Βιβλία για Μανιτάρια

Teaming with Microbes – The organic gardener’s guide to the soil food web (2016) [Συνεργασία με τα μικρόβια – Ο βιολογικός οδηγός κηπουρού στον τροφικό ιστό του εδάφους]

15 Απριλίου, 2023
By simos

Revised edition / Αναθεωρημένη έκδοση

Jeff Lowenfels

Wayne Lewis

foreword by

Elaine Ingham

Πρόλογος

“Αν κατέβεις στο χώμα σήμερα, καλύτερα να μην πας μόνος!

Σήμερα οι νηματώδεις κάνουν το πικνίκ τους!”

Τραγουδήθηκε στο τραγούδι “The Teddy Bears’ Picnic”

Όταν βαριέσαι να κοιτάς το “χώμα” από τους αστικούς χλοοτάπητες, είναι πάντα καλό να φτιάχνεις λέξεις για δημοφιλή τραγούδια! Το έδαφος δεν πρέπει να είναι τόσο βαρετό, αλλά τα αστικά τοπία σημαίνουν dead dirt (νεκρή βρωμιά). Σημαίνει να είσαι σκυμμένος πάνω από ένα μικροσκόπιο για πολλές ώρες κοιτάζοντας… τίποτα άλλο από αδρανή σωματίδια. Βαρετό.

Και έτσι, φτιάχνουμε λέξεις σε τραγούδια.

Το πραγματικό χώμα είναι ενεργό, ζωντανό, κινούμενο! Πλάσματα παντού, που κάνουν ενδιαφέροντα πράγματα! Δεν χρειάζεται να εφεύρουμε νέους στίχους σε παλιά τραγούδια. Δεν υπάρχουν ώρες κοιτάζοντας μέσα από ένα μικροσκόπιο κοιτάζοντας μικρόμετρο μετά από μικρόμετρο βαρετού τίποτα και τίποτα δεν συμβαίνει. Αντίθετα, μετά από λίγα δευτερόλεπτα, κίνηση, ζωή, δράση!

Οι κάτοικοι των πόλεων και άλλοι καλλιεργητές χύνουν τοξικές χημικές ουσίες στα εδάφη τους εδώ και χρόνια, χωρίς να αναγνωρίζουν ότι αυτές οι χημικές ουσίες βλάπτουν τα ίδια τα πράγματα που κάνουν το έδαφος υγιές. Η χρήση τοξικών σε οποιονδήποτε βαθμό δημιουργεί ένα βιότοπο για τη “μαφία” του εδάφους, μια αστική εμπόλεμη ζώνη, σκοτώνοντας τη φυσιολογική χλωρίδα και πανίδα που ανταγωνίζονται τους κακούς και τους κρατούν υπό έλεγχο. Πρόσφατη εργασία δείχνει έντονα ότι οι τοξικές χημικές ουσίες καταστρέφουν την ποιότητα του νερού, την υγεία του εδάφους και το θρεπτικό περιεχόμενο των τροφίμων μας, λόγω της απώλειας, τελικά, των ωφέλιμων ουσιών στο έδαφος. Εάν το τοξικό υλικό χρησιμοποιήθηκε μόνο μία φορά στη ζωή σου, η κακή κατάσταση που έχουμε σήμερα δεν θα είχε δημιουργηθεί, αλλά συνήθως με την πρώτη αυτή εφαρμογή, χιλιάδες οργανισμοί που ήταν ωφέλιμοι για τα φυτά σας σκοτώθηκαν. Μερικοί κακοί σκοτώθηκαν επίσης, αλλά οι καλοί έφυγαν και δεν επιστρέφουν τόσο γρήγορα όσο οι κακοί. Σκέψου τη γειτονιά σου: ποιος θα επέστρεφε πιο γρήγορα αν η γειτονιά σου μετατρεπόταν σε ζώνη χημικού πολέμου; Καιροσκόποι επιδρομείς και λεηλάτες, αυτοί είναι που επιστρέφουν μετά από αναταραχές. Στον ανθρώπινο κόσμο, στέλνουμε την Εθνική Φρουρά, για να κρατήσει το μέτωπο ενάντια στους εγκληματίες. Αλλά στο έδαφος, τα επίπεδα ανόργανων λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται ή οι συνεχείς εφαρμογές τοξικών φυτοφαρμάκων που ψεκάζονται, σημαίνουν ότι έχει σκοτωθεί και η Εθνική Φρουρά του εδάφους. Πρέπει να αποκαταστήσουμε σκόπιμα την ωφέλιμη βιολογία που έχει χαθεί.

Από πού θα προέλθουν οι νεοσύλλεκτοι; Πρέπει να τους προσθέσουμε, βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα, νηματώδεις, γαιοσκώληκες, μικροαρθρόποδα, πίσω στο χώμα μας. Οι ρίζες των φυτών τροφοδοτούν αυτά τα ευεργετικά, αλλά για να βεβαιωθούμε ότι τα ωφέλιμα θα αποκατασταθούν, ίσως χρειαστεί να παραδοθούν πακέτα φροντίδας. Η Soil Foodweb, Inc., βοηθά τους ανθρώπους να αποκαταστήσουν γρήγορα τη βιολογία που δημιουργεί τη βάση για την υγεία να επανέλθει σε αυτά τα συστήματα και αυτό το βιβλίο περιγράφει αυτά τα εργατικά μέλη της πρώτης γραμμής άμυνας για τα φυτά σας. Πού ζουν; Ποιες είναι οι οικογένειές τους; Πώς στέλνουμε πακέτα τροφοδοσίας, όχι τοξικά, για να βοηθήσουμε τους επαναστρατολογητές;

Πρέπει να κερδίσουμε ξανά την υγεία του εδάφους μας. Μην βάλεις τίποτα στο χώμα σου αν δεν ξέρεις τι θα κάνει στη ζωή κάτω από τα πόδια σου. Εάν δεν υπάρχουν “πληροφορίες” σχετικά με το πώς κάτι επηρεάζει τη ζωή στο έδαφος σου ή εάν το υλικό δεν έχει δοκιμαστεί ποτέ για να προσδιοριστεί τι κάνει για τους οργανισμούς στο χώμα σου, μην χρησιμοποιείς το υλικό. Εάν έχεις ήδη αγοράσει το προϊόν, δοκίμασε το μόνος σου.

Τα τοξικά είναι μερικές φορές απαραίτητα για την εξάλειψη μιας ιδιαίτερα κακής προσβολής ή ασθένειας, αλλά τα τοξικά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως έσχατη λύση, όχι ως η πρώτη μας απόκριση σε ένα φυτό που μαραίνεται. Εάν χρησιμοποιείς τοξικά, θυμήσου να αποκαταστήσεις “τα καλά παιδιά” και να τους στείλεις τροφή αμέσως.

Η αποκατάσταση της κατάλληλης βιολογίας είναι κρίσιμη. Μπορεί να χάσεις μερικές μάχες στην πορεία. Αλλά επέμεινε και μπορεί να κερδίσεις. Σκέψου στρατηγικά: πώς μπορείς να βοηθήσεις να παραδοθούν στρατεύματα, τρόφιμα, φάρμακα και επιδέσμους στην πρώτη γραμμή της μάχης μεταξύ των ωφελούμενων και των ασθενειών και των παρασίτων με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο; Οι οδηγίες, τουλάχιστον από όσο γνωρίζουμε, βρίσκονται σε αυτό το βιβλίο.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν πολλά να μάθουν όταν πρόκειται για χώμα. Χρειάζεσαι τις πληροφορίες που έχουν συγκεντρώσει ο Jeff και ο Wayne. Κάνουν επίσης ευχάριστα τα “μαθήματα” τους για την υγεία του εδάφους! Παρουσιάζουν αυτό που θα μπορούσε να είναι θανάσιμο και βαρετό με τρόπο συναρπαστικό και κατανοητό. Αντί να χρειάζεται να εργάζεσαι για χρόνια και χρόνια, κοιτάζοντας τα μικροσκόπια, όπως κάναμε εγώ και οι συνάδελφοι μου στις προσπάθειες μας να κατανοήσουμε τη βιολογία του εδάφους, αυτό το βιβλίο σας δίνει μια επισκόπηση του τι έχουμε μάθει! Το έργο πολλών επιστημόνων συγκεντρώνεται σε αυτό το βιβλίο, με τρόπο που επιτρέπει την εύκολη κατανόηση της περίπλοκης ιστορίας της ζωής στο έδαφος.

Ελπίζω να συμμετάσχεις μαζί μας και να βοηθήσεις να μάθεις πώς να επαναφέρεις την υγεία στο έδαφος, και επομένως, στο φαγητό που τρως. Οι οδηγίες είναι εδώ.

Dr. Elaine Ingham, Ph.D.

President, Worldwide, Soil Foodweb, Inc.

www.soilfoodweb.com

Πρόλογος

Ήμασταν τυπικοί κηπουροί των προαστίων. Κάθε χρόνο, στην αρχή της καλλιεργητικής περιόδου, βομβαρδίζαμε τους χλοοτάπητες μας με μια μεγάλη δόση υδατοδιαλυτού λιπάσματος υψηλής περιεκτικότητας σε άζωτο και ποτίζαμε σαν τρελοί, στη συνέχεια πνίγαμε τα ζιζάνια τους με ένα δημοφιλές ζιζανιοκτόνο πλατύφυλλων. Στη συνέχεια, κάναμε επίθεση στους λαχανόκηπους και στα παρτέρια μας με τα λουλούδια με ένα ή δύο σακουλάκια εμπορικού λιπάσματος και τα ενσωματώναμε με έναν μηχανικό καλλιεργητή μέχρι το χώμα να γίνει σε χρώμα και υφή του λεπτού αλεσμένου καφέ και να απλωθεί τόσο λεία και επίπεδα λες και είναι γήπεδο. Αυτά τα κάναμε με θρησκευτική ευλάβεια, όπως και οι περισσότεροι γείτονες μας. Η μια φορά δεν ήταν ποτέ αρκετή. Συνεχίσαμε να χρησιμοποιούμε χημικά λιπάσματα καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν σαν να διαγωνιζόμασταν στον μεγάλο διαγωνισμό λαχανικών στο Alaska State Fair και στο τέλος της σεζόν κάναμε και πάλι όργωμα με τον μηχανικό καλλιεργητή, για κάποιον ανεξήγητο λόγο.

Όταν χρειαζόταν (και συχνά χρειαζόταν), φορούσαμε προστατευτικό ρούχο, με λαστιχένια γάντια και μάσκα προσώπου και βάφαμε τις σημύδες μας για να τις προστατεύσουμε από την εισβολή αφίδων χρησιμοποιώντας κάτι με απαίσιο άρωμα που περιείχε συστατικά που ένα κανονικό άτομο δεν μπορούσε να προφέρει, υποθέτοντας ότι αφιέρωσε χρόνο για να διαβάσει τα απίστευτα μικρά γράμματα στην ετικέτα της χημικής ουσίας. Στη συνέχεια ψεκάσαμε τα έλατα μας με κάτι που μύριζε ακόμα χειρότερα, ένα πράγμα τόσο δυνατό, που μια εφαρμογή κρατούσε όχι ένα αλλά δύο χρόνια. Ήταν καλό που προστατέψαμε τους εαυτούς μας, καθώς και τα δύο προϊόντα ψεκασμού είναι πλέον εκτός αγοράς, αποσύρονται ως κίνδυνοι για την υγεία.

Μην μας παρεξηγείς. Ταυτόχρονα, ασκούσαμε επίσης αυτό που θεωρούσαμε το “κατάλληλο” μέτρο περιβαλλοντικής ευθύνης και πολιτικής ορθότητας. Αφήναμε τα υπολείμματα του γρασιδιού στο γρασίδι για να αποσυντεθούν και καλλιεργούσαμε βάζοντας πεσμένα φύλλα στα κρεβάτια του κήπου και περιστασιακά αφήναμε χαλαρές παρτίδες από έντομα όπως lacewings, ladybird beetles και praying mantids ως την εκδοχή μας για μια ολοκληρωμένη διαχείριση παρασίτων. Κάναμε κομποστοποίηση. Ανακυκλώναμε τις εφημερίδες και τα αλουμινένια κουτάκια μας. Ταΐζαμε τα πουλιά και επιτρέψαμε σε κάθε είδους άγρια ζωή να περιπλανηθεί στις αυλές μας. Στο μυαλό μας ήμασταν αρκετά οργανικοί και περιβαλλοντικά συνειδητοποιημένοι (αν όχι απολύτως υπεύθυνοι). Εν ολίγοις, ήμασταν όπως οι περισσότεροι οικιακοί κηπουροί, διατηρώντας ακριβώς τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στην καλύτερη ζωή με τη χημεία και τουλάχιστον μερικές από τις διδασκαλίες της Rachel Carson.

Εκτός αυτού, χρησιμοποιούσαμε ως επί το πλείστον μόνο υδατοδιαλυτό λίπασμα υψηλής περιεκτικότητας σε άζωτο. Πόσο κακό μπορεί να είναι αυτό για το περιβάλλον; Σίγουρα έκανε τα φυτά να αναπτυχθούν. Και πραγματικά χρησιμοποιούσαμε μόνο ένα ζιζανιοκτόνο, αν και μη επιλεκτικό, για πλατύφυλλα. Εντάξει, περιστασιακά καταφεύγαμε και σε ένα εντομοκτόνο. Σίγουρα δεν θα μπορούσαμε να προκαλέσουμε ζημιά όταν προσπαθούσαμε μόνο να σώσουμε μια ερυθρελάτη, να βοηθήσουμε μια σημύδα ή να αποτρέψουμε τα επιβλαβή dandelions και τα chickweed να κυριαρχήσουν στον κόσμο;

Κεντρική θέση στον τρόπο με τον οποίο φροντίζαμε τους κήπους και τις αυλές μας ήταν μια ιδέα που μοιράζονταν δεκάδες εκατομμύρια άλλοι κηπουροί και, μέχρι να ολοκληρώσεις αυτό το βιβλίο, ίσως και εσύ: το άζωτο από μια οργανική πηγή είναι το ίδιο με το άζωτο από μια ανόργανη. Τα φυτά πραγματικά δεν νοιάζονταν αν το άζωτο και τα άλλα θρεπτικά συστατικά τους προέρχονταν από μια μπλε σκόνη που αναμίξατε με νερό ή από μια χωνεμένη κοπριά. Είναι το ίδιο άζωτο για αυτά.

Έπειτα, ένα φθινόπωρο, αφού βάλαμε τους κήπους για ύπνο για να περάσουμε το χειμώνα, ψάχναμε για κάτι που να κρατά το ενδιαφέρον μας για την κηπουρική για τους κρύους μήνες, ένας φίλος κηπουρός έστειλε με e-mail δύο εκπληκτικές εικόνες με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Το πρώτο έδειξε με εξαιρετική λεπτομέρεια έναν νηματώδη παγιδευμένο από έναν μόνο βρόχο μυκητιακής ή υφές. Ουάου! Αυτή ήταν μια πολύ ωραία εικόνα , ένας μύκητας να έχει συλλάβει ένα νηματώδες! Δεν είχαμε ακούσει ποτέ, πόσο μάλλον να έχουμε δει κάτι τέτοιο, και μας έκανε να αναρωτιόμαστε: πώς σκότωσε ο μύκητας τη λεία του; Τι προσέλκυσε τον τυφλό νηματώδη στους δακτυλίους του μύκητα εξ αρχής; Πώς λειτουργούν αυτοί οι δακτύλιοι;

Η δεύτερη εικόνα έδειξε κάτι που φαινόταν να είναι ένας παρόμοιος νηματώδης, μόνο που αυτός δεν εμποδίζονταν από μυκητιακές υφές και είχε εισχωρήσει στη ρίζα της ντομάτας. Αυτή η φωτογραφία δημιούργησε τα δικά της ερωτήματα. Γιατί δεν προσβλήθηκε αυτός ο νηματώδης και πού ήταν οι μυκητιακές υφές που σκότωσαν τον πρώτο νηματώδη;

Ένας θηρευτής, ριζοφάγος νηματώδης, παγιδευμένος από μια μυκητιακή υφή. Ευγενική παραχώρηση του H. H. Triantaphyllou. Ανατύπωση, με άδεια, από http://www.apsnet.org/, American Phytopathological Society, St. Paul, Minnesota

Ενώ ερευνούσαμε τις απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις, πέσαμε στην εργασία της Dr. Elaine Ingham, μιας μικροβιολόγου εδάφους διάσημη για το έργο της με τη ζωή που κατοικεί στο έδαφος και, ειδικότερα, ποιος τρώει ποιον στον κόσμο του εδάφους. Δεδομένου ότι ορισμένοι οργανισμοί τρώνε από περισσότερες από μία τροφικές αλυσίδες ή τρώγονται από περισσότερους από έναν τύπους θηρευτών, οι αλυσίδες συνδέονται σε ιστούς – τροφικούς ιστούς εδάφους. Η Ingham, μια εξαιρετική διδάξασα, έγινε ο οδηγός μας σε ολόκληρο τον κόσμο των πολύπλοκων κοινοτήτων στο έδαφος. Μέσω αυτής μάθαμε ότι ο μύκητας στην πρώτη φωτογραφία προστάτευε τις ρίζες του φυτού, αν αυτό δεν ήταν αρκετό για να μας κάνει να σταματήσουμε και να σκεφτούμε, μάθαμε ότι το φυτό προσέλκυσε τον μύκητα στις ρίζες του στην πρώτη περίπτωση! Και μάθαμε επίσης τι σκότωσε τον μύκητα που θα εμπόδιζε τον νηματώδη να επιτεθεί στη ρίζα της ντομάτας.

Φυσικά, αρχίσαμε να αναρωτιόμαστε τι άλλα αόρατα πράγματα συνέβαιναν εκεί κάτω στο χώμα. Μπορεί ο κόσμος που μας αποκαλύπτεται από εργαλεία όπως τα ηλεκτρονικά μικροσκόπια να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο φροντίζουμε τα φυτά στους κήπους, τις αυλές και τους χλοοτάπητες μας; Όλοι έχουμε μείνει έκθαμβοι από τις εικόνες του Hubble του βαθέος διαστήματος, ασυνήθιστα μακρυά, ωστόσο λίγοι από εμάς είχαμε ποτέ την ευκαιρία να θαυμάσουμε τις φωτογραφίες που παράγονται από ένα ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης (scanning electron microscope, SEM), το οποίο παρέχει ένα παράθυρο για ένα εξίσου άγνωστο σύμπαν κυριολεκτικά κάτω από τα πόδια μας.

Ψάξαμε να βρούμε απαντήσεις και σύντομα συνειδητοποιήσαμε ότι ενώ παιδευόμασταν με τα λίπασμα και περιποιούμαστε τα κρεβάτια του κήπου μας περιστασιακά, μια ολοένα αυξανόμενη ομάδα επιστημόνων σε όλο τον κόσμο έκανε την μια ανακάλυψη μετά την άλλη που έθετε αυτές τις πρακτικές υπό αμφισβήτηση. Πολλοί επιστημονικοί κλάδοι, μικροβιολογία, βακτηριολογία, μυκητολογία (η μελέτη των μυκήτων), μυρμηγκολογία (η μελέτη των μυρμηγκιών), χημεία, γεωργία, συγκεντρώθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες για να επικεντρωθούν από κοινού στην κατανόηση του κόσμου του εδάφους. Σιγά-σιγά, τα ευρήματα τους σχετικά με το τι συμβαίνει στο έδαφος εφαρμόζονται στην εμπορική γεωργία, τη δασοκομία και την αμπελοκαλλιέργεια. Είναι καιρός να εφαρμόσουμε αυτήν την επιστήμη σε πράγματα που καλλιεργούμε στις αυλές και τους κήπους του σπιτιού μας.

Χωρίς μυκητιακές υφές που εμποδίζουν το δρόμο, ένας νηματώδης διεισδύει σε μια ρίζα ντομάτας για να τραφεί. Φωτογραφία από τους William Weryin και Richard Sayre, USDA-ARS.

Οι περισσότεροι κηπουροί έχουν κολλήσει στους “παραδοσιακούς” τρόπους για την κηπουρική, ένα μέρος όπου ένα μείγμα από ιστορίες των παλαιότερων, από ανεκδοτικές επιστήμες και κομψές εμπορικές θέσεις σχεδιασμένες για την πώληση προϊόντων υπαγορεύουν τις εποχιακές μας δραστηριότητες. Εάν υπάρχει κάποια κατανόηση της υποκείμενης επιστήμης της κηπουρικής, σχεδόν πάντα περιορίζεται στη χημεία των NPK (Άζωτο – Φώσφορος – Κάλιο) του εδάφους και στη φυσική του δομή του χώματος. Καθώς θα διαβάζεις αυτές τις σελίδες, θα μάθεις πώς να χρησιμοποιείς τη βιολογία στα εδάφη σου, φυσικά ή χειραγωγημένα, προς όφελος σου και των φυτών σου. Δεδομένου ότι τα χημικά λιπάσματα σκοτώνουν τους μικροοργανισμούς του εδάφους και διώχνουν μεγαλύτερα ζώα, το σύστημα που ασπαζόμαστε είναι οργανικό, χωρίς χημικές ουσίες. Οι χημικές ουσίες, στην πραγματικότητα, είναι αυτές που σκότωσαν τις μυκητιακές υφές που προστατεύουν τις ρίζες, δίνοντας στον νηματώδη πρόσβαση στην απροστάτευτη ρίζα της ντομάτας στη δεύτερη φωτογραφία.

Αναγκαστικά, το βιβλίο αυτό χωρίζεται σε δύο ενότητες. Η πρώτη είναι μια εξήγηση του εδάφους και του εδαφικού τροφικού ιστού. Δεν υπάρχει καμία παράκαμψη ή “εύκολος τρόπος”. Πρέπει να γνωρίζεις την επιστήμη για να μπορέσεις να την εφαρμόσεις. Τουλάχιστον σε αυτήν την περίπτωση, η επιστήμη είναι συναρπαστική, ακόμη και εκπληκτική, και προσπαθούμε να μην δημιουργήσουμε ένα εγχειρίδιο από αυτήν. Η δεύτερη ενότητα είναι η εξήγηση του πώς να δουλέψεις τον τροφικό ιστό του εδάφους προς όφελος των εδαφών σου και προς το δικό σου όφελος ως κηπουρός.

Αυτό που κάνει αυτό το βιβλίο να διαφέρει από άλλα κείμενα για το έδαφος είναι η μεγάλη μας έμφαση στη βιολογία και τη μικροβιολογία των εδαφών, σχέσεις μεταξύ του εδάφους και των οργανισμών στο έδαφος και την επίδραση τους στα φυτά. Δεν εγκαταλείπουμε τη χημεία του εδάφους, το pH, την ανταλλαγή κατιόντων, το πορώδες, την υφή και άλλους τρόπους περιγραφής του εδάφους. Η κλασική επιστήμη του εδάφους καλύπτεται, αλλά από την προϋπόθεση ότι είναι το στάδιο όπου η βιολογία παίζει τα πολλά δράματα της. Αφού παρουσιαστούν οι παίκτες και γίνει η αφήγηση των ατομικών τους ιστοριών, αυτό που θα ξεδιπλωθεί είναι ένα σύνολο προβλέψιμων αποτελεσμάτων από τις αλληλεπιδράσεις τους ή την έλλειψη τους. Στο δεύτερο μισό του βιβλίου, αυτά τα αποτελέσματα διαμορφώνονται σε μερικούς απλούς κανόνες, κανόνες που έχουμε εφαρμόσει στις αυλές και τους κήπους μας, όπως και πολλοί από τους γείτονες μας στην Αλάσκα, όπου ξεκινήσαμε αυτές τις νέες πρακτικές. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλους, ιδιαίτερα σε όλο τον Βορειοδυτικό Ειρηνικό, αλλά και σε άλλα μέρη του κόσμου. Πιστεύουμε ότι η εκμάθηση και στη συνέχεια η εφαρμογή της επιστήμης του εδάφους (ιδιαίτερα της επιστήμης για το πώς αλληλεπιδρούν διάφορες μορφές ζωής στο έδαφος, ο τροφικός ιστός του εδάφους) μας έκανε καλύτερους κηπουρούς. Μόλις συνειδητοποιήσεις και εκτιμήσεις τις όμορφες συνέργειες μεταξύ των οργανισμών του εδάφους, όχι μόνο θα γίνεις καλύτερος κηπουρός αλλά και καλύτερος διαχειριστής της γης. Οι οικιακοί κηπουροί πραγματικά δεν έχουν καμία δουλειά να εφαρμόζουν δηλητήρια, και όμως τα εφαρμόζουν στα τρόφιμα που καλλιεργούν και τρώνε (και χειρότερα, που τρέφουν και τις οικογένειες τους) και στο γρασίδι όπου παίζουν.

Μπορείς να μπεις στον πειρασμό να μεταβείς απευθείας στο δεύτερο μέρος αυτού του βιβλίου, αλλά σε αποθαρρύνουμε έντονα να κάνεις κάτι τέτοιο. Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε την επιστήμη για να κατανοήσουμε πραγματικά τους κανόνες. Σίγουρα, απαιτεί λίγη προσπάθεια (το κεφάλαιο για την επιστήμη του εδάφους απαιτεί κάποια προσπάθεια, ούτως ή άλλως), αλλά για πάρα πολύ καιρό, για πάρα πολλούς κηπουρούς, όλα όσα έπρεπε να ξέρουμε ήρθαν σε ένα μπουκάλι ή βάζο και το μόνο που έπρεπε να κάνουμε ήταν να τα ανακατευτούμε με νερό και να τα εφαρμόστε με ψεκαστήρα: το στιγμιαίο ανακάτεμα συνιστούσε την οικιακή μας κηπουρική. Σαν κάποιο χόμπι. Λοιπόν, θέλουμε να είσαι σκεπτόμενος κηπουρός, όχι ανόητος καταναλωτής που αντιδρά επειδή ένα περιοδικό ή μια τηλεοπτική διαφήμιση λέει να κάνεις κάτι. Εάν θέλεις πραγματικά να είσαι ένας καλός κηπουρός, πρέπει να καταλάβεις τι συμβαίνει στο έδαφος σου.

Λοιπόν, ορίστε. Τώρα γνωρίζουμε ότι όλο το άζωτο δεν είναι το ίδιο και ότι αν αφήσεις τα φυτά και τη βιολογία στο έδαφος να κάνουν τη δουλειά τους, η κηπουρική γίνεται πολύ πιο εύκολη και οι κήποι πολύ καλύτεροι. Είθε η αυλή και οι κήποι σου να αποκτήσουν τη φυσική τους δόξα. Τα δικά μας ξέρουμε ότι το κάνουν τώρα.

Περιεχόμενα

Μέρος 1. Η βασική επιστήμη

Κεφάλαιο 1. Τι είναι το Soil Food Web (Τροφικός Ιστός Εδάφους) και γιατί πρέπει να το φροντίζουν οι κηπουροί;
Κεφάλαιο 2. Κλασική εδαφολογία
Κεφάλαιο 3. Βακτήρια
Κεφάλαιο 4. Αρχαία
Κεφάλαιο 5. Μύκητες
Κεφάλαιο 6. Μούχλες φυκιών και λάσπης
Κεφάλαιο 7. Πρωτόζωα
Κεφάλαιο 8. Νηματώδεις
Κεφάλαιο 9. Αρθρόποδα
Κεφάλαιο 10. Γεωσκώληκες
Κεφάλαιο 11. Γαστροπόδια
Κεφάλαιο 12. Ερπετά, θηλαστικά και πουλιά