Herbs for Pets – The natural way to enhance your pet’s life (2011) [ Βότανα για κατοικίδια – Ο φυσικός τρόπος για να βελτιώσεις την ζωή του κατοικίδιου σου]

Second Edition (Δεύτερη έκδοση)

By

Gregory L. Tilford & Mary K. Wulff

ΕΝΑΣ ΟΛΙΣΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ

• Την φροντίδα ηλικιωμένων ζώων

• Την ανησυχία, άγχος και συμπεριφορά

• Τον καρκίνο και άλλα θέματα υγείας

• Την πρόληψη και αντιμετώπιση παρασίτων

• Τα συμπληρώματα διατροφής και διατροφή

Εισαγωγή

Τα βότανα και τα ζώα έχουν ζήσει μαζί για πολύ, πολύ καιρό.

Εκατομμύρια χρόνια πριν ο πρώτος άνθρωπος περπατήσει στην γη, πλάσματα μεγάλα και μικρά χρησιμοποιούσαν τα φυτά ως την κύρια πηγή θεραπείας τους. Στην πραγματικότητα, μεγάλο μέρος της σύγχρονης ιατρικής μας προέρχεται από όσα έμαθαν οι πρώτοι άνθρωποι μέσω της παρατήρησης άγριων ζώων και των ενστικτωδών χρήσεων των φυτών. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι οι ινδιάνικες φυλές των δυτικών ΗΠΑ έμαθαν για τις ισχυρές αντιμικροβιακές ιδιότητες του Ligusticum porteri παρατηρώντας τις αρκούδες να καταπίνουν και να κυλιούνται στα φυτά για να θεραπεύσουν τον εαυτό τους. Ακόμη και σήμερα, το φυτό εξακολουθεί να είναι γνωστό από πολλούς ως το “φάρμακο της αρκούδας”.

Μπροστά σε ασθένειες όπως το AIDS και τον καρκίνο, οι σύγχρονοι φαρμακευτικοί ερευνητές συνεχίζουν να ψάχνουν τις εναπομείνασες άγριες περιοχές του πλανήτη μας αναζητώντας θεραπείες και για άλλη μια φορά στρεφόμαστε στα ζώα για απαντήσεις. Η ζωοφαρμακογνωσία, ένας νέος κλάδος της επιστήμης που ερευνά πώς τα ζώα χρησιμοποιούν τα φυτά για να θεραπεύσουν τον εαυτό τους, προσελκύει την προσοχή σε κορυφαία ερευνητικά πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο. Στην πρώτη γραμμή της προσπάθειας ζωοφαρμακογνωσίας βρίσκονται ο Dr. Eloy Rodriguez, βιοχημικός με εξειδίκευση στα φυσικά προϊόντα και την συνθετική χημεία, και ο Harvard primatologist, Richard Wrangham, ο οποίος έχει μελετήσει χιμπατζήδες και γορίλες στα γηγενή τους αφρικανικά ενδιαιτήματα. Οι Rodriguez και Wrangham ανακάλυψαν ότι οι πίθηκοι έχουν μια έμφυτη ικανότητα να επιλέγουν συγκεκριμένα είδη φυτών για χρήση κατά των εσωτερικών παρασίτων. Στην πραγματικότητα, όχι μόνο τα ζώα μπορούν να επιλέξουν φυτά που διαθέτουν συγκεκριμένες φαρμακευτικές ενώσεις που είναι αποτελεσματικές στην αποβολή των παρασίτων τους, αλλά κατά κάποιο τρόπο γνωρίζουν ακριβώς πόσο φυτικό υλικό χρειάζεται για να ξεκινήσει μια θεραπεία χωρίς να προκαλούν τοξικές παρενέργειες.

Καθώς η ζωοφαρμακογνωσία επανακτά την προσοχή μας και καθώς αυξάνεται ο σεβασμός μας προς την θεραπευτική σοφία των ζώων, η αναζήτησή μας για θεραπευτικές απαντήσεις με βότανα γίνεται πιο επείγουσα. Όμως βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα πρόβλημα. Τα στελέχη βακτηρίων που κάποτε πιστεύαμε ότι κατακτήθηκαν επανεμφανίζονται παρά τα αντιβιοτικά μας και οι θεραπευτικοί πόροι εξαφανίζονται πιο γρήγορα από ότι μπορούμε να τους ανακαλύψουμε. Δεκάδες χιλιάδες στρέμματα άγριας γης χάνονται κάθε μέρα από τις επιπτώσεις του αυξανόμενου ανθρώπινου πληθυσμού και τις αμείλικτες απαιτήσεις που θέτουμε στον πλανήτη. Το ίδρυμα Smithsonian Institution και δεκαπέντε άλλοι ερευνητικοί οργανισμοί ολοκλήρωσαν πρόσφατα μια εικοσαετή μελέτη που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τουλάχιστον ένα στα οκτώ είδη φυτών παγκοσμίως κινδυνεύει επί του παρόντος να εξαφανιστεί.

Μόνο στη Βόρεια Αμερική, υπολογίζεται ότι το 29% των δεκαέξι χιλιάδων φυτικών ειδών είναι στα πρόθυρα της εξαφάνισης για πάντα και με κάθε απώλεια, ένας ζωτικός συνδετικός κρίκος μεταξύ της γης και όλων των πλασμάτων που περπατούν στο έδαφος της σπάει, για πάντα.

Καθώς οι επιστήμονες αγωνίζονται να βρουν θεραπείες πριν εξαλειφθούν τα φυτά από το πρόσωπο του πλανήτη, μια τεράστια “πράσινη επανάσταση” βρίσκεται σε εξέλιξη. Ένας αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων συνειδητοποιεί ότι μεγάλο μέρος της θεραπευτικής σοφίας που αναζητούμε δεν βασίζεται στην επιστήμη και την τεχνολογία αλλά στις αρχαίες θεραπευτικές παραδόσεις της ίδιας της φύσης. Για να αποκτήσουμε πρόσβαση σε αυτήν την επίγνωση, στρέφουμε τους εαυτούς μας στους αυτόχθονες λαούς (που υιοθέτησαν θεραπευτικούς τρόπους από την παρατήρηση των ζώων) για να ξαναμάθουμε τρόπους θεραπείας που έχουν περάσει από εκατοντάδες γενιές από τους παλαιότερους δασκάλους της ανθρωπότητας, τα ζώα.

Οι αρχαίοι πολιτισμοί γνώριζαν ότι η υγιεινή ζωή, η θεραπεία και η καλή ιατρική δεν μετρώνται από το πόσο αποτελεσματικά οι άνθρωποι μπορούν να εκμεταλλευτούν τις φαρμακευτικές ιδιότητες των φυσικών πόρων. Αντίθετα, οι σαμάνοι και οι ιατροί του παρελθόντος έβλεπαν την ανθρώπινη υγεία ως αναπόσπαστο μέρος του ζωντανού ουράνιου σώματος που έκτοτε γνωρίζουμε ως Γη. Γνώριζαν ότι οι σοβαρότερες ασθένειές μας δεν πηγάζουν από αυτά που μας χαρίζει η φύση αλλά από αυτά που δίνουμε εμείς στη φύση. Αυτό το μήνυμα επαναλαμβάνεται σε εμάς παντού με τη μορφή αρχαίων βακτηρίων, που κάποτε θεωρούνταν ότι κατακτήθηκαν, που μεταλλάσσονται σε ισχυρότερα, πιο ανθεκτικά, πιο επιθετικά στελέχη μολυσματικών ασθενειών. Τα εμβόλια που κάποτε θεωρούσαμε θαυματουργά φάρμακα πιστεύεται τώρα ότι εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα που σχεδιάστηκαν για να υποστηρίζουν και να προστατεύουν. Οι καρδιακές παθήσεις, ο καρκίνος, η αρθρίτιδα, η οστεοπόρωση, ακόμη και οι φόνοι που οφείλονται στην ψύχωση συνδέονται με το άγχος της σύγχρονης κοινωνίας και τις τροφές που καταναλώνουμε με έλλειψη θρεπτικών ουσιών. Βίαιες βροχοπτώσεις πρωτοφανούς αγριότητας προκαλούν τον όλεθρο ως υποπροϊόν της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των επιπτώσεων της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ίσως ρωτήσεις, πώς σχετίζονται όλα αυτά με ένα βιβλίο για τη φροντίδα των ζώων με βότανα; Η απάντηση: με τους πιο θεμελιώδεις τρόπους που μπορεί κανείς να φανταστεί.

Αυτό το βιβλίο παρουσιάζει εκατοντάδες φυτικά φάρμακα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην καθημερινή φροντίδα των ζώων. Στα πρώτα κεφάλαια, μαθαίνεις την σημασία του να ταΐζεις το ζώο συντροφιάς σου με φυσική διατροφή με πλήρη τροφή. Στη συνέχεια, βήμα προς βήμα καθοδηγείσαι σε νέα επίπεδα αυτοδυναμίας καθώς μαθαίνεις να επιλέγεις, να προετοιμάζεις και να εφαρμόζεις φυσικές θεραπείες, πολλές από τις οποίες μπορεί να είναι τόσο προσβάσιμες όσο στο να είναι στην δική σου αυλή, για λογαριασμό του ζώου συντροφιάς σου. Για να βοηθήσουμε να ξεπεραστεί ο πιθανός σκεπτικισμός, έχουμε παράσχει αναφορές σε εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες αιχμής που υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα των βοτάνων στα ζώα. Αλλά ακόμη πιο σημαντικό για τους σκοπούς αυτού του βιβλίου, μοιραζόμαστε όσα έμαθαν οι βοτανολόγοι και τα ζώα ελλείψει επιστήμης (χωρίς τις σκληρές απάνθρωπες δοκιμές σε ζώα) από χιλιάδες χρόνια συνεχούς ασφαλούς και αποτελεσματικής χρήσης βοτάνων.

Ωστόσο, όλα αυτά αντιπροσωπεύουν την μικρότερη πλευρά αυτού που έχει να προσφέρει αυτό το βιβλίο. Η βαθύτερη επιθυμία μας είναι να μεταδώσουμε την αίσθηση της διασύνδεσης που αναπτύσσεται στην καρδιά του θεραπευτή, καθώς αυτός ή αυτή μαθαίνει και αποδέχεται αρχαίους τρόπους θεραπείας που έχουν χρησιμοποιηθεί από όλες τις μορφές ζωής στη γη. Αυτό δεν είναι απλώς ένα βιβλίο για την εύρεση εναλλακτικών λύσεων στα συμβατικά φάρμακα. Πρόκειται για την τιμή και την υποστήριξη ενός συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και θεραπείας που υπερβαίνει κατά πολύ την αποτελεσματικότητα οποιουδήποτε φαρμάκου που επινοήθηκε από ανθρώπους, ένα σύστημα που περιέχεται και μοιράζεται μεταξύ των σωμάτων των ζώων, των φυτών και της ίδιας της Μητέρας Γης.

Στη φύση, τα φυτά αντιπροσωπεύουν πολύ περισσότερα από δοχεία ενεργών χημικών συστατικών που έχουν εντοπιστεί και επικυρωθεί από τις αίθουσες της ανθρώπινης επιστήμης. Είναι θεραπευτικοί εκπρόσωποι του σχεδιασμού της φύσης, εδώ για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες όλων των πλασμάτων που επωφελούνται από το νέκταρ των λουλουδιών τους, το καταφύγιο των φύλλων τους και τις θεραπευτικές δυνάμεις που έχουν. Αποτελούν τον κρίσιμο σύνδεσμο μεταξύ αυτού που είναι ζωντανό και αυτού που δεν είναι, παρέχοντας σε εμάς και σε άλλους οργανισμούς το οξυγόνο που είναι απαραίτητο για τη ζωή και τα βασικά στοιχεία της τροφικής αλυσίδας, από τα μακροβιοτικά θρεπτικά συστατικά του εδάφους μέχρι τα λαχανικά στα πιάτα του δείπνου μας. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν τα φυτά ως δώρο στην ανθρωπότητα: ασήμαντα λόγω της σιωπής τους, αλλά ισχυρά και πολύτιμα όταν τα μυστικά τους αποκαλύπτονται από την επιστήμη. Ομοίως, το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας εξακολουθεί να βλέπει τα ζώα ως αναλώσιμες, κατώτερες μορφές ζωής που υπάρχουν χωρίς έξυπνη συνείδηση ή συναισθηματικό πόνο και που δεν προσφέρουν καμία αντίσταση όταν τα εκμεταλλεύονται.

Στο μυαλό εκατομμυρίων ανθρώπων, τα φυτά και τα ζώα βρίσκονται εδώ με μοναδικό σκοπό να μας υπηρετήσουν, ως καρποί και θηρία χωρίς ίσα δικαιώματα, στην επιδίωξη της υγείας και της ευτυχίας. Είτε πρόκειται για ένα βόδι είτε για έναν συντροφικό γερμανικό ποιμενικό σκύλο, οι ανάγκες των περισσότερων ζώων γίνονται δευτερεύουσες ανησυχίες όταν αγοράζουμε τροφή για κατοικίδια στο παντοπωλείο ή όταν μια χρόνια διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος ξεσπά σε προσβολή από ψύλλους του σπιτιού. Αντί να αντιμετωπίζουν τις πραγματικές ανάγκες του κατοικίδιου ζώου τους, πολλοί ιδιοκτήτες κατοικίδιων έχουν προδιάθεση να παραμείνουν συγκεντρωμένοι στον εαυτό τους, ο λογαριασμός του παντοπωλείου υπαγορεύει την ποιότητα της διατροφής που λαμβάνουν τα ζώα τους και οι ψύλλοι αντιμετωπίζονται ως κάτι που εισβάλλει στα σπίτια μας, παρά ως σύμπτωμα εξασθενημένου ζώο ξενιστή.

Με τα βότανα για κατοικίδια, ελπίζουμε να επιταχύνουμε μια αλλαγή σε αυτό το παράδειγμα. Το γεγονός ότι διαβάζεις αυτό το βιβλίο σημαίνει ότι δεν είσαι όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, στην πραγματικότητα, είσαι μέρος μιας αυξανόμενης κοινότητας ειδικών ανθρώπινων όντων που βρίσκονται σε ένα θεραπευτικό μονοπάτι που οδηγεί σε κάτι πολύ πιο σημαντικό από την απλή χαρά που προέρχεται από το να ανοίξεις ένα κουτί με τροφή για γάτες για την γάτα ή δίνοντας στον οικογενειακό σκύλο ωμό δέρμα για να τον κρατήσεις απασχολημένο. Όπως εμείς, οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου, πιθανότατα έχεις ανακαλύψει ότι η φροντίδα ενός ζώου επιφέρει έναν πολύ ιδιαίτερο και ισχυρό τύπο θεραπείας.

Όταν παρέχουμε στα ζώα συντροφιάς μας σκέψεις για την υγεία και τνη θεραπεία που καλύπτουν τις ανάγκες τους και όχι μόνο τις δικές μας, στην πραγματικότητα θεραπεύουμε και τον εαυτό μας. Στην πραγματικότητα, θεραπεύουμε μια από τις κύριες αιτίες των μεγαλύτερων ασθενειών της γης: την αποσύνδεση της ανθρωπότητας από την φύση.

Κάπου στην ιστορία του είδους μας επιλέξαμε μια σχέση κατανάλωσης και ελέγχου παρά συνύπαρξης με τον πλανήτη μας και φαίνεται ότι στόχος μας ήταν να νικήσουμε ή να αψηφήσουμε τη φύση πάση θυσία. Αψηφούμε τους μηχανισμούς της φύσης για αντίσταση στις ασθένειες καταστέλλοντας ή παρακάμπτοντας το ανοσοποιητικό σύστημα με κορτικοστεροειδή φάρμακα, αντιβιοτικά και εμβόλια. Αγνοούμε τις φυσικές απαιτήσεις της καλής διατροφής συμπληρώνοντας μια ανθυγιεινή διατροφή με δισκία βιταμινών. Φράζουμε ποτάμια και αποστραγγίζουμε βάλτους, προσπαθούμε μάλιστα να αλλάξουμε την διάρκεια του φωτός της ημέρας επαναφέροντας τα ρολόγια στην “θερινή ώρα”. Για να συνδυάσουμε όλη αυτή τη μεθυστική ανοησία, τοποθετήσαμε τις δικές μας αυτοεπιβαλλόμενες ανάγκες πολύ πάνω από αυτές των επίγειων γειτόνων μας και ως συνέπεια ολόκληρος ο πλανήτης να υποφέρει. Για πάρα πολύ καιρό, η ανθρώπινη κατάσταση μας έχει απαγορεύσει να ζούμε σε αρμονία με τον φυσικό κόσμο που μας περιβάλλει.

Το κλειδί για την αλλαγή αυτής της τάσης δεν βρίσκεται στις αίθουσες της επιστήμης αλλά στην προθυμία μας να δούμε την φύση όπως είναι η φύση. Αντί να μελετάμε την φύση των φυτών από μια νοοτροπία που επιμένει να ξεχωρίζει τις χημικές τους χημικές ουσίες σε μια αλαζονική προσπάθεια να βρούμε μεμονωμένες ενώσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως φάρμακα, πρέπει να μάθουμε να εξετάζουμε τα φυτά όπως υπάρχουν στην φύση, να ανακαλύπτουμε και να εξερευνήσουμε τις αναμεμειγμένες σχέσεις που μοιράζονται με τις φυσικές και μη φυσικές ανάγκες όλων των ζωντανών πραγμάτων στη γη. Ομοίως, αντί να υποβάλλουμε τα ζώα μας, τους πιο αρχαίους δασκάλους μας, σε αδιανόητο πόνο και βασανιστήρια σε μια αναζήτηση ορθολογικών απαντήσεων για να ικανοποιήσουμε τις επιστημονικές μας ανάγκες, πρέπει να μάθουμε να δεχόμαστε τα φάρμακα της φύσης όπως τα παρουσιάζει η φύση. Η πραγματικότητα είναι ότι η ανάγκη για επιστημονική επικύρωση είναι κοινή μόνο μεταξύ των ανθρώπων, καμία άλλη μορφή ζωής στην γη δεν επιμένει να αναλύει και να εκλογικεύει το σχέδιο της φύσης, ειδικά σε βάρος της ψυχρής καρδιάς του πόνου των ζώων. Στην ουσία, η επιστήμη προσπαθεί απλώς να εξορθολογίσει αυτό που ήταν γνωστό σε ολόκληρο το φυσικό βασίλειο εδώ και αιώνες.

Αυτό είναι ένα βιβλίο για ένα επίπεδο θεραπείας που ξεπερνά πολύ αυτό που μπορεί να προσφέρει η επιστήμη. Πρόκειται για την ολιστική θεραπεία με την πιο αληθινή της έννοια, μια διαδικασία που δεν ξεκινά ούτε τελειώνει με την χορήγηση ενός φαρμάκου αλλά με την σύνδεση μας με την φύση. Η ολιστική θεραπεία δεν είναι κάτι που δίνεται ή λαμβάνεται μεταξύ του φροντιστή και του ασθενούς, είναι μέρος ενός συνεχούς κύκλου που μοιράζεται μεταξύ όλων των οντοτήτων που εμπλέκονται στην διατήρηση της υγείας. Ο πλανήτης μας παρέχει τα στοιχεία από τα οποία γεννιούνται τα φυτά και πρέπει να αναπαράγονται. Τα ζώα και τα έντομα χρησιμεύουν ως διαχειριστές για τα φυτά και με τη σειρά τους μεταδίδουν την διαισθητική τους σοφία σε εμάς. Ωστόσο, για να αποκτήσουμε πρόσβαση σε αυτή την σοφία, πρέπει να ξανασκεφτούμε τους τρόπους μας, πρέπει να ξαναμάθουμε πώς να δίνουμε για όλα όσα λαμβάνουμε από την φύση και πρέπει να δίνουμε προσοχή στα ήσυχα μαθήματα που μας περιβάλλουν στον κύκλο της ζωής.

Ως κάποιος που φροντίζει ένα ζώο συντροφιάς, έχεις κάνει ένα θεμελιώδες βήμα πίσω προς τον κύκλο της ζωής αποδεχόμενος ένα μέρος της φύσης στο σπίτι σου. Τώρα, καθώς διερευνάς την θεραπευτική δύναμη των παλαιότερων φαρμάκων της φύσης και καθώς μαθαίνεις πώς να τιμάς το έμφυτο σύστημα διατήρησης της υγείας του ζώου συντροφιάς, θα βρεις τον εαυτό σου να μπαίνει στον κύκλο. Εδώ θα διαπιστώσεις ότι τα ζώα δεν είναι ανθρώπινη ιδιοκτησία, αλλά είναι από τους πιο πολύτιμους δασκάλους και θεραπευτές μας. Θα δεις ότι από την στιγμή που ένα κουτάβι, ένα γατάκι, ένα μωρό πουλί ή ένα άλλο ζώο συντροφιάς μπαίνει σε μια ανθρώπινη ζωή, αρχίζει ένας ιδιαίτερος δεσμός με την φύση. Από αυτόν τον δεσμό μπορούμε να μάθουμε την αθωότητα, την συμπόνια, τον σεβασμό, την άνευ όρων αγάπη και την τραγωδία του χαμένου χρόνου. Και το πιο σημαντικό από όλα, μπορούμε επιτέλους να συνειδητοποιήσουμε ότι παρά τους αιώνες των καταχρήσεών μας, τα ζώα και τα φυτά παραμένουν ήσυχα περιμένοντας να επανασυνδέσουν την ανθρωπότητα με τους τρόπους της φύσης.

Σε αντάλλαγμα για αυτές τις προσφορές και για να διασφαλίσουμε ότι ο κύκλος παραμένει αδιάσπαστος από την παρουσία μας, πρέπει να δώσουμε κάτι εξίσου πολύτιμο στους αγαπημένους μας συντρόφους και δασκάλους: πρέπει να τους ακούσουμε και να βοηθήσουμε στην εξυπηρέτηση των αναγκών τους παρέχοντας τις φυσικές τροφές και φάρμακα που έχουν διατηρήσει το είδος τους για εκατομμύρια χρόνια.

Περιεχόμενα

Κεφάλαιο 1. Αρχές και πρακτικές βοτανολογίας

• Χρήση βοτάνων με φυσικό τρόπο
• Τα πολλά πρόσωπα της βοτανοθεραπείας
• Λίγα Λόγια για την τοξικότητα
• Πότε να πας το κατοικίδιό σου στον κτηνίατρο
• Βασικά φυτικά παρασκευάσματα
• Η σύνδεση βοτάνων και διατροφής
• Χρήση θρεπτικών βοτάνων ως συμπληρώματα διατροφής
• Η ηθική χρήση των βοτάνων

Κεφάλαιο 2. Materia Medica: Οδηγός Α–Ζ για βότανα για ζώα

• Συμπληρωματική λίστα βοτάνων

Κεφάλαιο 3. Ένα Βοτανικό Ρεπερτόριο για τα Ζώα: Παθήσεις και θεραπείες

• Άγχος, νευρικότητα και προβλήματα συμπεριφοράς
• Αρθρίτιδα και δυσπλασία ισχίου
• Καρκίνος
• Καρδιαγγειακά προβλήματα
• Προβλήματα πεπτικού συστήματος
• Προβλήματα αυτιών
• Φροντίδα ηλικιωμένων ζώων
• Ενδοκρινικό σύστημα και συναφή προβλήματα
• Επιληψία, σπασμοί και επιληπτικές κρίσεις
• Προβλήματα με τα μάτια
• Πρώτες βοήθειες
• Φροντίδα του ανοσοποιητικού συστήματος
• Προβλήματα στόματος και μύτης
• Προβλήματα που Σχετίζονται με Παράσιτα: Πώς να ζήσεις με ψύλλους, σκουλήκια, ακάρεα και άλλα πράγματα που ρουφούν
• Εγκυμοσύνη και γαλουχία
• Αναπνευστικά προβλήματα
• Δερματικά προβλήματα
• Προβλήματα ουροποιητικού

(το βιβλίο σε μορφή αρχείου PDF)