(Αναδημοσίευση με μετάφραση από: Marijuana Doctors, “Medical Marijuana and Endometriosis” https://www.marijuanadoctors.com/conditions/endometriosis/
Medical content reviewed by Dr. Joseph Rosado, MD, M.B.A, Chief Medical Officer, Updated on May 6, 2020)
Τι είναι η ενδομητρίωση;
Η ενδομητρίωση είναι μια διαταραχή όπου το ενδομήτριο, ο ιστός που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας, μεγαλώνει έξω από την μήτρα σε άλλα μέρη των γενετικών οργάνων και της γύρω περιοχής. Μπορεί να είναι μια οδυνηρή κατάσταση και προσβάλλει μέρη κυρίως στον πυελικό ιστό, στις ωοθήκες και στις σάλπιγγες. Δεν εξαπλώνεται ποτέ πέρα από τα πυελικά όργανα.
Σε αυτήν την κατάσταση, έχει μετατοπιστεί ο ενδομήτριος ιστός και εκτός μήτρας και συνεχίζει να ενεργεί όπως θα έπρεπε να κάνει κανονικά. Γίνεται παχύς, σπάει και αρχίζει να αιμορραγεί σε κάθε έναν από τους κύκλους της έμμηνου ρύσεως, όπως κάνει αντίστοιχα ο ενδομήτριος ιστός στο εσωτερικό της μήτρας, αλλά έχει παγιδεύεται σε άλλες τοποθεσίες και δεν μπορεί να βγει από το σώμα. Όταν η ενδομητρίωση περιλαμβάνει τις ωοθήκες, μπορεί να σχηματιστεί ενδομητρίωση (κύστες), ερεθίζοντας τον περιβάλλοντα ιστό και οδηγώντας σε συμφύσεις και ουλώδη ιστό.
Ο πόνος με την ενδομητρίωση μπορεί μερικές φορές να γίνει σοβαρός, ειδικά κατά την διάρκεια της περιόδου και μπορεί επίσης να αναπτυχθούν προβλήματα γονιμότητας.
Συμπτώματα ενδομητρίωσης
Το κύριο σύμπτωμα της ενδομητρίωσης είναι ο πόνος στην περιοχή της πυέλου, που συνήθως σχετίζεται με την περίοδο. Ενώ οι περισσότερες γυναίκες έχουν κράμπες κατά τη διάρκεια της εμμηνορροϊκής ροής τους, όταν πάσχουν από ενδομητρίωση, ο πόνος είναι πολύ χειρότερος από τον κανονικό και μπορεί να αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου.
Τα κοινά συμπτώματα ενδομητρίωσης μπορεί να περιλαμβάνουν καταστάσεις όπως:
* Δυσμηνόρροια (επώδυνες περίοδοι): Η κράμπες και ο πυελικός πόνος ξεκινούν πριν αρχίσει η περίοδος και συνεχίζονται λίγες ημέρες κατά την διάρκεια της περιόδου. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί πόνος στην κοιλιακή χώρα και στην μέση.
* Πόνος με την ούρηση ή με τις κινήσεις του εντέρου: Αυτά τα συμπτώματα τείνουν να εμφανίζονται κατά την περίοδο.
* Πόνος με την σεξουαλική επαφή: Είναι συνηθισμένο η ασθενής να αισθάνεται πόνο ενώ κάνει σεξ ή μετά το σεξ, όταν πάσχει από ενδομητρίωση.
* Υπογονιμότητα: Οι γιατροί διαγιγνώσκουν πρώτα την ενδομητρίωση σε ορισμένες γυναίκες που αναζητούν θεραπεία για την υπογονιμότητα τους.
* Υπερβολική αιμορραγία: Ενδέχεται να παρουσιαστεί περιστασιακή μηνορραγία (βαριές περίοδοι) ή μηνομητρορραγία (αιμορραγία μεταξύ περιόδων).
* Άλλα συμπτώματα: Μπορεί επίσης η ασθενής να αντιμετωπίσει διάρροια, κόπωση, φούσκωμα, δυσκοιλιότητα ή ναυτία, ειδικά όταν έχει περίοδο.
Η σοβαρότητα του πόνου δεν είναι ο μεγαλύτερος δείκτης της έκτασης της ενδομητρίωσης. Ορισμένες γυναίκες έχουν έντονο πόνο ακόμη και με ήπια ενδομητρίωση, ενώ άλλες έχουν πολύ μικρό πόνο ή καθόλου με προχωρημένη ενδομητρίωση.
Αιτίες ενδομητρίωσης
Κανείς δεν ξέρει τι προκαλεί αυτήν την κατάσταση στα σίγουρα. Ωστόσο, πιθανές αιτίες μπορεί να είναι:
* Προβλήματα εμμηνορροϊκής ροής: Η ενδομητρίωση εμφανίζεται μερικές φορές από μια οπισθόδρομη εμμηνορροϊκή ροή. Ο ιστός διαρρηγνύεται κατά την διάρκεια της περιόδου και ρέει μέσω της σάλπιγγας σας σε άλλες περιοχές του σώματος, όπως η λεκάνη.
* Ορμόνες: Το οιστρογόνο (μια ορμόνη) φαίνεται να προκαλεί ενδομητρίωση. Διεξάγεται έρευνα για να διαπιστωθεί εάν η ενδομητρίωση αποτελεί επιπλοκή με το ορμονικό σύστημα του σώματος.
* Γενετικοί παράγοντες: Η ενδομητρίωση μπορεί να εμφανιστεί σε οικογένειες, εμφανίζοντας γενετικά προδιάθεση στα μέλη της για την πάθηση.
* Χειρουργική επέμβαση: Κατά την διάρκεια χειρουργικής επέμβασης στην κοιλιακή περιοχή, όπως υστερεκτομή ή καισαρική τομή (τομή C), ο ενδομήτριος ιστός μπορεί κατά λάθος να μετακινηθεί.
* Προβλήματα του ανοσοποιητικού συστήματος: Εάν κάποια έχει ένα ελαττωματικό ανοσοποιητικό σύστημα, αυτό θα μπορούσε να αποτύχει στην λειτουργία του και να μην καταστρέψει τον ενδομήτριο ιστό που έχει αναπτυχθεί έξω από την μήτρα της. Ορισμένοι καρκίνοι και διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος είναι πιο συχνά σε ασθενείς με ενδομητρίωση.
Τύποι ενδομητρίωσης
Υπάρχουν διάφοροι τύποι ενδομητρίωσης. Εάν έχεις μια διάγνωση, ο γιατρός θα συζητήσει τον τύπο που έχεις μαζί σου. Όταν γνωρίζεις τις λεπτομέρειες σχετικά με το είδος της ενδομητρίωσης που έχεις, θα σε βοηθήσει όχι μόνο να λάβεις μια τεκμηριωμένη απόφαση σχετικά με την θεραπεία σου, αλλά θα σου παρέχει επίσης τις γνώσεις που είναι σχετικές με την κατάστασή σου και αυτό θα σε ενδυναμώσει. Οι διαφορετικοί τύποι περιλαμβάνουν:
* Επιφανειακή ενδομητρίωση: Ενώ αυτή είναι μια παραπλανητική ονομασία, αυτός ο τύπος ενδομητρίωσης προκαλεί πολύ πόνο. Ονομάζεται επιφανειακή μόνο επειδή δεν υπάρχει μεγάλη μάζα σε βλάβες ενδομητρίωσης. Είναι δύσκολο για τους γιατρούς να δουν τις βλάβες σε υπερηχογράφημα και συνήθως, ανιχνεύονται μόνο με τη χρήση λαπαροσκόπησης. Οι βλάβες έχουν γενικά πλάτος περίπου δύο εκατοστών και μπορεί να είναι μπλε, κόκκινου ή μαύρου χρωματισμού. Οι κόκκινες βλάβες τείνουν να είναι οι πιο ενεργές. Μια λευκή περιοχή μπορεί να περιβάλλει τις επιφανειακές αλλοιώσεις, υποδεικνύοντας ουλές.
* Ενδομητρίωση βαθιάς διήθησης: Πρόκειται για μια σπάνια μορφή ενδομητρίωσης που πιστεύεται ότι προκαλεί τον μεγαλύτερο πόνο από όλους τους τύπους. Με αυτόν τον τύπο, οι βλάβες διεισδύουν στην ουροδόχο κύστη, στο έντερο και στον κόλπο κατά πέντε χιλιοστά ή περισσότερο. Μπορούν ακόμη και να διεισδύσουν στο αποφρακτικό νεύρο και στα ισχιακά νεύρα, με αποτέλεσμα τον εξουθενωτικό πόνο.
* Κυστική ενδομητρίωση των ωοθηκών: Αυτές οι κύστες έχουν αιμάτινο, καφέ υγρό μέσα τους που μοιάζει με μαλακή σοκολάτα και επομένως αναφέρονται και ως κύστες σοκολάτας (chocolate cysts). Συνήθως έχουν διάμετρο περίπου τρία έως τέσσερα εκατοστά, αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορούν να μεγαλώσουν έως και 15 εκατοστά. Συνδέονται επίσης συχνά με στειρότητα.
Ιστορία της ενδομητρίωσης
Χρησιμοποιώντας ιστολογικές παραμέτρους της δραστηριότητας και της δομής του ενδομητρίου, ο Cullen ήταν ο πρώτος επιστήμονας που όρισε την περιτοναϊκή ενδομητρίωση ως “αδενομύωμα”. Ο Rokitansky περιέγραψε πρώτα έναν αδενωματώδη πολύποδα (μια μορφή αδενομύωσης).
Οι πρώτες περιγραφές ενδομητρίωσης των ωοθηκών[1] ως “κύστες σοκολάτας” ή “αιμάτωμα των ωοθηκών” (hematomas of the ovary) ανάγονται στο τέλος του 19ου αιώνα. Το 1899, ο Russel δημοσίευσε τον όρο “ωοθηκικό περιεχόμενο με βλεννογόνο της μήτρας” (ovary containing uterine mucosa), αλλά ο πρώτος που εμφάνισε συγκεκριμένες δραστηριότητες του ενδομητρίου όπως η decidualization (μια διαδικασία που οδηγεί σε σημαντικές αλλαγές στα κύτταρα του ενδομητρίου κατά την προετοιμασία και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης) και η απολέπιση κατά τη διάρκεια της έμμηνου ρύσεως ήταν ο Sampson και μετά παρουσίασε την θεωρία του για την ανάπτυξη του.
[1] Giuseppe Benagiano, Ivo Brosens, Donatella Lippi “The history of endometriosis” (Η ιστορία της ενδομητρίωσης) Gynecol Obstet Invest. 2014;78(1):1-9.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24853333/
Περίληψη
“Πρόσφατα προέκυψε μια διαφωνία για το εάν υπάρχουν πρώιμες περιγραφές της κατάστασης που ονομάζουμε ενδομητρίωση. Μια πρώτη ερώτηση είναι: ‘Ποιος εντόπισε την ενδομητρίωση;’ Για να ανταποκριθούμε, χρησιμοποιήθηκαν δύο μη συμπληρωματικές μέθοδοι: αναζήτηση παλαιών περιγραφών συμπτωμάτων που σχετίζονται με ενδομητρίωση ή, εναλλακτικά, εντοπισμός ερευνητών που περιέγραψαν παθολογικά χαρακτηριστικά που συσχετίζουμε με την παρουσία ενδομητρίωσης στις διάφορες μορφές της. Επιλέξαμε το τελευταίο και δεν βρήκαμε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι σε παλαιότερες εποχές κάποιος σκιαγράφησε τα μακροσκοπικά χαρακτηριστικά της ενδομητρίωσης. Οι περιγραφές του εμμηνορροϊκού πόνου ή του πόνου του έμμηνου κύκλου δεν μπορούν να ληφθούν ως απόδειξη της γνώσης του τι τον προκάλεσε. Κατά τα μέσα του 19ου αιώνα, ο Rokitansky είχε μια μεγάλη διαίσθηση: οι ενδομήτριοι αδένες και το στρώμα μπορεί να υπάρχουν στις νεοπλασίες των ωοθηκών και της μήτρας. Ωστόσο, χρησιμοποιώντας ιστολογικές παραμέτρους της δομής και της δραστηριότητας του ενδομητρίου, ο πρώτος επιστήμονας που σκιαγράφησε την περιτοναϊκή ενδομητρίωση με το όνομα ‘αδενομύωμα’ ήταν ο Cullen. Από την άλλη πλευρά, ο Rokitansky ήταν ο πρώτος που περιέγραψε μια μορφή αδενομύωσης (ενός αδενωματώδους πολύποδα). Οι πρώτες περιγραφές του ενδομητρίου των ωοθηκών ως ‘αιματώματα των ωοθηκών’ ή ‘κύστες σοκολάτας’ χρονολογούνται στα τέλη του 19ου αιώνα. Η πρώτη αναφορά για ‘ωοθήκη που περιέχει βλεννογόνο μήτρας’ δημοσιεύθηκε το 1899 από τον Russel, αλλά ο Sampson ήταν ο πρώτος που παρουσίασε συγκεκριμένες δραστηριότητες ενδομητρίου, όπως η απολέπιση κατά τη διάρκεια της έμμηνου ρύσεως και η desquamation κατά την εγκυμοσύνη. Στη συνέχεια, παρουσίασε μια θεωρία για την παθογένεια τους”.
Επιδράσεις της ενδομητρίωσης
Οι επιπλοκές της ενδομητρίωσης μπορεί να περιλαμβάνουν:
* Κύστες των ωοθηκών
* Υπογονιμότητα – επηρεάζει περίπου το 50% των γυναικών με ενδομητρίωση
* Φλεγμονή
* Αυξημένος κίνδυνος αδενοκαρκινώματος που σχετίζεται με ενδομητρίωση ή καρκίνος των ωοθηκών
* Επιπλοκές της ουροδόχου κύστης και του εντέρου
* Επούλωση και ανάπτυξη ουλών
Για να αποφύγεις μελλοντικές επιπλοκές, είναι σημαντικό να δεις έναν γιατρό.
Ψυχικές επιδράσεις
Οι ψυχολογικοί παράγοντες βοηθούν τους γιατρούς να προσδιορίσουν πόσο σοβαρά είναι τα συμπτώματα[2]. Οι γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση αναφέρουν υψηλά ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και άλλων ψυχιατρικών καταστάσεων και αυτά τα υψηλά επίπεδα κατάθλιψης και άγχους μπορεί να εντείνουν τη σοβαρότητα του πόνου.
[2] Antonio Simone Laganà, Valentina Lucia La Rosa, Agnese Maria Chiara Rapisarda, Gaetano Valenti, Fabrizio Sapia, Benito Chiofalo, Diego Rossetti, Helena Ban Frangež, Eda Vrtačnik Bokal, Salvatore Giovanni Vitale “Anxiety and depression in patients with endometriosis: impact and management challenges” (Άγχος και κατάθλιψη σε ασθενείς με ενδομητρίωση: προκλήσεις επιπτώσεων και διαχείρισης) Int J Womens Health. 2017;9:323–330.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5440042/
Περίληψη
“Η ενδομητρίωση είναι μια από τις πιο κοινές γυναικολογικές ασθένειες και προσβάλλει περίπου το 10% των γυναικών στην αναπαραγωγική ηλικία. Τα πιο κοινά κλινικά συμπτώματα της ενδομητρίωσης είναι οι ανωμαλίες της έμμηνου ρύσεως, ο χρόνιος πυελικός πόνος (CPP), η δυσμηνόρροια, η δυσπαρευνία και η στειρότητα. Τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης επηρεάζουν συχνά την ψυχολογική και κοινωνική λειτουργία των ασθενών. Για το λόγο αυτό, η ενδομητρίωση θεωρείται ως κατάσταση αναπηρίας που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τις κοινωνικές σχέσεις, την σεξουαλικότητα και την ψυχική υγεία. Λαμβάνοντας υπόψη αυτά, ο στόχος αυτής της αφηγηματικής επισκόπησης είναι να διευκρινίσει τον αντίκτυπο του άγχους και της κατάθλιψης στην διαχείριση των γυναικών με ενδομητρίωση. Οι ψυχολογικοί παράγοντες έχουν σημαντικό ρόλο στον προσδιορισμό της σοβαρότητας των συμπτωμάτων και οι γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση αναφέρουν υψηλά επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και άλλων ψυχιατρικών διαταραχών. Επιπλέον, η ενδομητρίωση είναι μια από τις σημαντικότερες αιτίες του χρόνιου πυελικού πόνου (CPP). Οι γυναίκες με ενδομητρίωση πάσχουν από ένα ευρύ φάσμα πυελικού πόνου, όπως δυσμηνόρροια, δυσπαρευνία, μη εμμηνορροϊκό (χρόνιο) πυελικό πόνο, πόνο στην ωορρηξία, δυσχεσία (διαταραχή της αφόδευσης) και δυσουρία. Αρκετές μελέτες έχουν υπογραμμίσει την επίδραση του CPP στην ποιότητα ζωής και στην ψυχολογική ευημερία των γυναικών με ενδομητρίωση. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η εμπειρία του πυελικού πόνου είναι ένα σημαντικό συστατικό της ενδομητρίωσης και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την συναισθηματική λειτουργία των προσβεβλημένων γυναικών. Έχει αποδειχθεί ότι τα υψηλά επίπεδα άγχους και κατάθλιψης μπορούν να ενισχύσουν τη σοβαρότητα του πόνου. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την καλύτερη κατανόηση της σχέσης μεταξύ ψυχολογικών παραγόντων και αντίληψης του πόνου. Η θεραπεία της ενδομητρίωσης μπορεί να είναι ορμονική ή χειρουργική. Η χειρουργική επέμβαση είναι η κύρια θεραπεία για πιο σοβαρές μορφές ενδομητρίωσης. Υπάρχουν λίγα στοιχεία στη βιβλιογραφία σχετικά με την επίδραση ψυχολογικών παραγόντων και ψυχιατρικών συννοσηρότητας στην αποτελεσματικότητα των θεραπειών. Είναι σημαντικό να αξιολογηθεί η παρουσία προηγούμενων ψυχιατρικών ασθενειών προκειμένου να επιλεγεί η καταλληλότερη θεραπεία για την ασθενή”.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες με ενδομητρίωση που στερούνται ύπνου[3] μπορεί να αγωνίζονται αντιμετωπίζοντας μεταβολικές και ορμονικές αλλαγές καθώς και αυξημένα επίπεδα πόνου και φλεγμονής.
[3] “Endometriosis: be good to yourself” (Ενδομητρίωση: Να είστε καλές με τον εαυτό σας) https://endometriosis.org/resources/articles/be-good-to-yourself/
Στατιστικά στοιχεία της ενδομητρίωσης
Σύμφωνα με το American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), οι στατιστικές για την ενδομητρίωση αναφέρουν:
* Η ενδομητρίωση επηρεάζει περίπου μία στις 10 γυναίκες στα αναπαραγωγικά τους χρόνια, συνήθως μεταξύ 15 και 49 ετών. Αυτό ισοδυναμεί με περίπου 176 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως.
* Το New England Journal of Medicine δημοσίευσε μελέτες που δείχνουν ότι η ενδομητρίωση συγκαταλέγεται μεταξύ των κυριότερων τριών αιτιών υπογονιμότητας στις γυναίκες.
* Από το 30% έως 50% των γυναικών με την πάθηση μπορεί να παρουσιάσει υπογονιμότητα.
Οι τρέχουσες διαθέσιμες θεραπείες για την ενδομητρίωση και οι παρενέργειές τους
Αν και δεν υπάρχει θεραπεία για την ενδομητρίωση, μπορείς όμως να διαχειριστείς τα συμπτώματά της.
Οι επιλογές θεραπείας μπορεί να περιλαμβάνουν:
1. Φάρμακα για τον πόνο
Τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη (Motrin IB, Advil), η ναπροξένη (Aleve) ή η ακεταμινοφαίνη (Tylenol) είναι πιθανά αναλγητικά, αλλά δεν είναι πάντα αποτελεσματικά.
Οι παρενέργειες αυτών των φαρμάκων για τον πόνο μπορεί να περιλαμβάνουν:
* Πόνο στο στομάχι
* Πονοκέφαλο
* Απώλεια όρεξης
* Ναυτία
* Ζάλη
* Κουδούνισμα στα αυτιά
* Καούρα
* Αέρια
* Ήπιο εξάνθημα ή φαγούρα
2. Ορμονικά αντισυλληπτικά
Αυτά αποτρέπουν την μηνιαία ανάπτυξη και συσσώρευση ιστών του ενδομητρίου με αποτέλεσμα την μειωμένη γονιμότητα. Τα έμπλαστρα ελέγχου των γεννήσεων, τα χάπια και οι κολπικοί δακτύλιοι μπορεί επίσης να μειώσουν ή ακόμη και να εξαλείψουν τον πόνο σε περιπτώσεις ήπιας ενδομητρίωσης.
Το Depro-Provera (ένεση μεδροξυπρογεστερόνης) είναι μια άλλη επιλογή για τη διακοπή της έμμηνου ρύσεως. Αποτρέπει την ανάπτυξη του ενδομητρίου και ανακουφίζει τον πόνο και άλλα συμπτώματα. Ίσως θελήσεις να εξετάσεις άλλες επιλογές πρώτα, καθώς αυτή η ένεση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για:
* Αύξηση του βάρους
* Μειωμένη παραγωγή οστών
* Κατάθλιψη
3. Ορμονική θεραπεία
Μπορείς να ανακουφίσεις τον πόνο σου ή ακόμη και να σταματήσεις την εξέλιξή του λαμβάνοντας συμπληρωματικές ορμόνες που θα σου συνταγογραφήσει ο γιατρός σου. Η ορμονική θεραπεία θα βοηθήσει το σώμα σου να ρυθμίσει τις μηνιαίες αλλαγές ορμονών που προάγουν την ανάπτυξη των ιστών στην ενδομητρίωση.
4. Danazol
Το Danazol είναι ένα άλλο φάρμακο που συνταγογραφούν οι γιατροί για να μειώσουν τα συμπτώματα και να σταματήσουν την εμμηνόρροια. Ωστόσο, ακόμη και όταν παίρνεις αυτό το φάρμακο, η κατάσταση μπορεί να συνεχίσει να προοδεύει. Ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες του Danazol μπορεί να περιλαμβάνουν υπερτρίχωση, μια μη φυσιολογική ανάπτυξη των τριχών στο σώμα ή το πρόσωπο, καθώς και ακμή.
5. Ανταγωνιστές και αγωνιστές ορμόνης απελευθέρωσης γοναδοτροπίνης (GRNH)
Οι γυναίκες λαμβάνουν ανταγωνιστές και αγωνιστές GnRH για να εμποδίσουν την παραγωγή οιστρογόνων που διεγείρουν τις ωοθήκες. Το οιστρογόνο είναι μια ορμόνη στο σώμα σου που ως επί το πλείστον είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη των σεξουαλικών χαρακτηριστικών των γυναικών. Αυτό δημιουργεί τεχνητή εμμηνόπαυση και αποτρέπει την εμμηνόρροια. Μπορεί να εμφανιστούν παρενέργειες όπως εξάψεις και ξηρότητα του κόλπου, αλλά μπορείς να μειώσεις ή να αποτρέψεις αυτά τα συμπτώματα λαμβάνοντας μικρές δόσεις προγεστερόνης και οιστρογόνου μαζί.
6. Συντηρητική χειρουργική
Η συντηρητική χειρουργική επέμβαση είναι μια επιλογή εάν αντιμετωπίζεις έντονο πόνο, θέλεις να μείνεις έγκυος ή εάν οι ορμονικές θεραπείες δεν είναι αποτελεσματικές. Οι γιατροί εκτελούν αυτή την χειρουργική επέμβαση για να καταστρέψουν ή να αφαιρέσουν το ενδομήτριο χωρίς να προκαλείται βλάβη στα αναπαραγωγικά όργανα.
Μια άλλη ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση, η λαπαροσκόπηση, βοηθά τον χειρουργό να δει, να διαγνώσει και να εξαλείψει τον ενδομήτριο ιστό. Θα κάνει μικρές κοιλιακές τομές για να κόψει χειρουργικά τις αναπτύξεις ή να τις εξατμίσει ή να τις καυτηριάσει. Αυτές τις μέρες, τα λέιζερ γίνονται όλο πιο συνηθισμένα ως τρόπος εξάλειψης αυτού του εκτοπισμένου ιστού.
7. Υστερεκτομή: Χειρουργική τελευταίας επιλογής
Ο γιατρός σου μπορεί να προτείνει αυτή την χειρουργική επέμβαση μόνο ως μια έσχατη λύση εάν άλλες θεραπείες δεν βελτιώνουν την κατάστασή σου. Ο χειρουργός θα αφαιρέσει τον τράχηλο και την μήτρα κατά την διάρκεια μιας ολικής υστερεκτομής. Θα αφαιρέσουν επίσης τις ωοθήκες, καθώς παράγουν οιστρογόνα που προκαλούν ανάπτυξη του ενδομήτριου ιστού. Θα αφαιρεθούν επίσης τυχόν εμφανείς βλάβες εμφύτευσης.
Και πάλι, οι χειρουργοί συνήθως ακολουθούν αυτή την διαδρομή μόνο όταν άλλες θεραπείες δεν λειτουργούν και όταν η φλεγμονή και ο πόνος επηρεάζουν την ποιότητα ζωής. Η υστερεκτομή σταματά τον κύκλο της έμμηνου ρύσεως και μειώνει τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης, αλλά δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα εξαλείψει εντελώς τον πόνο.
Η υστερεκτομή θα εξαλείψει επίσης τις πιθανότητες να μείνεις έγκυος. Επομένως, μπορεί να θελήσεις να λάβεις μια δεύτερη γνώμη και να εξετάσεις προσεκτικά όλες τις επιλογές σου προτού αποδεχτείς αυτήν την χειρουργική επέμβαση εάν θέλεις να ξεκινήσεις μια οικογένεια.
Πρόσφατες εξελίξεις στη θεραπεία της ενδομητρίωσης
Νέες θεραπείες εισάγονται στην αντιμετώπιση της πάθησης[3], όπως:
* Ανάλογα ορμονών που απελευθερώνουν γοναδοτροπίνη
* Αναστολείς αρωματάσης
* Επιλεκτικοί ρυθμιστές υποδοχέων οιστρογόνων ή προγεστερόνης
* Αντιαγγειογενετικοί παράγοντες
* Ανοσορυθμιστές
[3] Mohamed A Bedaiwy, Sukinah Alfaraj, Paul Yong, Robert Casper “New developments in the medical treatment of endometriosis” (Νέες εξελίξεις στην ιατρική θεραπεία της ενδομητρίωσης) Fertil Steril. 2017 Mar;107(3):555-565.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28139238/
Περίληψη
“Η ενδομητρίωση επηρεάζει 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι τρέχουσες θεραπείες είναι χειρουργικές και ορμονικές, αλλά έχουν περιορισμούς, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου υποτροπής, παρενεργειών, αντισυλληπτικής δράσης για γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη και κόστους. Οι νέες θεραπείες περιλαμβάνουν ανάλογα ορμονών που απελευθερώνουν γοναδοτροπίνη, εκλεκτικούς ρυθμιστές υποδοχέων προγεστερόνης (ή οιστρογόνου), αναστολείς αρωματάσης, ανοσοδιαμορφωτές και αντιαγγειογενετικούς παράγοντες. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την κεντρική ευαισθητοποίηση, την τοπική νευρογένεση και τη γενετική της ενδομητρίωσης για τον προσδιορισμό πρόσθετων στόχων θεραπείας. Ένα ευρύτερο φάσμα ιατρικών επιλογών επιτρέπει τη δυνατότητα ακριβούς υγείας και μια πιο εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση για γυναίκες με ενδομητρίωση”.
Οι επιστήμονες και η ιατρική κοινότητα πρέπει να πραγματοποιήσουν περαιτέρω έρευνα για την τοπική νευρογένεση, την κεντρική ευαισθητοποίηση και τη γενετική της ενδομητρίωσης για να προσδιορίσουν άλλους στόχους θεραπείας.
Νέες εξελίξεις στις χειρουργικές επεμβάσεις έδειξαν επίσης πόσο χρήσιμη μπορεί να είναι η ρομποτική χειρουργική για την ενδομητρίωση, αν και αυτές οι μέθοδοι δεν είναι απαραίτητα καλύτερες από την συμβατική λαπαροσκόπηση. Επίσης, οι ερευνητές μελετούν την απεικόνιση στενής ζώνης (narrow band imaging), την απεικόνιση φθορισμού (fluorescence imaging) και άλλες βελτιωμένες τεχνικές απεικόνισης, αλλά αυτές δεν έχουν δείξει ακόμη μακροπρόθεσμα κλινικά οφέλη.
Ένα ευρύτερο φάσμα θεραπευτικών επιλογών ανοίγει την πόρτα για ένα πιο εξατομικευμένο πρόγραμμα θεραπείας και την δυνατότητα ακριβείας στην αντιμετώπιση για τις γυναίκες με ενδομητρίωση.
Η ενδομητρίωση προσβάλλει περίπου 176 εκατομμύρια γυναίκες στα αναπαραγωγικά τους χρόνια παγκοσμίως. Μια γυναίκα με την κατάσταση μπορεί να δυσκολευτεί να μείνει έγκυος και μπορεί επίσης να της προκαλέσει πολύ πόνο και άλλα συμπτώματα. Υπάρχουν, ωστόσο, θεραπείες για την διαχείριση των επιπτώσεων της πάθησης, συμπεριλαμβανομένης και της ιατρικής χρήσης της κάνναβης για την ενδομητρίωση. Άλλες θεραπείες μπορούν να βελτιώσουν την πιθανότητα να μείνει κάποια έγκυος.
Πώς και γιατί η κάνναβη μπορεί να είναι μια αποτελεσματική θεραπεία για την ενδομητρίωση
Τα αναλγητικά παυσίπονα και τα αντιφλεγμονώδη είναι η πιο κοινή μέθοδος αντιμετώπισης του πόνου που προκύπτει από την ενδομητρίωση. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης πιο φυσικές, εναλλακτικές θεραπείες όπως τα κανναβινοειδή[4], για παράδειγμα.
[4] “Cannabinoids” (Κανναβινοειδή) https://www.marijuanadoctors.com/resources/cannabinoids/
Παρόλο που η ιατρική χρήση της κάνναβης για την ενδομητρίωση δεν είναι μια θεραπεία που να οδηγεί στην ίαση, βοηθά στην μείωση του πόνου αποτελεσματικά λόγω των καταπραϋντικών ιδιοτήτων των κανναβινοειδών, όπως πχ. της CBD[5].
[5] “Cannabidiol (CBD)” (Κανναβιδιόλη) https://www.marijuanadoctors.com/resources/cannabinoids/cannabidiol-cbd/
Μελέτες για την ενδομητρίωση και την ιατρική χρήση της κάνναβης
Μια μελέτη που διεξήχθη στο UCSF έδειξε ότι τα κανναβινοειδή σε συνδυασμό με τα οπιούχα οδήγησαν σε μεγαλύτερη μείωση του πόνου με χαμηλότερη δόση οπιούχων από ότι εάν τα άτομα δεν χρησιμοποιούσαν κανναβινοειδή. Οι πάσχοντες από χρόνιο πόνο σε αυτήν την μελέτη ανέφεραν μείωση κατά 33% του πόνου παρά την χορήγηση χαμηλότερης δόσης των παυσίπονων οπιούχων. Ο Dr. Donald Abrams δηλώνει ότι το επόμενο βήμα τους είναι να κάνουν μια άλλη μελέτη που να περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους κάνναβης και δυνητικά εικονικό φάρμακο, ώστε να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης.
Ο πόνος που προκαλείται από την ενδομητρίωση μπορεί να περιγραφεί ως χρόνιος μόνον εάν η υποκείμενη κατάσταση δεν αντιμετωπιστεί. Επομένως, απαιτείται μακροχρόνια θεραπεία. Με την πάροδο του χρόνου, οι γυναίκες που παίρνουν συνταγογραφούμενα φάρμακα μπορεί να εθιστούν σε αυτά ή να αισθανθούν λιγότερη ανακούφιση από αυτά τα παυσίπονα. Ενώ η ανοχή στην κάνναβη μπορεί να αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου, οι κίνδυνοι από την ιατρική χρήση της κάνναβης είναι πολύ λιγότεροι από αυτούς των οπιούχων.
Δεν υπάρχει κανένας γνωστός κίνδυνος θανάτου από υπερβολική δόση ή για υπερβολική δόση της κάνναβης και κάτι τέτοιο δεν οφείλεται στην έλλειψη έρευνας. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν κάνναβη εδώ και χιλιάδες χρόνια και δεν υπάρχει ούτε μία τεκμηριωμένη περίπτωση ιατρικής έκτακτης ανάγκης που να οφείλεται σε υπερβολική δόση.
Ο καθένας μας έχει μέσα του χτισμένο ένα Ενδοκανναβινοειδές Σύστημα (ΕΚΣ). Αυτό το σύστημα περιέχει υποδοχείς CB1 και CB2 και στις γυναίκες υπάρχουν μεγάλες συγκεντρώσεις από αυτούς στην μήτρα. Οι γυναίκες με ενδομητρίωση έχουν ανεπάρκεια σε υποδοχείς CB1, καθιστώντας την ιατρική χρήση της κάνναβης μια καλή θεραπευτική επιλογή για την ανακούφιση του πόνου ενεργοποιώντας αυτούς τους υποδοχείς. Επιπλέον, σε αντίθεση με άλλες θεραπείες, η κάνναβη δεν παράγει σκληρές παρενέργειες.
[6] “Endocannabinoid System Overview” (Επισκόπηση του ενδοκανναβινοειδούς συστήματος) https://www.marijuanadoctors.com/resources/endocannabinoid-system/
Η ενδομητρίωση, η διαχείριση του πόνου και η ιατρική έρευνα στην κάνναβη
Όσον αφορά την ενδομητρίωση, οι γυναίκες μπορεί να βιώσουν επώδυνες περιόδους ανά πάσα στιγμή με:
* Πόνο μετά ή κατά την διάρκεια του σεξ
* Κράμπες και κοιλιακό άλγος πριν και κατά την διάρκεια της έμμηνου ρύσεως
* Πόνο στην μέση ή στην πύελο
* Επώδυνες κινήσεις του εντέρου
Εκτός από τον έντονο πόνο, πολλές γυναίκες αντιμετωπίζουν επίσης υπερβολική ευερεθιστότητα, έμετο και λιποθυμία.
Η κάνναβη θεωρείται από καιρό μια θεραπεία για τη διαχείριση του πόνου. Υπάρχουν επίσης ορισμένα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η ιατρική χρήση της κάνναβης είναι χρήσιμη με την χρήση της μαζί με οπιούχα για να διατηρηθεί η δόση των οπιούχων χαμηλά και φαίνεται να αυξάνει την αποτελεσματικότητα των ικανοτήτων μείωσης του πόνου από τα οπιούχα.
Η ιατρική χρήση της κάνναβης είναι απίθανο να λειτουργήσει για την θεραπεία της ίδιας της ενδομητρίωσης, τουλάχιστον όχι άμεσα. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι η ιατρική χρήση της κάνναβης μπορεί να μειώσει την παραγωγή της επένδυσης της μήτρας σε σημαντικό βαθμό αλλά ίσως να ενισχύσει το ανοσοποιητικό σου σύστημα για να μπορέσει εκείνοι να αντιμετωπίσει κάπως την κατάσταση. Επομένως, η μόνη άμεση χρήση της κάνναβης στην θεραπεία της ενδομητρίωσης είναι στην διαχείριση του πόνου. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι η ιατρική χρήση της κάνναβης έχει κάποιες ιδιότητες ανακούφισης του πόνου που φαίνεται να διαφέρουν ανάλογα με το άτομο. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να βιώσουν σημαντική ανακούφιση από τον πόνο με την κάνναβη και άλλοι βιώνουν πολύ λίγη ή καθόλου. Όπως με όλα τα φάρμακα, οι άνθρωποι αντιδρούν με διαφορετικούς τρόπους σε αυτά, όμως με την κάνναβη θα πρέπει να δοκιμάσουμε για να βρούμε τι, πόσο και που μας βοηθάει.
Τα κανναβινοειδή του φυτού της κάνναβης μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση των περισσότερων από τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης (και όχι μόνο) όπως:
* Φλεγμονή[7]
* Πόνος[8]
* Πονοκέφαλος[9]
* Άγχος[10]
* Κατάθλιψη[11]
* Υπογλυκαιμία[12]
* Κόπωση[13]
[7] “Inflammation” (Φλεγμονή) https://www.marijuanadoctors.com/conditions/inflammation/
[8] “Pain” (Πόνος) https://www.marijuanadoctors.com/conditions/chronic-pain/
[9] “Headaches” (Πονοκέφαλοι) https://www.marijuanadoctors.com/conditions/headaches/
[10] “Anxiety” (Άγχος) https://www.marijuanadoctors.com/conditions/anxiety-disorders/
[11] “Depression” (Κατάθλιψη) https://www.marijuanadoctors.com/conditions/major-depression/
[12] “Hypoglycemia” (Υπογλυκαιμία) https://www.marijuanadoctors.com/conditions/hypoglycemia/
[13] “Chronic Fatigue Syndrome” (Σύνδρομο χρόνιας κόπωσης) https://www.marijuanadoctors.com/conditions/chronic-fatigue-syndrome/
Οι καλύτερες ποικιλίες κάνναβης για χρήση για τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης και των παρενεργειών της θεραπείας
Όσες ενδιαφέρονται να χρησιμοποιήσουν θεραπεία κάνναβης για την αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης, για την ανακούφιση των συμπτωμάτων τους, θα μπορούσαν να ωφεληθούν περισσότερο και με ποικιλίες κάνναβης που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε CBD.
Η CBD δεν είναι ψυχοδραστική όπως η THC[14] και εξακολουθεί να παρέχει ανακούφιση από τον πόνο και την φλεγμονή για μια ολόκληρη σειρά ιατρικών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένης της ενδομητρίωσης και είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης για την χρήση θεραπευτική χρήση των κανναβινοειδών. Μερικές ποικιλίες που έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε αυτό το κανναβινοειδές είναι:
* CBD Critical Cure: Μια καλή ποικιλία για τον πόνο
* Harlequin: Πολύ αποτελεσματική ποικιλία για την αντιμετώπιση του πόνου
* Cannatonic: Παρέχει ανακούφιση από τον πόνο, ενώ ανεβάζει και την διάθεση σου
[14] “Tetrahydrocannabinol (THC)” (Τετραϋδροκανναβινόλη) https://www.marijuanadoctors.com/resources/cannabinoids/tetrahydrocannabinol-thc/
Μερικές άλλες ποικιλίες κάνναβης για την ενδομητρίωση που μπορείς να δοκιμάσεις είναι:
* God’s Gift: Μια χρήσιμη ποικιλία για την μείωση του στρες, του πόνου και της αϋπνίας
* 9 Pound Hammer: Παρέχει μακροχρόνια ανακούφιση από τον πόνο και βοηθά επίσης στον ύπνο
* Death Star: Μια πολύ καλή παυσίπονη ποικιλία
* Harle-Tsu: Καλή ποικιλία για τον πόνο, την φλεγμονή, το στρες και το άγχος
Φυσικά, η συζήτηση με έναν εξειδικευμένο γιατρό που γνωρίζει τα της κάνναβης θα σε βοηθήσει να αποφασίσεις ποιες ποικιλίες κάνναβης μπορείς να δοκιμάσεις για την ενδομητρίωση που θα είναι πιο αποτελεσματικές για τον πόνο και τα άλλα συμπτώματα σου.
Οι καλύτερες μέθοδοι θεραπείας με κάνναβη για χρήση στην θεραπεία των συμπτωμάτων της ενδομητρίωσης
Ακολουθούν ορισμένες προτιμώμενες μέθοδοι χορήγησης για την θεραπεία με κάνναβη στην ενδομητρίωση:
1. Ατμοποίηση
Οι γυναίκες με ενδομητρίωση που λαμβάνουν ορμονικές θεραπείες δεν πρέπει να καπνίζουν και φυσικά αυτό περιλαμβάνει και το κάπνισμα κάνναβης που ούτως ή άλλως είναι και ο χειρότερος τρόπος για να καταναλώσει κάποιος την κάνναβη. Ο κίνδυνος για θανάσιμους θρόμβους αίματος αυξάνεται όταν καπνίζεις. Εάν θέλεις να εισπνεύσεις την κάνναβη για την θεραπεία της ενδομητρίωσης, επειδή η εισπνοή της κάνναβης προσφέρει πολύ γρήγορη επίδραση, μπορείς να χρησιμοποιήσεις ένα ατμοποιητή.
Το κάπνισμα της κάνναβης, όπως τα τσιγάρα, απελευθερώνει τοξίνες που όχι μόνο μειώνουν τις θεραπευτικές ιδιότητες των κανναβινοειδών, αλλά μπορεί επίσης να ερεθίσουν τους πνεύμονες. Η ατμοποίηση της κάνναβης γίνεται με θέρμανση του βοτάνου χωρίς την καύση του και έτσι απελευθερώνονται τα κανναβινοειδή από το φυτικό υλικό και δίνουν το μοναδικό τους όφελος για την υγεία.
2. Έλαιο
Η κατανάλωση ελαίου κάνναβης μπορεί να είναι μια επιλογή εάν θέλεις να απαλλαγείς και να αντικαταστήσεις τα χάπια με την κάνναβη. Το έλαιο κάνναβης μπορεί ακόμη και να μπει σε κάψουλες, καθιστώντας ευκολότερη της λήψη του και στην σωστή δοσολογία.
3. Βάμματα
Τα βάμματα είναι ένας άλλος εύκολος τρόπος χορήγησης της κάνναβης (και ένας από τους παλιότερους τρόπους επίσης).
4. Εδέσματα
Η κατανάλωση βρώσιμων ειδών όπως καραμέλες, brownies ή κέικ που εγχέονται με κάνναβη μπορούν να βοηθήσουν με τα προβλήματα ύπνου, καθώς ενώ χρειάζονται περισσότερη ώρα για να δράσουν ωστόσο έχουν και μεγαλύτερη διάρκεια στις επιδράσεις τους.
5. Τοπικής εφαρμογής
Τα σκευάσματα τοπικής εφαρμογής όπως οι λοσιόν, τα βάλσαμα ή οι κρέμες που μπορούμε να εφαρμόσουμε στο δέρμα μας είναι ένας άλλος εύκολος τρόπος χορήγησης. Μπορείς να τα χρησιμοποιήσεις για να ανακουφίσεις τον πόνο στην μέση ή στην πύελο.
6. Έμπλαστρα
Ένα διαδερμικό έμπλαστρο είναι ένας διακριτικός τρόπος χορήγησης της κάνναβης. Τα έμπλαστρα αυτά είναι παρόμοιας κατασκευής και λειτουργίας με αυτά της νικοτίνης ή με τα έμπλαστρα ελέγχου των γεννήσεων. Είναι μια εξαιρετική επιλογή που προσφέρει άνεση και διακριτικότητα.
