Medical Botany – Plants affecting man’s health (1977) [Ιατρική βοτανολογία – Φυτά που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου]

by

Walter H. Lewis

Professor of Biology, Washington University

Senior Botanist, Missouri Botanical Carden

and

Memory P. E. Elvin-Lewis

Associate Professor

and Chairman of Dental Microbiology

Washington University

St. Louis, Missouri

Πρόλογος

Η ιατρική βοτανολογία έχει σχεδιαστεί για να φέρει σε προοπτική τη μαζική γνώση που αποκτά ο άνθρωπος για να διατηρήσει την υγεία του χρησιμοποιώντας τα φυτά γύρω του. Η επιβίωση του ανθρώπου εξαρτήθηκε από την έμφυτη περιέργεια του, την επιθυμία του να εξετάσει με χρήση του δοκιμή-και-λάθος όλες τις πτυχές του περιβάλλοντος του και να συμπεράνει, για παράδειγμα, ποια υλικά είναι επανορθωτικά, ποια είναι επιβλαβή και ποια του δίνουν τη μεγαλύτερη τροφή. Αυτή η κληρονομιά υπάρχει σήμερα, αλλά χρησιμοποιείται μόνο εν μέρει στην ατελείωτη αναζήτησή μας για ευημερία.

Κατά τον περασμένο αιώνα, τα εξαιρετικά αποτελέσματα της έρευνας οδήγησαν αναμφισβήτητα στην επιτυχία με εκθετικό ρυθμό που απολαμβάνει πλέον ο επαγγελματίας της κοσμοπολίτικης (σύγχρονης) ιατρικής. Ωστόσο, η σχεδόν αποκλειστική χρήση αυτής της προσέγγισης προσανατολισμένης στην έρευνα, με ελάχιστη προσοχή στα δεδομένα που αποκτήθηκαν μέσω της εμπειρικής μεθόδου, έχει χρησιμεύσει στην καθυστέρηση της εφαρμογής πολλών πιθανών οφελών. Για παράδειγμα, είναι ατυχές ότι το πρώτο κοσμοπολίτικο ηρεμιστικό του ανθρώπου που προέρχεται από το Rauvolfia (Rauvolfia serpentina / Ινδική φιδόριζα) δεν τέθηκε σε γενική χρήση μέχρι το 1952, παρά τη μακρά ιστορία της χρήσης του στην ιατρική της Αγιουρβέδα στην Ινδία, ή ότι το Cromolyn, το θαυματουργό προφυλακτικό φάρμακο για το άσθμα, μόλις πρόσφατα εισήχθη, αν και η χρήση του με τη μορφή σπόρων Ammi (Αγριομάραθο) ήταν μέρος της λαϊκής ιατρικής των Βεδουίνων για αιώνες. Ωστόσο, η σπανιότητα αυτών των ανακαλύψεων είναι κατανοητή, γιατί δεν είναι πάντα εύκολο να ανακτηθούν τέτοιες πληροφορίες από τις πολλές λαϊκές θεραπείες χωρίς νόημα. Ενώ πριν από μερικούς αιώνες ο γιατρός είχε επίσης εκπαιδευτεί στη βοτανική, λίγοι ιατροί επιστήμονες σήμερα έχουν αυτήν την εκτίμηση. Έτσι, η αναζήτηση τους για ιατρικά χρήσιμα στοιχεία σπάνια συνδυάζει την ικανότητα διάκρισης χημικών ενώσεων ιατρικής αξίας με την ικανότητα αναγνώρισης της σχέσης των φυτών που χρησιμοποιούνται ιατρικά από διαφορετικούς πολιτισμούς. Σαφώς, η εμπειρική επιλογή έχει οδηγήσει σε μελέτες που έχουν ως αποτέλεσμα την απομόνωση και χρήση σημαντικών ενεργών συστατικών και αυτές, μαζί με συνθετικά παράγωγα φυσικών προϊόντων, αποτελούν σημαντική πηγή του θεραπευτικού μας εξοπλισμού. Η φύση εξακολουθεί να είναι ο μεγαλύτερος χημικός της ανθρωπότητας και πολλές ενώσεις που παραμένουν ανεξερεύνητες στα φυτά είναι πέρα ​​από τη φαντασία ακόμη και των καλύτερων επιστημόνων μας. Ελπίζουμε ότι συγκεντρώνοντας πληροφορίες που προέρχονται τόσο από την κοσμοπολίτικη όσο και από τη φυτική ιατρική, θα ενθαρρύνουμε μελλοντικές ανακαλύψεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι βοτανικές πηγές για νέα φάρμακα μπορεί να φαίνονται ατελείωτες, αλλά είναι; Δε θα πρέπει άραγε να ανησυχεί ο άνθρωπος για την ταχεία καταστροφή της βλάστησης μας, ιδιαίτερα σε τροπικές περιοχές που περιέχουν τη μεγαλύτερη ποικιλία φυτών, συχνά σε περιορισμένες ποσότητες; Πολλά είδη μπορεί να χαθούν ανεπανόρθωτα τώρα ή σε άλλη γενιά. Η απάντηση είναι προφανής, αλλά όσοι ενδιαφέρονται για τη φυσική ιστορία, τη διατήρηση και την ιατρική πρέπει να κάνουν ότι μπορούν για να αποτρέψουν την εξαφάνιση έστω και ενός είδους που μπορεί να περιέχει μια ένωση ανεκτίμητη για την ευημερία του ανθρώπου.

Αναγνωρίζουμε ότι η έλξη μας για αυτοθεραπεία μας έχει κάνει ευάλωτους στην εκμετάλλευση από εκείνους που ενθαρρύνουν τη χρήση φυσικών ουσιών χωρίς εύλογη γνώση της επιστημονικής τους αξίας. Επομένως, είναι απαραίτητο να αφαιρέσουμε μέρος του μυστηρίου, αντιμετωπίζοντας αντικειμενικά τις πολλές πτυχές που εμπλέκονται και διδάσκοντας στον αναγνώστη που δεν έχει ιατρική κατάρτιση τη γλώσσα περιγράφοντας πληρέστερα τις επιπτώσεις τέτοιων δραστηριοτήτων.

Αυτό το βιβλίο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί από προπτυχιακούς φοιτητές, ιδιαίτερα εκείνους που σχεδιάζουν ιατρική ή παραϊατρική σταδιοδρομία και εκείνους που εκτιμούν τη φυσική ιστορία και έχουν ευαισθησία για περιβαλλοντικά φαινόμενα. Βασίζεται σε ένα μάθημα, το οποίο διδάσκεται στο Washington University από τους συγγραφείς, το οποίο προσφέρεται για μια ομαδική προσέγγιση με τον κύριο του μαθήματος εκπαιδευμένο στη βοτανική. Οι σπουδαστές που έχουν πολυεπιστημονικά ενδιαφέροντα πέρα ​​από τη βιολογία και την ιατρική βρήκαν το μάθημα πολύτιμο ενώ σπουδάζουν ψυχολογία και ανθρωπολογία, όπως και όσοι παρακολουθούν προγράμματα φιλελεύθερων τεχνών και γενικών σπουδών. Το περιεχόμενο της ιατρικής βοτανολογίας παρέχει μια διεπαφή μεταξύ του πιο προεπαγγελματικού μαθήματος και αυτού που έχει σχεδιαστεί για μια φιλελεύθερη εκπαιδευτική εμπειρία.

Τα φυτά που σχετίζονται με την υγεία του ανθρώπου εμπίπτουν σε τρεις κατηγορίες, αυτά που προκαλούν βλάβη, αυτά που θεραπεύουν και τρέφουν και αυτά που αλλοιώνουν το συνειδητό μυαλό. Το βιβλίο μας χωρίζεται σε αυτή τη βάση σε τρεις ενότητες, γιατί συνήθως ένα φυτό μπορεί να τοποθετηθεί σε μία από αυτές τις ομάδες με αρκετή ευκολία. Ωστόσο, σε μια μειοψηφία περιπτώσεων, ο τυπικός χαρακτηρισμός της δραστηριότητας ενός φυτού ως βλαβερής, επανορθωτικής ή ψυχοδραστικής είναι αμφίβολος, για παράδειγμα, μπορεί να εξαρτάται εξ ολοκλήρου από τη συγκέντρωση ή από την ποσότητα του φυτικού εκχυλίσματος που χρησιμοποιείται. Έτσι ορισμένα φυτά εμφανίζονται σε δύο ή και τρεις κατηγορίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ευρετήριο θα πρέπει να είναι χρήσιμο για τον εντοπισμό του οργανισμού.

Περιλαμβάνονται ορισμένες ενώσεις που δεν είναι εντελώς φυσικές (ημισυνθετικές) ή ακόμη και συνθετικές, για να διασφαλιστεί η παρουσίαση μιας πληρέστερης συζήτησης. Πολύ συχνά οι συνθετικές ενώσεις έχουν διαμορφωθεί σύμφωνα με εκείνες που βρίσκονται στη φύση, και φαίνεται λογικό να συζητάμε τα βαρβιτουρικά σε σχέση με τα φυσικά κατασταλτικά ή τις αμφεταμίνες σε οποιαδήποτε συζήτηση για τα διεγερτικά.

Γενικά κάθε κεφάλαιο εισάγει το θέμα μέσω μιας σύντομης ιστορικής αναφοράς ή/και στατιστικής ανασκόπησης, ακολουθεί μια σύντομη, εύλογα μη τεχνική περιγραφή του συστήματος στο οποίο αντιδρούν τα φυτικά παράγωγα, συμπεριλαμβανομένων, όπου χρειάζεται, των μικροβιακών τους μολύνσεων, καθώς και μια περιγραφή των χρήσεων των φυτών στην κοσμοπολίτικη (ορθόδοξη) ιατρική τόσο τώρα όσο και στο παρελθόν. Τέλος, τα περισσότερα κεφάλαια περιέχουν μια ενότητα για τη βοτανολογία που περιγράφει τα φυτά που χρησιμοποιούνται στην οικιακή ή γηγενή ιατρική. Συνήθως αυτό είναι ένα τυχαίο δείγμα από την τεράστια ποικιλία φυτών που χρησιμοποιούνται εγχώρια σε όλο τον κόσμο, εκτός από την έμφαση που δίνουμε σε αυτά που χρησιμοποιούνται από τους Ινδιάνους της Βόρειας Αμερικής. Ωστόσο, αυτή η επιλογή σε καμία περίπτωση δε συνεπάγεται κάποια ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα. Η σχετική ερευνητική βιβλιογραφία ολοκληρώνει κάθε κεφάλαιο. Πρόσθετες αναφορές σε ευρέως χρήσιμα βότανα και βοτανικά κείμενα με ιατρικό προσανατολισμό βρίσκονται στο Παράρτημα II.

Μια δυσκολία για τα περισσότερα άτομα που διαβάζουν για πολλούς οργανισμούς σε ένα μόνο θέμα είναι να κατανοήσουν τι περιλαμβάνεται και πώς οργανώνεται και κατηγοριοποιείται το υλικό. Ο ευρύς μας ορισμός των φυτών περιλαμβάνει όχι μόνο εκείνα που είναι συνήθως πράσινα και ταξινομούνται σε μεγάλες ομάδες από τα φύκια έως τα ανθοφόρα φυτά, αλλά και εκείνα που δεν είναι χαρακτηριστικά πράσινα. Αυτά περιλαμβάνουν τα βακτήρια και τους μύκητες. Όλα τα κύρια είδη που αναφέρονται στο κείμενο παρατίθενται στο Παράρτημα Ι ξεκινώντας με τις πιο πρωτόγονες μορφές και τελειώνοντας με τα πιο προηγμένα φυτά, όλα ανθισμένα. Δεδομένου ότι η πλειονότητα των φυτών με γνωστές ιατρικές ιδιότητες βρίσκονται σε αυτήν την προηγμένη ομάδα, τα έχουμε τακτοποιήσει σε ένα φυλογενετικό σύστημα, για να επιτρέψουμε στον αναγνώστη να αποκτήσει κάποια ιδέα για τη σχέση τους. Αυτό μπορεί να έχει σημαντική πρακτική σημασία για όσους ενδιαφέρονται για ενώσεις κοινές στα φυτά που συγκεντρώνονται από αυτό το σύστημα.

Τα φυτά και τα ζώα αναφέρονται συνήθως με την καθομιλουμένη (κοινή) και επιστημονική τους ονομασία, που συχνά περιλαμβάνει ειδικές (διωνυμικές) και ονομασίες οικογενειών. Οι εξουσιοδοτήσεις για τα taxa δεν δίνονται, αλλά οι συγγραφείς για τα περισσότερα είδη που περιλαμβάνονται μπορούν να βρεθούν είτε στο “Bergey’s Manual of Determinative Bacteriology”, 8η έκδοση, 1974, είτε στο “JCT Uphof’s Dictionary of Economic Plants”, 2η έκδοση, 1968.

Αυτό το βιβλίο, το οποίο απευθύνεται σε όλους όσους ασχολούνται με την υγεία του ανθρώπου, θα πρέπει να είναι χρήσιμο για τον γιατρό και τον βιολόγο και ενδιαφέρον για τον λαϊκό. Ελπίζουμε ότι η προσέγγισή μας θα τονώσει παγκόσμιες διεπιστημονικές μελέτες φυτών σε σχέση με την υγεία του ανθρώπου.

Walter H. Lewis

Memory P. E. Elvin-Lewis

St. Louis, Missouri

July 1976

Περιεχόμενα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Φυτά στην Ιατρική

ΕΝΟΤΗΤΑ 1. “Βλαβερά” φυτά

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Εσωτερικά δηλητήρια

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Αλλεργία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Τροποποιητές κυττάρων: Μεταλλαξιογόνα, τερατογόνα και λεκτίνες

ΕΝΟΤΗΤΑ 2. “Επωφελή” φυτά

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Καρκίνος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Νευρικό σύστημα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Καρδιά και κυκλοφορία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Μεταβολισμός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ειδικά αισθητήρια όργανα: Μάτι και αυτί

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Στοματική υγιεινή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Γαστρεντερική οδός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Αναπνευστικό σύστημα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13. Ουρογεννητικό σύστημα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14. Δέρμα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15. Αποτρεπτικά: Αντιβιοτικά, αντισηπτικά και παρασιτοκτόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16. Πανάκεια

ΕΝΟΤΗΤΑ 3. “Ψυχοδραστικά” φυτά

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17. Διεγερτικά

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. Παραισθησιογόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19. Κατασταλτικά

Παράρτημα I. Περιγραφή ταξινόμηση του φυτικού βασιλείου

Παράρτημα II. Βιβλιογραφία βοτανοθεραπείας

Γλωσσάριο

Ευρετήριο

(το βιβλίο σε μορφή αρχείου PDF)