Rational Phytotherapy – A reference guide for physicians and pharmacists (2004) [Ορθολογική φυτοθεραπεία – Ένας οδηγός αναφοράς για γιατρούς και φαρμακοποιούς]

Fifth edition / Πέμπτη έκδοση

V. Schulz

R. Hansel

M. Blumenthal

V.E. Tyler

Πρόλογος στην πέμπτη αγγλική έκδοση

Η ζήτηση για ακριβείς, αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τα διάφορα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους των βοτάνων και των φυτικών φαρμάκων προϊόντων δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερη. Τα τελευταία χρόνια, επαγγελματίες υγείας σε όλο τον κόσμο, τόσο στις αναπτυσσόμενες όσο και στις αναπτυγμένες χώρες, έχουν εκτεθεί σε μια εικονική χιονοστιβάδα ερευνητικών άρθρων σχετικά με διάφορες τοξικολογικές, φαρμακολογικές και κλινικές ιδιότητες πολλών βοτανικών παρασκευασμάτων. Αυτά τα φυτικά παρασκευάσματα ονομάζονται συνήθως φυτικά φάρμακα (phytomedicines) στην Ευρώπη, “συμπληρώματα διατροφής” (dietary supplements) στις ΗΠΑ ή “φυσικά προϊόντα υγείας” (natural health products) στον Καναδά βάσει ενός νέου ρυθμιστικού συστήματος που εφαρμόζεται επί του παρόντος. Άρθρα έχουν εμφανιστεί σε πολυάριθμα περιοδικά με ομότιμους αναθεωρητές, πολλά που υποστηρίζουν την κλινική αποτελεσματικότητα ενός συγκεκριμένου φυτικού φαρμακευτικού σκευάσματος και μερικά που βρίσκουν μικρή ή καθόλου αποτελεσματικότητα, τουλάχιστον σύμφωνα με τις παραμέτρους των συγκεκριμένων μελετών.

Διάφορα άρθρα σε αγγλόφωνα ιατρικά περιοδικά αμφισβήτησαν την καταλληλότητα των φυτικών σκευασμάτων για ποιότητα, ασφάλεια ή/και αποτελεσματικότητα, ζητώντας συχνά πιο αυστηρή ρύθμιση αυτών των προϊόντων, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου η ρύθμιση τους ως συμπληρώματα διατροφής έχει αποτελέσει θέμα σημαντικής σύγχυσης μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και των μελών των μέσων ενημέρωσης. Το αποτέλεσμα ήταν η διάδοση του μύθου ότι τα βότανα είναι “μη ρυθμιζόμενα” (unregulated) ένα μήνυμα που έχει βαθύτατα αρνητικό αντίκτυπο στην αντίληψη των πιθανών ευεργετικών ρόλων τους στην κλινική ιατρική από τους επαγγελματίες υγείας και στα πιθανά οφέλη τους για την αυτοφροντίδα μεταξύ των καταναλωτών. Αυτό οδήγησε σε μια γενική τάση μείωσης της θέσης των βοτάνων και των φυτικών φαρμάκων μεταξύ πολλών επαγγελματιών και καταναλωτών και η αγορά ανταποκρίθηκε με χαμηλότερες πωλήσεις φυτικών προϊόντων τα τελευταία χρόνια, τουλάχιστον στα κύρια κανάλια λιανικού εμπορίου. Όπως συμβαίνει συχνά σε αυτά τα θέματα, η αλήθεια είναι άπιαστη.

Η ρυθμιστική αρχή και τα μέσα ενημέρωσης σχετικά με τα βότανα και τα φυτικά φάρμακα στη Βόρεια Αμερική έρχεται σε έντονη αντίθεση με την κατάσταση στη Δυτική Ευρώπη, ιδιαίτερα στη Γερμανία, όπου τα βότανα και τα φυτικά φάρμακα χαίρουν μεγαλύτερου σεβασμού και νομιμότητας από το ρυθμιστικό σύστημα, στην ιατρική εκπαίδευση και την κλινική πρακτική και μεταξύ των καταναλωτών. Η Γερμανία παραδοσιακά πρωτοστατεί στην ανάπτυξη φυτικών φαρμακευτικών προϊόντων υψηλής ποιότητας, που παρασκευάζονται σύμφωνα με υψηλό επίπεδο ποιοτικού ελέγχου σύμφωνα με τις καλές πρακτικές παραγωγής (good manufacturing practices, GMPs) από εταιρείες φυτοϊατρικής που θεωρούν την επιχείρησή τους ως το φυσικό συστατικό ιατρικής ενός μεγαλύτερου ιατρικού πολιτισμού. Δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τουλάχιστον μέχρι πολύ πρόσφατα, όταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ άρχισε να χρηματοδοτεί κλινικές δοκιμές σε φυτικά προϊόντα μέσω του National Center for Complementary and Alternative Medicine στα National Institutes, η Γερμανία ήταν ο παγκόσμιος ηγέτης στην δημοσίευση ελεγχόμενων κλινικών δοκιμών για την τεκμηρίωση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας μιας ποικιλίας φυτικών φαρμάκων.

Επιπλέον, σε αντίθεση με την πλειονότητα των κλινικών δοκιμών στις ΗΠΑ που χρηματοδοτούνται από το δημόσιο, οι περισσότερες από τις γερμανικές δοκιμές έχουν χρηματοδοτηθεί από συγκεκριμένους κατασκευαστές φυτικών φαρμάκων και οι δοκιμές έχουν διεξαχθεί σε συγκεκριμένα ιδιόκτητα φυτικά φαρμακευτικά παρασκευάσματα, πολλά από τα οποία είναι χημικά καθορισμένα εκχυλίσματα. Αυτό εγείρει το ερώτημα της φυτοϊσοδυναμίας, δηλαδή εάν η έρευνα που διεξάγεται σε τέτοια σκευάσματα μπορεί να επεκταθεί σε άλλα, πιο γενικά, φυτικά προϊόντα που πιθανώς έχουν σημαντικά ή και ελαφρώς διαφορετικό χημικό προφίλ, και ως εκ τούτου, δυνητικά διαφορετικά φαρμακολογικά αποτελέσματα.

Ως εκ τούτου, είναι μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη που αυτό το βιβλίο είναι πλέον διαθέσιμο στα αγγλικά. Οι πρώτες τέσσερις εκδόσεις αυτής της έκδοσης (μόνο οι δύο τελευταίες μεταφράστηκαν από τα γερμανικά στα αγγλικά) παρουσίασαν μερικές από τις πιο ξεκάθαρες συζητήσεις των κλινικών δοκιμών που δημοσιεύθηκαν εκείνη την εποχή για τα κορυφαία βότανα και φυτικών φαρμακευτικών προϊόντων στη Γερμανία. Αυτή η έκδοση συνεχίζει με αυτή την παράδοση, παρέχοντας διορατικά σχόλια για κλινικές δοκιμές για την πλειονότητα των πιο ευρέως χρησιμοποιούμενων βοτανικών παρασκευασμάτων που χρησιμοποιούνται στη γερμανική κλινική πρακτική. Επιπλέον, περιέχει συζητήσεις για βοτανικά που δεν έχουν γίνει ακόμη δημοφιλή ή ευρέως προσαρμοσμένα στις ΗΠΑ. Ωστόσο, υπό το φως ορισμένων από τα συναρπαστικά δεδομένα από δημοσιευμένες δοκιμές που συζητούνται σε αυτόν τον τόμο για ορισμένα από αυτά τα σχετικά πιο σκοτεινά βοτανικά, είναι πολύ πιθανό ότι η αποδοχή και η δημοτικότητά τους θα αυξηθεί τόσο στη γενική αγορά όπου πωλούνται προϊόντα αυτοθεραπείας, καθώς και στη σύγχρονη κλινική πράξη. Ο τελικός δικαιούχος τέτοιων πληροφοριών είναι, φυσικά, ο καταναλωτής ή ο ασθενής, πολλοί από τους οποίους συνεχίζουν να εκφράζουν την επιθυμία τους για ασφαλή, φυσικά, χαμηλού κόστους, αποτελεσματικά φάρμακα.

Όπως εξηγείται πιο εύγλωττα στις επόμενες σελίδες, η έννοια της “rational phytotherapy” (ορθολογική φυτοθεραπεία) προϋποθέτει τη χρήση λογικής και επομένως την αξιολόγηση όλων των μορφών αποδεικτικών στοιχείων για την υποστήριξη της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των βοτάνων και των φυτικών φαρμακευτικών σκευασμάτων. Πρόσφατα γεγονότα στη διεθνή φυτική αρένα έχουν εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πόσο “λογικές” μπορεί να είναι ορισμένες ρυθμιστικές ενέργειες. Για παράδειγμα, η απαγόρευση της πώλησης του kava σε περισσότερα από οκτώ έθνη με βάση αναφορές ανεπιθύμητων ηπατικών αντιδράσεων έχει θεωρηθεί από πολλούς ειδικούς στα βότανα ως πρόωρη, απότομη και παράλογη, ιδιαίτερα μετά από αρκετές λεπτομερείς τοξικολογικές αξιολογήσεις των αναφορών ανεπιθύμητων παρενεργειών στις οποίες το kava έχει εμπλακεί δεν υποστηρίζουν το συμπέρασμα ότι το kava είναι εγγενώς ηπατοτοξικό.

Σε ένα άλλο θέμα, η απαγόρευση των συμπληρωμάτων διατροφής που περιέχουν το αμφιλεγόμενο βότανο εφέδρα (ephedra) ή/και οποιαδήποτε αλκαλοειδή εφεδρίνης από την U.S. Food and Drug Administration τον Φεβρουάριο του 2004, ακολούθησε μια μακρά διαδικασία αξιολόγησης της ασφάλειας της εφέδρας και μια ανεξάρτητη ανάλυση ασφάλειας όλης της κλινικής, φαρμακολογικής και τοξικολογικής βιβλιογραφίας για την εφέδρα, καθώς και τις αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με το βότανο. Αν και δεν συμπεραίνει ότι η εφέδρα σχετιζόταν σίγουρα αιτιολογικά με σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα (καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο, θάνατος), η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτά τα σοβαρά συμβάντα ήταν “sentinel events”, ένα συμπέρασμα που θεωρείται από πολλούς σχεδόν ως κατηγορητήριο αιτιότητας, αλλά δεν ξεπερνάνε την γραμμή. Ωστόσο, στην ορθολογική φυτοθεραπεία, η εφέδρα εξακολουθεί να θεωρείται ως ένα ασφαλές και αποτελεσματικό φάρμακο για βραχυπρόθεσμη θεραπεία αναπνευστικών διαταραχών, όπως ακριβώς χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική εδώ και πολλές χιλιάδες χρόνια και καθώς τα αλκαλοειδή εφεδρίνης εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στην συμβατική ιατρική.

Η ορθολογική φυτοθεραπεία χρησιμοποιεί διάφορα επίπεδα εμπειρικών και επιστημονικών στοιχείων με ορθή αιτιολογία για να καθορίσει τους καταλληλότερους τρόπους εφαρμογής των οφελών των βοτάνων και των φυτικών φαρμάκων στην ανθρώπινη υγεία. Όπως δήλωσε επανειλημμένα ο αξιότιμος συνάδελφός μας, ο αείμνηστος καθηγητής Varro E. Tyler, ο Αμερικανός εκδότης των δύο προηγούμενων εκδόσεων αυτού του βιβλίου, η διαδικασία αξιολόγησης των πλεονεκτημάτων και των ενδείξεων για βότανα και φυτικά φάρμακα από την επίσημη γερμανική Επιτροπή Ε διεξήχθη χρησιμοποιώντας ένα “δόγμα εύλογης βεβαιότητας”: Κατά συνέπεια, τα φυτικά σκευάσματα που συζητούνται σε αυτό το βιβλίο θα παρέχουν ένα “λογικά βέβαιο” όφελος στην υγεία των ασθενών των οποίων οι γιατροί επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν αυτούς τους ασφαλείς, σχετικά χαμηλού κόστους, φυσικούς θεραπευτικούς παράγοντες.

Mark Blumenthal

Austin, Texas, April 2004

Περιεχόμενα

1. Φαρμακευτικά φυτά, φυτικά φάρμακα και φυτοθεραπεία

• 1.1 Κοινές ρίζες της φαρμακοθεραπείας
• 1.2 Κάνοντας τα φάρμακα ασφαλέστερα με την απομόνωση και την τροποποίηση των συστατικών των φυτών
• 1.3 Φαρμακευτικά βότανα, παρασκευάσματα και εκχυλίσματα
  • 1.3.1 Τι είναι τα εκχυλίσματα;
  • 1.3.2 Τυποποίηση εκχυλισμάτων
    • 1.3.2.1 Ποιότητα φυτικού υλικού
    • 1.3.2.2 Μέθοδοι παραγωγής
    • 1.3.2.3 Προσαρμογή ποιότητας
    • 1.3.2.4 Αναλυτικός ποιοτικός έλεγχος
• 1.4 Φυτικά φάρμακα
  • 1.4.1 Δοσολογικές μορφές υγρών
    • 1.4.1.1 Βάμματα, γλυκερίτες και συναφή προϊόντα
    • 1.4.1.2 Σιρόπια
    • 1.4.1.3 Φαρμακευτικά έλαια
    • 1.4.1.4 Φαρμακευτικά αποστάγματα
    • 1.4.1.5 Χυμοί φυτών
  • 1.4.2 Δοσολογικές μορφές στερεών
    • 1.4.2.1 Κοκκία
    • 1.4.2.2 Μη επικαλυμμένα δισκία
    • 1.4.2.3 Επικαλυμμένα δισκία
    • 1.4.2.4 Κάψουλες
    • 1.4.2.5 Παστίλιες
  • 1.4.3 Συσκευασία
  • 1.4.4 Έγκριση φαρμάκων
• 1.5 Φυτοθεραπεία
  • 1.5.1 Εφαρμογές φυτικών φαρμάκων
  • 1.5.2 Προσδοκίες ασθενών
  • 1.5.3 Η φαρμακοθεραπεία και ο “Λόγος του Γιατρού”
  • 1.5.4 Κόστος και οφέλη
• 1.6 Τα φαρμακευτικά τσάγια σήμερα
  • 1.6.1 Προέλευση της λέξης “τσάι”. Φαρμακευτικά και μη φαρμακευτικά τσάγια
  • 1.6.2 Τα φαρμακευτικά τσάγια και οι δράσεις τους
  • 1.6.3 Διάφορες μορφές φαρμακευτικών τσαγιών
    • 1.6.3.1 Μείγματα κομμένων και αποξηραμένων βοτάνων
    • 1.6.3.2 Τσάι σε φακελάκι τσαγιού
    • 1.6.3.3 Διαλυτά τσάγια
  • 1.6.4 Τυπική έγκριση για μείγματα τσαγιού
  • 1.6.5 Συνθέσεις τσαγιών όπως συνταγογαφούνται από Γιατρό
  • 1.6.6 Οδηγίες για την παρασκευή τσαγιού
  • 1.6.7 Τσάγια για βρέφη και παιδιά
  • 1.6.8 Ανεπιθύμητες επιδράσεις και κίνδυνοι

2. Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ)

• 2.1 Ginkgo στη θεραπεία της γνωστικής ανεπάρκειας
  • 2.1.1 Εισαγωγή
  • 2.1.2 Βοτανική περιγραφή
  • 2.1.3 Ακατέργαστο φάρμακο και εκχύλισμα
  • 2.1.4 Βασικά συστατικά, ανάλυση, φαρμακοκινητική
  • 2.1.5 Φαρμακολογία ζώων, ανθρώπινη φαρμακολογία και τοξικολογία
  • 2.1.6 Κλινική αποτελεσματικότητα σε ασθενείς με γνωστική ανεπάρκεια
  • 2.1.7 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
  • 2.1.8 Θεραπευτική σημασία
• 2.2 Το St. John’s Wort (SJW) ως αντικαταθλιπτικό
  • 2.2.1 Εισαγωγή
  • 2.2.2 Βοτανική περιγραφή
  • 2.2.3 Ακατέργαστο φάρμακο και εκχύλισμα
  • 2.2.4 Βασικά συστατικά, ανάλυση, φαρμακοκινητική
  • 2.2.5 Φαρμακολογία
    • 2.2.5.1 Βιοχημικά μοντέλα
    • 2.2.5.2 Μοντέλα συμπεριφοράς σε ζώα
  • 2.2.6 Τοξικολογία, φωτοευαισθητοποίηση
  • 2.2.7 Κλινική αποτελεσματικότητα σε καταθλιπτικούς ασθενείς
    • 2.2.7.1 Μέθοδοι στον κλινικό έλεγχο των αντικαταθλιπτικών
    • 2.2.7.2 Μελέτες για την αποτελεσματικότητα εκχυλισμάτων St. John’s Wort
    • 2.2.7.3 Φαρμακοθεραπεία της κατάθλιψης: Τι συμβάλλει στην σποτελεσματικότητα;
  • 2.2.8 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
  • 2.2.9 Θεραπευτική σημασία
  • 2.2.10 Φαρμακευτικά προϊόντα
• 2.3 Η kava ως αγχολυτικό
  • 2.3.1 Εισαγωγή
  • 2.3.2 Βοτανική περιγραφή
  • 2.3.3 Ακατέργαστο φάρμακο και εκχύλισμα
  • 2.3.4 Βασικά συστατικά, ανάλυση, φαρμακοκινητική
  • 2.3.5 Φαρμακολογία και τοξικολογία
  • 2.3.6 Κλινική αποτελεσματικότητα
  • 2.3.7 Παρενέργειες και κίνδυνοι
  • 2.3.8 Ενδείξεις και δοσολογίες
  • 2.3.9 Θεραπευτική σημασία
  • 2.3.10 Φαρμακευτικά προϊόντα
• 2.4 Ανησυχία και διαταραχές ύπνου
  • 2.4.1 Βαλεριάνα
    • 2.4.1.1 Φαρμακευτικό φυτό
    • 2.4.1.2 Ακατέργαστο φάρμακο και εκχύλισμα
    • 2.4.1.3 Βασικές ενώσεις, ανάλυση και φαρμακοκινητική
    • 2.4.1.4 Φαρμακολογία και τοξικολογία
    • 2.4.1.5 Φαρμακολογικές επιδράσεις στους ανθρώπους και κλινική αποτελεσματικότητα σε ασθενείς
    • 2.4.1.6 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
    • 2.4.1.7 Θεραπευτική σημασία
  • 2.4.2 Άνθη λεβάντας
    • 2.4.2.1 Φαρμακευτικό φυτό, ακατέργαστο φάρμακο και έλαιο λεβάντας
    • 2.4.2.2 Φαρμακολογία και τοξικολογία
    • 2.4.2.3 Φαρμακοκινητική
    • 2.4.2.4 Κλινική φαρμακολογία
    • 2.4.2.5 Μελέτες θεραπείας (Αρωματοθεραπεία)
    • 2.4.3.6 Ενδείξεις, δοσολογία και κίνδυνοι
    • 2.4.2.7 Θεραπευτικός ρόλος
  • 2.4.3 Λυκίσκος, βάλσαμο λεμονιού, Passion Flower
    • 2.4.3.1 Hop StrobiIes και Hop Glands
    • 2.4.3.2 Φύλλα βάλσαμου λεμονιού
    • 2.4.3.3 Λουλούδι του πάθους
  • 2.4.4 Ηρεμιστικά τσάγια
  • 2.4.5 Φαρμακευτικά προϊόντα

3. Καρδιαγγειακό σύστημα

• 3.1 Καρδιακή ανεπάρκεια και στεφανιαία ανεπάρκεια
  • 3.1.1 Κράταιγος
    • 3.1.1.1 Εισαγωγή
    • 3.1.1.2 Φαρμακευτικό φυτό
    • 3.1.1.3 Ακατέργαστο φάρμακο και εκχύλισμα
    • 3.1.1.4 Βασικά συστατικά, ανάλυση, φαρμακοκινητική
    • 3.1.1.5 Φαρμακολογία
    • 3.1.1.6 Τοξικολογία
    • 3.1.1.7 Κλινική αποτελεσματικότητα
    • 3.1.1.8 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
    • 3.1.1.9 Θεραπευτική σημασία
    • 3.1.1.10 Φαρμακευτικά προϊόντα
  • 3.1.2 Βότανα που περιέχουν Digitaloids
    • 3.1.2.1 Ψεύτικος ελλέβορος
    • 3.1.2.2 Lily-of-the-Valley
    • 3.1.2.3 Squill Powder
    • 3.1.2.4 Φύλλα πικροδάφνης
    • 3.1.2.5 Φαρμακευτικά προϊόντα
  • 3.1.3 Άλλα καρδιοενεργά φυτικά φάρμακα
• 3.2 Υπόταση και υπέρταση
  • 3.2.1 Φυτοθεραπεία υπότασης
    • 3.2.1.1 Βότανα και ποτά που περιέχουν καφεΐνη
    • 3.2.1.2 Αιθέρια έλαια
  • 3.2.2 Φυτοθεραπεία της υπέρτασης
• 3.3 Αθηροσκλήρωση και αρτηριακή αποφρακτική νόσος
  • 3.3.1 Σκόρδο
    • 3.3.1.1 Ιστορικό υπόβαθρο
    • 3.3.1.2 Βοτανική περιγραφή
    • 3.3.1.3 Ακατέργαστα φάρμακα
    • 3.3.1.4 Βασικά συστατικά, ανάλυση, φαρμακοκινητική
    • 3.3.1.5 Πειραματική φαρμακολογία
      • 3.3.1.5.1 Επιδράσεις στην αθηρογένεση και στο μεταβολισμό των λιπιδίων
      • 3.3.1.5.2 Επιδράσεις στην αγγειακή αντίσταση, την ινωδόλυση και τη συσσώρευση αιμοπεταλίων
      • 3.3.1.5.3 Καρδιοπροστατευτικές και αντιοξειδωτικές επιδράσεις
      • 3.3.1.5.4 Άλλες ενέργειες
    • 3.3.1.6 Τοξικολογία
    • 3.3.1.7 Κλινικές μελέτες
      • 3.3.1.7.1 Μείωση των αυξημένων λιπιδίων του αίματος
      • 3.3.1.7.2 Μείωση αρτηριακής πίεσης
      • 3.3.1.7.3 Αναστολή της εξέλιξης της αθηροσκλήρωσης στους ανθρώπους
      • 3.3.1.7.4 Άλλες κλινικές μελέτες
    • 3.3.1.8 Παρενέργειες και οσμή σκόρδου
    • 3.3.1.9 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
    • 3.3.1.10 Θεραπευτική σημασία
    • 3.3.1.11 Φαρμακευτικά προϊόντα
  • 3.3.2 Ειδικό εκχύλισμα Ginkgo για περιφερική αρτηριακή αποφρακτική νόσο
  • 3.3.3 Άλλα βότανα με αντιαθηροσκληρωτικές ιδιότητες
    • 3.3.3.1 Μαγιά κόκκινου ρυζιού
• 3.4 Χρόνια φλεβική ανεπάρκεια
  • 3.4.1 Εκχύλισμα σπόρων αγριοκάστανου
    • 3.4.1.1 Εισαγωγή
    • 3.4.1.2 Ακατέργαστο φάρμακο και εκχύλισμα
    • 3.4.1.3 Χημεία και φαρμακοκινητική του Aescin
    • 3.4.1.4 Φαρμακολογία
    • 3.4.1.5 Τοξικολογία
    • 3.4.1.6 Δράσεις και αποτελεσματικότητα σε υποκείμενα και ασθενείς
      • 3.4.1.6.1 Μελέτες σε υγιή υποκείμενα
      • 3.4.1.6.2 Θεραπευτικές μελέτες σε ασθενείς
    • 3.4.1.7 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
    • 3.4.1.8 Θεραπευτική σημασία
  • 3.4.2 Τοπικές φλεβικές θεραπείες
  • 3.4.3 Φαρμακευτικά προϊόντα

4. Αναπνευστικό σύστημα

• 4.1 Οξείες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού
  • 4.1.1 Κατάχρηση αντιβιοτικών
  • 4.1.2 Η επιθυμία των ασθενών να αναρρώσουν
• 4.2 Γενικά φυτοθεραπευτικά μέτρα
  • 4.2.1 Τσάι για ανακούφιση από το κρύο
    • 4.2.1.1 Elder Flowers
    • 4.2.1.2 Άνθη Linden
    • 4.2.1.3 Meadowsweet Flowers
    • 4.2.1.4 Φόρμουλες τσαγιού
  • 4.2.2 Φλοιός ιτιάς και σαλικυλικά
• 4.3 Φαρμακευτικά παρασκευάσματα με αιθέρια έλαια
  • 4.3.1 Ρινικές αλοιφές, σταγόνες μύτης και εντριβή
  • 4.3.2 Παρασκευάσματα που χορηγούνται με εισπνοή
  • 4.3.3 Παστίλιες, τροχίσκοι και γαργάρες
• 4.4 Αιθέρια έλαια ως θεραπείες για τον βήχα και αποχρεμπτικά
  • 4.4.1 Μελέτες με διάφορα παρασκευάσματα σε ασθενείς και εθελοντές
  • 4.4.2 Κινεόλη (Ευκαλυπτόλη)
  • 4.4.3 Έλαιο γλυκάνισου και ανηθόλη
  • 4.4.4 Myrtol (Gelomyrtol®)
• 4.5 Βλεννώδη βότανα
• 4.6 Βότανα που περιέχουν σαπωνίνη
  • 4.6.1 Εκχύλισμα φύλλων κισσού
• 4.7 Εκχύλισμα ρίζας Pelargonium
• 4.8 Φυτοθεραπεία ιγμορίτιδας
• 4.9 Εκχύλισμα φύλλων Butterbur στην αλλεργική ρινίτιδα
• 4.10 Εφέδρα
• 4.11 Φαρμακευτικά προϊόντα

5. Πεπτικό σύστημα

• 5.1 Ανορεξία
  • 5.1.1 Bitter Herbs (Bitter)
    • 5.1.1.1 Αψιθιά (Αψέντι)
    • 5.1.1.2 Άλλα πικρά βότανα
• 5.2 Λειτουργική δυσπεψία (σύνδρομο ευερέθιστου στομάχου)
  • 5.2.1 Χολικά φάρμακα (Χολαγωγοί)
    • 5.2.1.1 Φύλλα αγκινάρας
    • 5.2.1.2 Άλλοι Χολαγωγοί
  • 5.2.2 Carminatives
    • 5.2.2.1 Τυπικά Carminative Herbs
    • 5.2.2.2 Συνδυασμός ελαίου μέντας και ελαίου κύμινο
  • 5.2.3 Τζίντζερ για ναυτία και έμετο
  • 5.2.4 Iberis amara – Συνδυασμός
  • 5.2.5 Πεπτικά ένζυμα
  • 5.2.6 Προτεινόμενες συνθέσεις (για τα 5.1 και 5.2)
• 5.3 Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου
  • 5.3.1 Συμπτώματα, επιδημιολογία και προσεγγίσεις στη θεραπεία
  • 5.3.2 Μέντα
    • 5.3.2.1 Ακατέργαστα φάρμακα και συστατικά
    • 5.3.2.2 Έλαιο μέντας
    • 5.3.2.3 Φαρμακοκινητική
    • 5.3.2.4 Φαρμακολογία
    • 5.3.2.5 Θεραπευτική αποτελεσματικότητα
    • 5.3.2.6 Κίνδυνοι και παρενέργειες
    • 5.3.2.7 Σε ενδείξεις, δοσολογίες και αντενδείξεις
• 5.4 Γαστρίτιδα και έλκος
  • 5.4.1 Χαμομήλι
  • 5.4.2 Ρίζα γλυκόριζας
  • Φαρμακευτικά προϊόντα (για τα 5.1 έως 5.4)
• 5.5 Οξεία διάρροια
  • 5.5.1 Βότανα που περιέχουν τανίνες
    • 5.5.1.1 Πράσινο και μαύρο τσάι
    • 5.5.1.2 Άλλα βότανα που περιέχουν τανίνες
    • 5.5.1.3 Ταννικό οξύ και ταννική αλβουμίνη
  • 5.5.2 Πηκτίνες
  • 5.5.3 Ζωντανή αποξηραμένη μαγιά
    • 5.5.3.1 Φαρμακολογία και Τοξικολογία
    • 5.5.3.2 Θεραπευτική αποτελεσματικότητα
    • 5.5.3.3 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
  • 5.5.4 Άλλα φυτικά αντιδιαρροϊκά
  • 5.5.5 Προτεινόμενα σκευάσματα
• 5.6 Δυσκοιλιότητα
  • 5.6.1 Συμπτώματα, αίτια, γενικά μέτρα
  • 5.6.2 Παράγοντες σχηματισμού χύδην
    • 5.6.2.1 Μηχανισμός δράσης
    • 5.6.2.2 Λιναρόσπορος
    • 5.6.2.3 Πίτουρο σιταριού
    • 5.6.2.4 Σπόρος και φλοιός Psyllium
    • 5.6.2.5 Άγαρ και κόμμι Karaya
  • 5.6.3 Οσμωτικοί παράγοντες
  • 5.6.4 Βότανα που περιέχουν ανθρανοειδή
    • 5.6.4.1 Ρίζα ραβέντι
    • 5.6.4.2 Φλοιός ιπποφαούς
    • 5.6.4.3 Λοβοί και φύλλα Senna
    • 5.6.4.4 Αλόη
  • 5.6.5 Καστορέλαιο
  • 5.6.6 Προτεινόμενη σύνθεση
  • 5.6.7 Φαρμακευτικά προϊόντα
• 5.7 Ηπατικές παθήσεις
  • 5.7.1 Milk Thistle Fruits, Silymarin
    • 5.7.1.1 Φαρμακευτικό φυτό και ακατέργαστο φάρμακο
    • 5.7.1.2 Συστατικά και ενεργά συστατικά
    • 5.7.1.3 Φαρμακοκινητική
    • 5.7.1.4 Φαρμακολογία και τοξικολογία
    • 5.7.1.5 Θεραπευτική αποτελεσματικότητα σε χρόνιες ηπατικές παθήσεις
    • 5.7.1.6 Χρήση σε δηλητηρίαση από μανιτάρια
    • 5.7.1.7 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
  • 5.7.2 Φωσφολιπίδια σόγιας
  • 5.7.3 Φαρμακευτικά προϊόντα

6. Ουροποιητικό

• 6.1 Φλεγμονώδεις παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος
  • 6.1.1 Φύλλα Uva Ursi
  • 6.1.2 Ρίζωμα πετασίτης, φρούτο Ammi
• 6.2 Καλοήθης υπερπλασία του προστάτη
  • 6.2.1 Saw Palmetto Berries
    • 6.2.1.1 Φαρμακολογία
    • 6.2.1.2 Θεραπευτική αποτελεσματικότητα
    • 6.2.1.3 Ανοχή
  • 6.2.2 Ρίζα τσουκνίδας
  • 6.2.3 Σπόροι κολοκύθας
  • 6.2.4 Γύρη χόρτου
  • 6.2.5 Φυτοστερόλες από Hypoxis rooperi
  • 6.2.6 Pygeum
• 6.3 Θεραπευτική σημασία
• 6.4 Φαρμακευτικά προϊόντα εκτός από τσάι
• 6.5 Τσάι ουροδόχου κύστης και νεφρών

7. Γυναικολογικές ενδείξεις για φυτικά φάρμακα

• 7.1 Chasteberry
• 7.2 Black Cohosh
• 7.3 Φυτοοιστρογόνα
• 7.4 Άλλα βότανα
• 7.5 Θεραπευτική σημασία
• 7.6 Φαρμακευτικά προϊόντα

8. Δέρμα, τραύμα, ρευματισμοί και πόνος

• 8.1 Δοσολογικές μορφές και παρασκευάσματα
• 8.2 Φλεγμονές και τραυματισμοί του δέρματος
  • 8.2.1 Άνθη χαμομηλιού
    • 8.2.1.1 Ακατέργαστο φάρμακο, συστατικά και παρασκευάσματα
    • 8.2.1.2 Φαρμακολογία και τοξικολογία
    • 8.2.1.3 Θεραπευτική αποτελεσματικότητα
    • 8.2.1.4 Ενδείξεις, δοσολογίες, παρενέργειες και κίνδυνοι
  • 8.2.2 Αμαμελίδα και άλλα βότανα που περιέχουν τανίνες
  • 8.2.3 Έλαιο νυχτολούλουδου
  • 8.2.4 Άλλα δερματολογικά βότανα (αναφέρονται αλφαβητικά)
• 8.3 Μετατραυματικές και μετεγχειρητικές καταστάσεις
  • 8.3.1 Βρομελίνη
  • 8.3.2 Comfrey
  • 8.3.3 Άρνικα
• 8.4 Ρευματικές παθήσεις και εκφυλιστικές παθήσεις των αρθρώσεων
  • 8.4.1 Devil’s Claw
  • 8.4.2 Willow Bark, Ash, Aspen
  • 8.4.3 Nettle Tops
  • 8.4.4 Boswellin
• 8.5 Θεραπεία του πόνου
  • 8.5.1 Έλαιο μέντας και κεφαλαλγία έντασης
  • 8.5.2 Πιπεριά καγιέν για τοπική ανακούφιση από τον πόνο
  • 8.5.3 Feverfew και Butterbur για την πρόληψη της ημικρανίας
• 8.6 Σκευάσματα
• 8.7 Φαρμακευτικά προϊόντα

9. Παράγοντες που αυξάνουν την αντοχή στις ασθένειες

• 9.1 Προσαρμογόνα
  • 9.1.1 Τζίνσενγκ
    • 9.1.1.1 Φυτά, ακατέργαστα ναρκωτικά και συστατικά
    • 9.1.1.2 Φαρμακολογία και τοξικολογία
    • 9.1.1.3 Κλινικές μελέτες σε ανθρώπους
    • 9.1.1.4 Ενδείξεις, δοσολογίες, κίνδυνοι και αντενδείξεις
  • 9.1.2 Ρίζα ελευθερόκοκκου
  • 9.1.3 Άλλα προσαρμογόνα φάρμακα (αναφέρονται αλφαβητικά)
    • 9.1.3.1 Ashwagandha
    • 9.1.3.2 Astragalus
    • 9.1.3.3 Cat’s Claw
    • 9.1.3.4 Cordyceps
    • 9.1.3.5 Gotu Kola
    • 9.1.3.6 Rhodiola rosea
    • 9.1.3.7 Βοτανικά αντιοξειδωτικά (σπόρος σταφυλιού, πράσινο τσάι, φλοιός πεύκου)
      • 9.1.3.7.1 Φαρμακολογία και τοξικολογία
      • 9.1.3.7.2 Κλινικές και επιδημιολογικές μελέτες
      • 9.1.3.7.3 Ενδείξεις και δοσολογία
• 9.2 Διεγερτικά του ανοσοποιητικού
  • 9.2.1 Coneflower (Echinacea)
    • 9.2.1.1 Φυτά, ακατέργαστα φαρμακα και συστατικά
    • 9.2.1.2 Φαρμακολογία και τοξικολογία
    • 9.2.1.3 Μελέτες για τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα
    • 9.2.1.4 Ενδείξεις, δοσολογίες και κίνδυνοι
  • 9.2.2 Ευρωπαϊκό γκι
    • 9.2.2.1 Φυτό, συστατικά και δράσεις
    • 9.2.2.2 Μελέτες κλινικής αποτελεσματικότητας
    • 9.2.2.3 Ενδείξεις, δοσολογίες και κίνδυνοι
  • 9.2.3 Φαρμακευτικές ζύμες
  • 9.2.4 Goldenseal
• 9.3 Θεραπευτική σημασία

~ Παράρτημα

Τα 100 πιο συχνά συνταγογραφούμενα φυτικά φάρμακα στη Γερμανία

(το βιβλίο σε μορφή αρχείου PDF)