς και από τα εξίσου ισχυρά ταμπού και τα γεμάτα συναισθήματα με τα οποία τα περιβάλουμε. Έχω συνειδητοποιήσει ότι όταν καταναλώνουμε αυτά τα φυτά και βάζουμε στο σώμα μας και τα αφήνουμε να αλλάξουν το μυαλό μας, ασχολούμαστε με τη φύση με έναν από τους πιο βαθιά δυνατούς τρόπους.

Δεν υπάρχει σχεδόν ούτε ένας πολιτισμός στη γη που να μην έχει ανακαλύψει στο περιβάλλον του τουλάχιστον ένα τέτοιο φυτό ή μύκητα, και στις περισσότερες περιπτώσεις ακόμα και μια ολόκληρη σειρά από αυτά, που αλλάζουν τη συνείδηση με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Μέσα από μια μακρά και επικίνδυνη πρακτική δοκιμής-και-λάθους, οι άνθρωποι έχουν εντοπίσει φυτά που αφαιρούν το βάρος του σωματικού πόνου, που μας καταστούν περισσότερο σε εγρήγορση ή μας κάνουν ικανούς για ασυνήθιστα κατορθώματα, μας κάνουν πιο κοινωνικούς, προκαλούν συναισθήματα δέους ή έκστασης, τρέφουν τη φαντασία μας, μα βοηθούν να υπερβούμε τον χώρο και τον χρόνο, μας δίνουν περιστασιακά όνειρα και οράματα και μυστικιστικές εμπειρίες και να μας φέρνουν στην παρουσία των προγόνων ή των θεών μας. Προφανώς, η κανονική καθημερινή συνείδηση δεν είναι αρκετή για εμάς τους ανθρώπους, επιδιώκουμε να την διαφοροποιήσουμε, να την ενισχύσουμε και μερικές φορές να την υπερβούμε, και έχουμε εντοπίσει μια ολόκληρη συλλογή μορίων (ουσιών) στη φύση που μας επιτρέπουν να το κάνουμε αυτό.

Το βιβλίο “This Is Your Mind on Plants” είναι μια προσωπική έρευνα για τρία από αυτά τα μόρια και τα αξιοσημείωτα φυτά που τα παράγουν: τη μορφίνη στην παπαρούνα οπίου, την καφεΐνη στον καφέ και το τσάι και την παραγόμενη μεσκαλίνη από τους κάκτους peyote και San Pedro. Το δεύτερο από αυτά τα μόρια είναι νόμιμο παντού σήμερα, το πρώτο είναι παράνομο στα περισσότερα μέρη (εκτός αν έχει εξευγενιστεί από κάποια φαρμακευτική εταιρεία και έχει συνταγογραφηθεί από έναν γιατρό) και το τρίτο είναι παράνομο στις ΗΠΑ, εκτός αν είσαι μέλος μιας φυλής ιθαγενών Αμερικανών. Το καθένα αντιπροσωπεύει μία από τις τρεις ευρείες κατηγορίες ψυχοδραστικών ενώσεων: του downer (ο κατευναστής) που είναι το όπιο, του upper (ο διεγέρτης) που είναι η καφεΐνη) και αυτό που θεωρώ ως το outer (ο εξωτερικευτής) που είναι η μεσκαλίνη. Ή, για να το θέσω λίγο πιο επιστημονικά, περιγράφω εδώ ένα ηρεμιστικό, ένα διεγερτικό και ένα παραισθησιογόνο.

Συνολικά, αυτές οι τρεις φυτικές ουσίες καλύπτουν μεγάλο μέρος του φάσματος της ανθρώπινης εμπειρίας με τις ψυχοδραστικές ουσίες, από την καθημερινή χρήση της καφεΐνης, του πιο δημοφιλούς ψυχοδραστικού ναρκωτικού στον πλανήτη, στην τελετουργική χρήση της μεσκαλίνης από τους αυτόχθονες πληθυσμούς, στην πανάρχαια χρήση οπιούχων (σε μορφή φαρμάκων) για την ανακούφιση του πόνου. Αυτό το συγκεκριμένο κεφάλαιο διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια του λεγόμενου Πολέμου κατά των Ναρκωτικών, σε μια ταραχώδη στιγμή που η κυβέρνηση έδινε μεγαλύτερη προσοχή σε ένα σωρό καλλιεργητές που καλλιεργούσαν παπαρούνες για να παρασκευάσουν ένα ήπιο ναρκωτικό τσάι παρά σε μια φαρμακευτική εταιρεία που εν γνώσει της εθίζει εκατομμύρια ασθενείς Αμερικανούς στο εγκεκριμένο από την FDA οπιούχο φαρμακευτικό σκεύασμα, το OxyContin. Ήμουν ένας από αυτούς τους καλλιεργητές.

Αφηγούμαι καθεμία από αυτές τις ιστορίες από πολλαπλές οπτικές γωνίες και μέσα από ποικίλους φακούς: ιστορικούς, ανθρωπολογικούς, βιοχημικούς, βοτανικούς και προσωπικούς. Σε κάθε περίπτωση, έχω κάποια εμπειρία στο όλο θέμα, αφού δεν ξέρω πώς να γράψω για το πώς νιώθω και τι σημαίνει να αλλάζεις συνείδηση χωρίς πρώτα να κάνω κάποιους αυτο-πειραματισμούς. Αν και στην περίπτωση της καφεΐνης, ο αυτο-πειραματισμός σήμαινε την αποχή από αυτήν παρά τη λήψη, κάτι που αποδείχτηκε πολύ πιο δύσκολο να κάνω.

Ένα από αυτά τα κεφάλαια αποτελείται από ένα δοκίμιο που έγραψα πριν από είκοσι πέντε χρόνια, όταν μαινόταν ο Πόλεμος κατά των Ναρκωτικών, και φέρει τα σημάδια εκείνης της περιόδου φόβου και παράνοιας. Αλλά οι άλλες ιστορίες έχουν επηρεαστεί από το ξεθώριασμα αυτού του πολέμου, το τέλος του οποίου φαίνεται τώρα. Στις εκλογές του 2020, οι κάτοικοι του Όρεγκον ψήφισαν την αποποινικοποίηση της κατοχής όλων των ουσιών και συγκεκριμένα τη νομιμοποίηση της θεραπείας με χρήση ψιλοκυβίνης. Ένα ψήφισμα που ψηφίστηκε στην Ουάσιγκτον, DC, απαιτεί την αποποινικοποίηση των “ενθεογόνων φυτών και μυκήτων”. (το “ενθεογόνο” είναι από τα ελληνικά για το “εκδηλώνω τον θεό [το θείο] μέσα”, είναι ένας εναλλακτικός όρος για τα ψυχεδελικά, που επινοήθηκε το 1979 από μια ομάδα θρησκευτικών μελετητών που είχαν την ελπίδα να αφαιρέσουν την αντικουλτούρα από αυτή την κατηγορία ουσιών και να υπογραμμίσουν την πνευματική τους χρήση με την οποία έχουν χρησιμοποιηθεί για χιλιάδες χρόνια.) Στις ίδιες εκλογές, το Νιου Τζέρσεϊ, μαζί με τέσσερις παραδοσιακά κόκκινες πολιτείες, Αριζόνα, Μισισιπή, Μοντάνα, Νότια Ντακότα, ψήφισαν υπέρ της απελευθέρωσης των νόμων για τη κάνναβη, φέρνοντας τον αριθμό των πολιτειών που έχουν νομιμοποιήσει κάποια μορφή χρήσης κάνναβης στις τριάντα έξι. Το στοίχημα μου με την συγγραφή του “This Is Your Mind on Plants” είναι ότι η παρακμή του πολέμου των ναρκωτικών, με τις βάναυσα απλοϊκές αφηγήσεις του σχετικά με το “your brain on drugs” (το μυαλό σου στα ναρκωτικά), έχει ανοίξει έναν χώρο στον οποίο μπορεί να πει κάποιες άλλες, πολύ πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες για την αρχαία σχέση μας με τα φυτά και τους μύκητες που αλλοιώνουν το μυαλό, με τα οποία μας έχει ευλογήσει η φύση.

Χρησιμοποιώ τη λέξη “ευλογημένος” έχοντας πλήρη επίγνωση των ανθρώπινων τραγωδιών που μπορεί να συνοδεύουν τη χρήση ουσιών. Πολύ καλύτερα από εμάς, οι Έλληνες κατάλαβαν τη διπρόσωπη φύση των φαρμάκων, μια κατανόηση που αντικατοπτρίζεται στην ασάφεια του όρου τους για αυτά: ως pharmakon (φάρμακο). Ένα pharmakon μπορεί να είναι είτε φάρμακο είτε φαρμάκι (δηλητήριο), όλα εξαρτώνται από τη χρήση, τη δόση, την πρόθεση, την κατάσταση και το σκηνικό (set and setting). (Η λέξη έχει και μια τρίτη σημασία, στην οποία βασιζόταν κανείς συχνά κατά τη διάρκεια του Πολέμου κατά των Ναρκωτικών: ένα pharmakon είναι επίσης ο αποδιοπομπαίος τράγος, κάτι το οποίο μπορούμε να το κατηγορήσουμε με μια ομάδα από προβλήματα). Η κατάχρηση ουσιών είναι σίγουρα πραγματική, αλλά είναι λιγότερο ένα θέμα παραβίασης του νόμου από το να πέσεις σε μια ανθυγιεινή σχέση με μια ουσία, νόμιμη ή παράνομη, μια ουσία στην οποία ο σύμμαχος ή το φάρμακο έχει γίνει εχθρός. Τα ίδια οπιούχα που σκότωσαν περίπου πενήντα χιλιάδες Αμερικανούς από υπερβολική δόση το 2019 κάνουν επίσης τη χειρουργική επέμβαση δυνατή να γίνει και διευκολύνουν το πέρασμα από αυτήν τη ζωή. Σίγουρα αυτό χαρακτηρίζεται ως ευλογία.

Οι ιστορίες που λέω εδώ τοποθετούν αυτήν την τριάδα ψυχοδραστικών χημικών φυτών στο πλαίσιο της ευρύτερης σχέσης μας με τη φύση. Ένα από τα αναρίθμητα νήματα που μας συνδέουν με τον φυσικό κόσμο είναι αυτό που συνδέει τη φυτική χημεία με την ανθρώπινη συνείδηση. Και επειδή αυτή είναι μια σχέση, πρέπει να λάβουμε υπόψη και τις απόψεις των φυτών καθώς και τις δικές μας. Πόσο εκπληκτικό είναι ότι τόσα πολλά είδη φυτών έχουν βρει τις ακριβείς συνταγές για μόρια που ταιριάζουν άνετα στους υποδοχείς του ανθρώπινου εγκεφάλου; Και ότι με αυτόν τον τρόπο αυτά τα μόρια μπορούν να βραχυκυκλώσουν την εμπειρία μας από τον πόνο, ή να μας ξεσηκώσουν ή να εξαφανίσουν την αίσθηση ότι είμαστε ξεχωριστός εαυτός; Πρέπει να αναρωτηθείς: τι είναι αυτό για τα φυτά το να επινοήσουν και να κατασκευάσουν μόρια που μπορούν να περάσουν από τους ανθρώπινους νευροδιαβιβαστές και να μας επηρεάσουν με τόσο βαθιά τρόπους;

Τα περισσότερα από τα μόρια που παράγουν τα φυτά και αλλάζουν το μυαλό των ζώων πρωταγωνιστούν ως εργαλεία άμυνας: τα αλκαλοειδή όπως η μορφίνη, η καφεΐνη και η μεσκαλίνη είναι τοξίνες με πικρή γεύση που προορίζονται να αποθαρρύνουν τα ζώα από το να τρώνε τα φυτά που τα παράγουν και, εάν τα ζώα επιμείνουν, να τα “δηλητηριάσουν”. Αλλά τα φυτά είναι έξυπνα και κατά τη διάρκεια της εξέλιξης έχουν μάθει ότι η απλή θανάτωση ενός παρασίτου δεν είναι απαραίτητα η πιο έξυπνη στρατηγική. Δεδομένου ότι ένα θανατηφόρο φυτοφάρμακο θα επέλεγε γρήγορα για τα ανθεκτικά μέλη του πληθυσμού των παρασίτων, καθιστώντας το αναποτελεσματικό, τα φυτά έχουν εξελίξει πιο λεπτές και πιο δόλιες στρατηγικές: χημικές ουσίες που αντ’ αυτού μπλέκουν με το μυαλό των ζώων, τα μπερδεύουν ή τα αποπροσανατολίζουν ή καταστρέφουν την όρεξή τους, κάτι που προκαλεί καφεΐνη , η μεσκαλίνη και η μορφίνη είναι όλα αξιόπιστα.

Αλλά ενώ τα περισσότερα από τα ψυχοδραστικά μόρια που έχουν αναπτυχθεί από τα φυτά ξεκίνησαν ως δηλητήρια, μερικές φορές εξελίχθηκαν στο αντίθετο, έγιναν ελκυστικά.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πρόσφατα μια χούφτα είδη που παράγουν καφεΐνη στο νέκταρ τους, που είναι το τελευταίο μέρος που θα περίμενε κανείς από ένα φυτό να σερβίρει ένα δηλητηριώδες ρόφημα. Αυτά τα φυτά έχουν ανακαλύψει ότι μπορούν να προσελκύσουν επικονιαστές προσφέροντάς τους μια μικρή δόση καφεΐνης. Ακόμα καλύτερα, ότι η καφεΐνη έχει αποδειχθεί ότι οξύνει τις αναμνήσεις των μελισσών, καθιστώντας τις πιο πιστές, αποτελεσματικές και εργατικές ως επικονιαστές. Σχεδόν αυτό που κάνει η καφεΐνη για εμάς καθώς να βοηθά να εργαζόμαστε πιο εντατικά.

Μόλις οι άνθρωποι ανακάλυψαν τι μπορούσαν να κάνουν για αυτούς η καφεΐνη και η μορφίνη και η μεσκαλίνη, τα φυτά που παράγουν τις μεγαλύτερες ποσότητες αυτών των χημικών ουσιών ήταν εκείνα που ευημερούσαν κάτω από την ηλιοφάνεια της προσοχής μας, διαδώσαμε τα γονίδιά τους σε όλο τον κόσμο, επεκτείνοντας κατά πολύ τον βιότοπο τους και καλύπτοντας κάθε τους ανάγκη (ως καλλιεργητές τους). Μέχρι τώρα η μοίρα μας και η μοίρα αυτών των φυτών είναι πολύπλοκα αλληλένδετες. Αυτό που ξεκίνησε ως πόλεμος έχει εξελιχθεί σε γάμο.

Γιατί εμείς οι άνθρωποι πάμε τόσο μακριά για να αλλάξουμε το μυαλό μας και τότε γιατί περιφράζουμε αυτή την καθολική επιθυμία με νόμους και έθιμα, ταμπού και αγωνίες; Αυτά τα ερωτήματα με απασχολούν από τότε που άρχισα να γράφω για την ενασχόληση μας με τον φυσικό κόσμο πριν από περισσότερα από τριάντα χρόνια. Όταν συγκρίνουμε αυτήν την επιθυμία με τις άλλες ανάγκες, στρεφόμαστε στη φύση για να ικανοποιήσουμε ανάγκες όπως φαγητό, ρούχα, στέγη, ομορφιά κλπ, ή για να επιβιώσουμε. Στην πραγματικότητα, η επιθυμία να αλλάξουμε τη συνείδηση μπορεί να θεωρηθεί ως δυσπροσαρμοστική, καθώς οι αλλοιωμένες καταστάσεις μπορεί να μας θέσουν σε κίνδυνο ατυχημάτων ή να μας κάνουν πιο ευάλωτους σε επιθέσεις. Επίσης, πολλά από αυτά τα φυτικά χημικά είναι τοξικά. Άλλα, όπως η μορφίνη, είναι εξαιρετικά εθιστικά.

Αλλά αν η επιθυμία του είδους μας να αλλάξει την συνείδηση είναι καθολική, δεδομένη από τον άνθρωπο, τότε αυτό θα προσφέρει οφέλη για την αντιστάθμιση των κινδύνων, διαφορετικά η φυσική επιλογή θα είχε προ πολλού εξαλείψει τους χρήστες των ουσιών Πάρε, για παράδειγμα, την αξία της μορφίνης ως παυσίπονου, που την έχει κάνει ένα από τα πιο σημαντικά φάρμακα στη φαρμακοποιία που χρονολογείται χιλιάδες χρόνια πίσω.

Τα φυτά που αλλάζουν τη συνείδηση απαντούν και σε άλλες ανθρώπινες ανάγκες. Δεν πρέπει να υποτιμούμε την αξία, για τους ανθρώπους που είναι παγιδευμένοι σε μονότονες ζωές, μιας ουσίας που μπορεί να ανακουφίσει την πλήξη και να μας διασκεδάσει υποστηρίζοντας νέες αισθήσεις και σκέψεις στο μυαλό. Ορισμένα φάρμακα μπορούν να διευρύνουν το περίγραμμα ενός κόσμου που περιορίζεται από τις περιστάσεις, όπως ανακάλυψα κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Οι ουσίες που ενισχύουν την κοινωνικότητα όχι μόνο μας ικανοποιούν αλλά προφανώς οδηγούν σε περισσότερους απογόνους. Διεγερτικά όπως η καφεΐνη βελτιώνουν τη συγκέντρωση, καθιστώντας μας καλύτερα ικανούς να μαθαίνουμε και να εργαζόμαστε και να σκεφτόμαστε με ορθολογικούς, γραμμικούς τρόπους. Η ανθρώπινη συνείδηση κινδυνεύει πάντα να κολλήσει, στέλνοντας το μυαλό σε ατέρμονες κύκλους και σε βρόχους μηρυκασμού. Οι χημικές ουσίες των μανιταριών, όπως η ψιλοκυβίνη, μπορούν να μας ωθήσουν να βγούμε από αυτές τις αυλακώσεις, χαλαρώνοντας τους κολλημένους εγκεφάλους και κάνοντας δυνατά νέα σχέδια σκέψης.

Οι ψυχεδελικές ουσίες μπορούν επίσης να ωφελήσουν εμάς, και περιστασιακά τον πολιτισμό μας, διεγείροντας τη φαντασία και τροφοδοτώντας τη δημιουργικότητα στα άτομα που τις καταναλώνουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι ιδέες που εμφανίζονται στο αλλοιωμένο μυαλό είναι καλές, οι περισσότερες από αυτές δεν είναι. Αλλά κάθε τόσο ένας εγκέφαλος που σκοντάφτει θα βρίσκει μια νέα ιδέα, μια λύση σε ένα πρόβλημα ή έναν νέο τρόπο να βλέπει κανείς τα πράγματα που θα ωφελήσει την ομάδα και, ενδεχομένως, θα αλλάξει την πορεία της ιστορίας. Μπορεί να γίνει δεκτό ότι η εισαγωγή της καφεΐνης στην Ευρώπη τον δέκατο έβδομο αιώνα ενθάρρυνε έναν νέο, πιο ορθολογικό (και νηφάλιο) τρόπο σκέψης που βοήθησε να δημιουργηθεί η εποχή της λογικής και του Διαφωτισμού.

Είναι χρήσιμο να σκεφτόμαστε αυτά τα ψυχοδραστικά μόρια ως μεταλλαξιογόνα, αλλά μεταλλαξιογόνα που λειτουργούν στη σφαίρα του ανθρώπινου πολιτισμού και όχι στη βιολογία. Με τον ίδιο τρόπο που η έκθεση σε μια διασπαστική δύναμη όπως η ακτινοβολία μπορεί να μεταλλάξει γονίδια, εισάγοντας ποικιλία και εκτοξεύοντας νέα χαρακτηριστικά που κάθε τόσο αποδεικνύονται προσαρμοστικά για το είδος, οι ψυχοδραστικές ουσίες, που λειτουργούν στο μυαλό των ατόμων, συμβάλλουν περιστασιακά με χρήσιμα νέες ιδέες στην εξέλιξη του πολιτισμού, με εννοιολογικές ανακαλύψεις, νέες μεταφορές, νέες θεωρίες. Όχι πάντα, ούτε συχνά, αλλά κάθε τόσο, η συνάντηση ενός μυαλού και ενός φυτικού μορίου αλλάζει τα πράγματα. Εάν η ανθρώπινη φαντασία έχει μια φυσική ιστορία, όπως πρέπει, μπορεί να υπάρχει αμφιβολία ότι η φυτική χημεία βοήθησε στην ενημέρωση της;

Οι ψυχεδελικές ενώσεις μπορούν να προάγουν εμπειρίες δέους και μυστικιστικής σύνδεσης που τρέφουν την πνευματική παρόρμηση των ανθρώπινων όντων, πράγματι, που θα μπορούσε να την προκαλέσει εξαρχής, σύμφωνα με ορισμένους θρησκευτικούς μελετητές. Η έννοια του πέρα, μιας κρυφής διάστασης της πραγματικότητας ή μιας μεταθανάτιας ζωής, και αυτά, επίσης, μπορεί να είναι ιδέες που εισάγονται στον ανθρώπινο πολιτισμό από οράματα που τα ψυχοδραστικά μόρια ενέπνευσαν στο ανθρώπινο μυαλό. Οι ουσίες δεν είναι ο μόνος τρόπος να προκληθεί αυτό το είδος μυστικιστικής εμπειρίας στον πυρήνα πολλών θρησκευτικών παραδόσεων, ο διαλογισμός, η νηστεία και η μοναξιά μπορούν να επιτύχουν παρόμοια αποτελέσματα, αλλά είναι ένα αποδεδειγμένο εργαλείο για να το πραγματοποιήσουμε. Η πνευματική ή τελετουργική χρήση των φυτικών ουσιών μπορεί επίσης να βοηθήσει τους ανθρώπους να ενωθούν, ενισχύοντας μια ισχυρότερη αίσθηση κοινωνικής σύνδεσης που συνοδεύεται από μειωμένη αίσθηση του εαυτού. Μόλις αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε πώς η ανθρώπινη εμπλοκή με τα ψυχοδραστικά φυτά έχει διαμορφώσει την ιστορία μας.

Μάλλον δεν πρέπει να μας εκπλήσσει το γεγονός ότι φυτά τέτοιας δύναμης και δυνατότητας περιβάλλονται από εξίσου ισχυρά συναισθήματα, νόμους, τελετουργίες και ταμπού. Αυτά αντικατοπτρίζουν την κατανόηση ότι η αλλαγή μυαλού μπορεί να είναι ανατρεπτική τόσο για τα άτομα όσο και για τις κοινωνίες, και ότι όταν τέτοια ισχυρά εργαλεία τοποθετούνται στα χέρια ανθρώπινων όντων, τα πράγματα μπορεί να πάνε πολύ στραβά. Έχουμε πολλά να μάθουμε από τους παραδοσιακούς αυτόχθονες πολιτισμούς που έχουν κάνει μακροχρόνια χρήση ψυχεδελικών όπως η μεσκαλίνη ή το ayahuasca, κατά κανόνα, οι ουσίες δεν χρησιμοποιούνται ποτέ αδιάφορα, αλλά πάντα με πρόθεση, που περιβάλλονται από τελετουργικά και υπό το άγρυπνο βλέμμα έμπειρων ηλικιωμένων. Αυτοί οι άνθρωποι αναγνωρίζουν ότι αυτά τα φυτά μπορούν να απελευθερώσουν διονυσιακές ενέργειες που μπορούν να ξεφύγουν από τον έλεγχο εάν δεν διαχειριστούν με προσοχή.

Αλλά το αμβλύ όργανο ενός Πολέμου κατά των Ναρκωτικών μας εμπόδισε να υπολογίσουμε αυτές τις ασάφειες και τα σημαντικά ερωτήματα, σχετικά με τη φύση μας, που εγείρουν. Η απλοϊκή περιγραφή του Πολέμου κατά των Ναρκωτικών για το τι κάνουν και τι είναι τα ναρκωτικά, καθώς και η επιμονή του να τα συγκεντρώνει όλα μαζί κάτω από μια ενιαία ανούσια ρουμπρίκα, μας εμπόδισε για πάρα πολύ καιρό να σκεφτούμε καθαρά το νόημα και τις δυνατότητες αυτών των πολύ διαφορετικών ουσιών. Το νομικό καθεστώς αυτού ή εκείνου του μορίου είναι ένα από τα λιγότερο ενδιαφέροντα πράγματα σχετικά με αυτό. Όπως ένα τρόφιμο, μια ψυχοτρόπος ουσία δεν είναι πράγμα, χωρίς ανθρώπινο εγκέφαλο είναι αδρανές, τόσο πιο πολύ είναι μια σχέση, χρειάζονται και ένα μόριο και ένα μυαλό για να συμβεί οτιδήποτε. Η υπόθεση αυτού του βιβλίου είναι ότι αυτές οι τρεις σχέσεις αντικατοπτρίζουν τις βαθύτερες ανθρώπινες ανάγκες και φιλοδοξίες μας, τις λειτουργίες του μυαλού μας και την εμπλοκή μας με τον φυσικό κόσμο.

Περιεχόμενα

Όπιο

Πρόλογος

“Opium, Made Easy”

Επίλογος

Καφεΐνη

Μεσκαλίνη

1. The Door in the Wall

2. Ο ορφανός ψυχεδελικός

3. Στο οποίο συναντάμε τους κάκτους

4. Η γέννηση μιας νέας θρησκείας

5. Peeking Inside the Tepee

6. An Interlude: On Mescaline

7. Μαθαίνοντας από τον San Pedro

8. Μεθυσμένος στο τιμόνι

9. Σχέδιο Γ

Ευχαριστίες

Επιλεγμένη Βιβλιογραφία

Ευρετήριο

(το βιβλίο σε μορφή αρχείου PDF)