Δεν το λένε ζάχαρη αλλά είναι ζάχαρη

( Το άρθρο αυτό συντάχθηκε, κάποια από τα μέρη του, με τη βοήθεια της Gemini AI, χρησιμοποιήθηκε το κείμενο από τις απαντήσεις της AI σε σχετικές ερωτήσεις για τη γλυκόζη, την ινσουλίνη, τις ετικέτες προϊόντων, κά.). Επίσης, χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από το βιβλίο: “SUGAR HAS

56 NAMES” (A SHOPPER’S GUIDE), Robert H. Lustig, MD, MSL https://robertlustig.com/56-names-of-sugar/)

Η ζάχαρη και τα σάκχαρα έχουν πολλές και διαφορετικές ονομασίες ειδικά όταν αναγράφονται στις ετικέτες των προϊόντων που τα περιέχουν. Η ΕΕ έχει θεσπίσει κανόνες για τη σωστή αναγραφή των διαφόρων μορφών ζάχαρης και ως προς την περιεχόμενη ποσότητα και ως προς τη διατροφική τους συμμετοχή. Επίσης, υπάρχει ζάχαρη και σε αμυλούχα φυτά (κυρίως σιτάρι, πατάτες κτλ.), σε άλλη μορφή αλλά πάντως έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα, όλα καταλήγουν με κάποιον τρόπο ως γλυκόζη (το γνωστό μας σάκχαρο) στο αίμα. Προκαλώντας τη λεγόμενη αιχμή γλυκόζης στα αίμα (δηλαδή ανεβασμένα επίπεδα παρουσίας γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος). Θα πει κάποιος “Ε, και;”. Θα δώσω μια απάντηση σε αυτό το “Ε, και;” και στο γιατί χρειάζεται να γνωρίζουμε όσο περισσότερα γίνεται για τη γλυκόζη και την ινσουλίνη. Η απάντηση θα είναι λίγο εκτενής αλλά θεωρώ και πάρα πολύ απαραίτητη:

* Ξεκινάμε πρώτα από το τι προκαλεί μια αιχμή γλυκόζης στο αίμα

Μια αιχμή γλυκόζης στο αίμα συμβαίνει όταν εισέρχεται στο κυκλοφορικό ή καρδιαγγειακό σύστημα περισσότερη γλυκόζη από όση μπορεί να διαχειριστεί ή να αποθηκεύσει άμεσα ο οργανισμός. Για να δώσουμε ένα μέγεθος αναφοράς, στο αίμα μας, ένας μέσος ενήλικας έχει συνολικά περίπου 4 έως 5 λίτρα αίματος, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 7% περίπου του συνολικού βάρους του σώματος του, υπάρχει ένα ας το πούμε κανονικό επίπεδο παρουσίας γλυκόζης/σακχάρου που είναι στα 4γρ. δηλ. περίπου το 0,0008% της συνολικής ποσότητας του αίματος μας. Αν και η διατροφή είναι ο κύριος ένοχος ή η κύρια πύλη, για την είσοδο της γλυκόζης στο αίμα, υπάρχουν και πολλοί άλλοι, μη αναμενόμενοι παράγοντες που πυροδοτούν μια απότομη άνοδο. Οπότε, τι μπορεί να προκαλέσει μια αιχμή γλυκόζης στο αίμα;

1. Διατροφικοί Παράγοντες (οι πιο συχνή αιτία)

Απλά σάκχαρα και επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: Τρόφιμα όπως η λευκή ζάχαρη, οι χυμοί, το λευκό ψωμί, τα γλυκά και τα μακαρόνια διασπώνται ταχύτατα. Απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες γλυκόζης στο αίμα μέσα σε λίγα λεπτά.

Κατανάλωση “γυμνών” υδατανθράκων: Όταν τρώμε υδατάνθρακες μόνους τους (πχ. σκέτες πατάτες ή ένα φρούτο με άδειο στομάχι), η απορρόφηση γίνεται αστραπιαία. Αντίθετα, αν συνοδεύονται από φυτικές ίνες, πρωτεΐνη ή λιπαρά, η απορρόφηση επιβραδύνεται. Είναι η σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να φας ένα ολόκληρο φρούτο, πχ. ένα πορτοκάλι, από ότι έναν χυμό πορτοκαλιού (που μπορεί να περιέχει τον χυμό από έως και 4 πορτοκάλια).

2. Ορμονικοί και Ψυχολογικοί Παράγοντες

Έντονο στρες και πόνος: Το συναισθηματικό ή σωματικό στρες (ακόμα και ένας έντονος πόνος, πχ. από ένα έγκαυμα) αναγκάζει το σώμα να εκκρίνει κορτιζόλη και αδρεναλίνη. Αυτές οι ορμόνες δίνουν σήμα στο συκώτι να απελευθερώσει αποθηκευμένη γλυκόζη για να αντιμετωπίσει την “απειλή”.

Το Φαινόμενο της Αυγής (Dawn Phenomenon): Νωρίς το πρωί, ο οργανισμός εκκρίνει φυσικά ορμόνες (όπως η αυξητική ορμόνη και η κορτιζόλη) για να μας βοηθήσει να ξυπνήσουμε, προκαλώντας μια αυθόρμητη άνοδο της γλυκόζης.

3. Τρόπος Ζωής και Καθημερινότητα

Έλλειψη ύπνου: Ακόμη και μία μόνο νύχτα κακού ή ανεπαρκούς ύπνου μειώνει προσωρινά την ευαισθησία του σώματος στην ινσουλίνη, με αποτέλεσμα το σάκχαρο να ανεβαίνει πιο εύκολα την επόμενη ημέρα.

Αφυδάτωση: Όταν δεν πίνουμε αρκετό νερό, ο όγκος του αίματος μειώνεται, κάτι που σημαίνει ότι η γλυκόζη στο αίμα γίνεται πιο πυκνή και οι δείκτες ανεβαίνουν.

Καφεΐνη: Σε ορισμένους ανθρώπους που παρουσιάζουν αυξημένη ευαισθησία, ο σκέτος καφές (χωρίς καθόλου ζάχαρη) μπορεί να διεγείρει την απελευθέρωση γλυκόζης από το συκώτι.

4. Ιατρικοί Παράγοντες

Ασθένειες ή λοιμώξεις: Όταν το σώμα μάχεται ενάντια σε έναν ιό ή μια φλεγμονή, οι αμυντικές του ορμόνες αυξάνουν παράλληλα και τα επίπεδα γλυκόζης.

Λήψη φαρμάκων: Συγκεκριμένα σκευάσματα, με κυριότερα τα κορτικοστεροειδή (κορτιζόνη), ορισμένα αντικαταθλιπτικά ή ακόμη και κάποια αποσυμφορητικά σπρέι μύτης, έχουν ως γνωστή παρενέργεια την πρόκληση αιχμών γλυκόζης.

Τώρα όλη αυτή η ζάχαρη από τα διάφορα τρόφιμα μετατρέπεται σε γλυκόζη για να καταλήξει στο αίμα. Η διαδικασία αυτή επιτελείται από το πεπτικό μας σύστημα. Για να δούμε πώς γίνεται όλο αυτό:

* Πώς η ζάχαρη μετατρέπεται σε γλυκόζη στο αίμα;

Η μετατροπή της ζάχαρης σε γλυκόζη στο αίμα είναι μια καθαρά βιοχημική διαδικασία που ξεκινά από το στόμα και ολοκληρώνεται στο λεπτό έντερο.

Όταν καταναλώνεις την κλασική επιτραπέζια ζάχαρη, ο οργανισμός σου δεν μπορεί να την απορροφήσει απευθείας, καθώς το μόριο της είναι πολύ μεγάλο. Πρέπει πρώτα να τη “σπάσει” στα πιο απλά της κομμάτια.

Η διαδικασία εξελίσσεται σε 4 βασικά στάδια:

1. Η Διάσπαση στο Πεπτικό Σύστημα

Η κοινή ζάχαρη (επιστημονικά: σακχαρόζη) είναι ένας δισακχαρίτης. Αυτό σημαίνει ότι αποτελείται από δύο μικρότερα σάκχαρα ενωμένα μεταξύ τους, ένα μόριο γλυκόζης και ένα μόριο φρουκτόζης.

Μόλις η ζάχαρη φτάσει στο λεπτό έντερο, ένα ειδικό ένζυμο που ονομάζεται σακχαράση λειτουργεί σαν χημικό ψαλίδι.

Το ένζυμο αυτό κόβει τον δεσμό που ενώνει τα δύο σάκχαρα, απελευθερώνοντας αμέσως τη γλυκόζη και τη φρουκτόζη.

2. Η Απορρόφηση στο Αίμα

Τα ελεύθερα πλέον μόρια γλυκόζης περνούν μέσα από τα τοιχώματα του λεπτού εντέρου και εισέρχονται απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος. Από εκείνη τη στιγμή, η γλυκόζη αυτή καταγράφεται στις μετρήσεις ως “σάκχαρο του αίματος”.

3. Η Διαδρομή της Φρουκτόζης

Το άλλο μισό της ζάχαρης, η φρουκτόζη, δεν μπορεί να κυκλοφορήσει ελεύθερη στο αίμα.

Ταξιδεύει μέσω του αίματος κατευθείαν στο συκώτι (ήπαρ).

Εκεί, το συκώτι αναλαμβάνει να τη μεταβολίσει. Ένα μέρος της φρουκτόζης μετατρέπεται και αυτό σε γλυκόζη και απελευθερώνεται αργότερα στο αίμα, ενώ η περισσευούμενη ποσότητα αποθηκεύεται ως γλυκογόνο ή μετατρέπεται σε λίπος (τριγλυκερίδια).

4. Η Αντίδραση του Οργανισμού (Ινσουλίνη)

Καθώς η γλυκόζη μπαίνει ορμητικά στο αίμα, τα επίπεδα του σακχάρου ανεβαίνουν γρήγορα. Το πάγκρεας το αντιλαμβάνεται και εκκρίνει την ορμόνη ινσουλίνη. Η ινσουλίνη λειτουργεί σαν “κλειδί” που ανοίγει τις πόρτες των κυττάρων (στους μύες και τα όργανα) ώστε να μπει μέσα η γλυκόζη και να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο για ενέργεια.

Είπαμε ότι εκτός από τις διάφορες μορφές ζάχαρης που υπάρχουν στα τρόφιμα που καταναλώνουμε, έχουμε και το άμυλο που επίσης καταλήγει να μετατραπεί σε γλυκόζη και να εισέλθει στο αίμα.

* Πώς το άμυλο μετατρέπεται σε γλυκόζη στο αίμα;

Η μετατροπή του αμύλου σε γλυκόζη ακολουθεί την ίδια βασική διαδρομή με την απλή ζάχαρη, αλλά με μια πολύ σημαντική διαφορά: Τον χρόνο και τα στάδια της διάσπασης.

Το άμυλο είναι ένας σύνθετος υδατάνθρακας (πολυσακχαρίτης). Αντίθετα, με την κοινή ζάχαρη που αποτελείται από δύο μόνο κομμάτια, το άμυλο είναι μια τεράστια αλυσίδα από εκατοντάδες ή χιλιάδες μόρια γλυκόζης ενωμένα μεταξύ τους. Το σώμα δεν μπορεί να απορροφήσει αυτή τη μεγάλη αλυσίδα, οπότε πρέπει να την “κόψει” κομμάτι-κομμάτι.

Η διαδικασία γίνεται σε 4 στάδια:

1. Το πρώτο “κόψιμο” (στο στόμα)

Η διάσπαση του αμύλου ξεκινά αμέσως μόλις μασήσουμε μια τροφή (πχ. μακαρόνια ή πατάτες). Το σάλιο περιέχει το ένζυμο πτυελίνη (σιελική αμυλάση). Αυτό το ένζυμο αρχίζει να σπάει τους δεσμούς της μεγάλης αλυσίδας του αμύλου, μετατρέποντας τη σε μικρότερες αλυσίδες σακχάρων (δεξτρίνες και μαλτόζη).

2. Η κύρια επίθεση των ενζύμων (στο λεπτό έντερο)

Αφού η τροφή περάσει από το στομάχι, φτάνει στο λεπτό έντερο. Εκεί, το πάγκρεας εκκρίνει ένα ισχυρό ένζυμο, την παγκρεατική αμυλάση. Αυτό το ένζυμο κόβει τις εναπομείνασες αλυσίδες σε ακόμα μικρότερα κομμάτια, με τελικό αποτέλεσμα τη δημιουργία μαλτόζης (ένωση δύο μορίων γλυκόζης).

3. Το τελικό ξεσκόνισμα σε καθαρή γλυκόζη

Στα τοιχώματα του λεπτού εντέρου υπάρχουν ειδικά ένζυμα (όπως η μαλτάση). Αυτά κάνουν το τελικό κόψιμο: Διασπούν τη μαλτόζη στα εξ ων συνετέθη. Το αποτέλεσμα είναι 100% ελεύθερα μόρια γλυκόζης.

4. Απορρόφηση και σταδιακή είσοδος στο αίμα

Αυτά τα ελεύθερα μόρια γλυκόζης περνούν μέσα από τα τοιχώματα του εντέρου και εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος.

Η μεγάλη διαφορά με την απλή ζάχαρη: Επειδή η αλυσίδα του αμύλου απαιτεί χρόνο και πολλά χημικά βήματα για να διασπαστεί πλήρως, η γλυκόζη μπαίνει στο αίμα πολύ πιο σταδιακά σε σχέση με την απλή ζάχαρη. Αυτός είναι ο λόγος που τα αμυλούχα τρόφιμα (ιδιαίτερα τα ολικής άλεσης) παρέχουν ενέργεια με μεγαλύτερη διάρκεια και δεν προκαλούν τόσο απότομα “σκαμπανεβάσματα” (αιχμές) στο σάκχαρο του αίματος.

Μετά από την πρόκληση μιας αιχμής γλυκόζης στο αίμα αμέσως προκαλείται μια αντίστοιχη θα λέγαμε αιχμή ινσουλίνης στο αίμα. Ας δούμε λίγο αυτόν τον μηχανισμό:

Μια αιχμή ινσουλίνης στο αίμα (υπερινσουλιναιμία) λειτουργεί ως ένα ισχυρό σήμα έκτακτης ανάγκης για τον οργανισμό. Η απότομη αυτή αύξηση πυροδοτεί μια σειρά από άμεσες σωματικές αντιδράσεις και μακροπρόθεσμες αλλαγές στην υγεία.

1. Οι Άμεσες Αντιδράσεις (μέσα σε λίγες ώρες)

Απότομη πτώση του σακχάρου: Η υπερβολική ινσουλίνη αναγκάζει τα κύτταρα να απορροφήσουν τη γλυκόζη από το αίμα με βίαιο τρόπο. Αυτό οδηγεί σε αντιδραστική υπογλυκαιμία (δηλαδή μείωση των επιπέδων γλυκόζης από το κανονικό, στο αίμα).

Έντονη κόπωση και υπνηλία: Η ξαφνική έλλειψη γλυκόζης (που είναι ένα από τα καύσιμα των κυττάρων, το άλλο είναι το λίπος σε μορφή κετοσωμάτων) σας αφήνει να νιώθουμε εξαντλημένοι και χωρίς ενέργεια.

Λιγούρες και έντονη πείνα: Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται (νομίζει) την απότομη πτώση του σακχάρου ως κίνδυνο λιμοκτονίας. Στέλνει αμέσως σήματα για γρήγορη ενέργεια, προκαλώντας έντονη επιθυμία για ζάχαρη και υδατάνθρακες.

Θολή σκέψη (Brain Fog): Μπορεί να νιώσουμε δυσκολία στη συγκέντρωση ή εναλλαγές στη διάθεση (εκνευρισμό).

2. Οι Μεταβολικές Αντιδράσεις (στο σώμα)

Μπλοκάρισμα της καύσης λίπους: Η ινσουλίνη είναι η κύρια αναβολική ορμόνη αποθήκευσης. Όταν τα επίπεδα της είναι υψηλά, το σώμα λαμβάνει το σήμα να μην καίει λίπος, αλλά να αποθηκεύει τη γλυκόζη.

Αποθήκευση της γλυκόζης (της ενέργειας) ως λίπος: Η περίσσεια γλυκόζης που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα από τους μύες μετατρέπεται από το συκώτι σε τριγλυκερίδια και αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό, κυρίως στην περιοχή της κοιλιάς (σπλαχνικό λίπος).

3. Οι Μακροπρόθεσμες Συνέπειες (αν οι αιχμές είναι συχνές)

Αν το σώμα αναγκάζεται να παράγει συνεχώς μεγάλες ποσότητες ινσουλίνης καθημερινά, αναπτύσσονται σταδιακά σοβαρές καταστάσεις:

Αντίσταση στην ινσουλίνη: Τα κύτταρα “κουράζονται” από τη συνεχή έκθεση στην ορμόνη και αρχίζουν να την αγνοούν. Το πάγκρεας τότε αναγκάζεται να παράγει ακόμη περισσότερη ινσουλίνη για να κάνει την ίδια δουλειά.

Προδιαβήτης και Διαβήτης Τύπου 2: Με τον καιρό, το πάγκρεας εξαντλείται και δεν μπορεί να παράγει αρκετή ινσουλίνη για να ξεπεράσει την αντίσταση των κυττάρων, με αποτέλεσμα το σάκχαρο στο αίμα να παραμένει μόνιμα υψηλό.

Αυξημένη φλεγμονή: Τα μόνιμα υψηλά επίπεδα ινσουλίνης προωθούν τη συστηματική φλεγμονή χαμηλού βαθμού στο σώμα, η οποία συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα και αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Είδαμε λοιπόν τι προκαλεί τις απότομες (προς τα πάνω) αιχμές γλυκόζης στο αίμα και είδαμε και τι γίνεται από εκεί και πέρα με την αντίδραση του οργανισμού σε αυτές τις αιχμές με την έκκριση ινσουλίνης (δηλαδή με αιχμές ινσουλίνης) καθώς και με το τι γίνεται όταν έχουμε την ορμόνη ινσουλίνη να κυκλοφορεί στο αίμα μας.

Η πηγή του κακού, ε, της γλυκόζης, είναι κυρίως οι τροφές, δηλ. αυτά που καταναλώνουμε, αυτά που τρώμε. Οπότε παίζει σημαντικό ρόλο το τι τρώμε, πότε το τρώμε και πόσο τρώμε. Παίζει ρόλο, στη δημιουργία αιχμών γλυκόζης (πόσο έντονες και ποιας διάρκειας θα είναι αυτές), ακόμα και η σειρά με την οποία τρώμε τα διαφορετικά τρόφιμα.

Οπότε ας δούμε λίγο τι γίνεται με τα τρόφιμα που υπάρχουν διαθέσιμα στα σούπερ μάρκετ και αλλού και ποιοι είναι οι κανονισμοί της ΕΕ για την επισήμανση (ετικέτες) των τροφίμων που βρίσκουμε στα ράφια με τα τρόφιμα στα καταστήματα.

Σχετικά με την αναγραφή στις ετικέτες των προϊόντων στην ΕΕ για την αναφορά της περιεχόμενης ζάχαρης και των σακχάρων:

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ζάχαρη και τα σάκχαρα αναγράφονται στη λίστα συστατικών των τροφίμων με πολλές διαφορετικές ονομασίες, πέρα από την απλή λέξη “ζάχαρη”. Σύμφωνα με τους κανονισμούς επισήμανσης της ΕΕ, τα συστατικά ταξινομούνται ανάλογα με τη χημική τους δομή ή την προέλευση τους.

1. Ονομασίες σε “-όζη” (Σάκχαρα και Υδατάνθρακες)

• Σακχαρόζη (η κλασική λευκή ή καστανή ζάχαρη)
• Γλυκόζη
• Фρουκτόζη
• Δεξτρόζη
• Мαλτόζη
• Λακτόζη (το σάκχαρο του γάλακτος)

2. Σιρόπια και Υγρές Μορφές

• Σιρόπι γλυκόζης
• Σιρόπι καλαμποκιού / Σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης
• Ιμβερτοσάκχαρο / Ιμβερτοποιημένη ζάχαρη
• Σιρόπι αγαύης
• Σιρόπι σφενδάμου
• Σιρόπι ρυζιού
• Σιρόπι βύνης

3. Φυσικές και Ακατέργαστες Πηγές

• Μέλι
• Μελάσα
• Ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο
• Συμπυκνωμένος χυμός φρούτων
• Χαρουπόμελο
• Ζάχαρη καρύδας

Για να ξεχωρίσουμε τα φυσικά από τα πρόσθετα σάκχαρα σε μια ετικέτα της ΕΕ, πρέπει να συνδυάσουμε δύο διαφορετικά σημεία της συσκευασίας: Τον πίνακα διατροφικής δήλωσης και τη λίστα των συστατικών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η νομοθεσία δεν υποχρεώνει τις εταιρείες να διαχωρίζουν τα πρόσθετα σάκχαρα στον διατροφικό πίνακα, αλλά υπάρχουν σαφείς κανόνες για να τα εντοπίζουμε.

1. Κοίτα τον Διατροφικό Πίνακα

Σε αυτόν τον πίνακα θα δεις πάντα την ένδειξη:

Υδατάνθρακες: [X] γραμμάρια εκ των οποίων σάκχαρα: [Y] γραμμάρια

Αυτός ο αριθμός ([Y]) περιλαμβάνει το σύνολο των σακχάρων στο προϊόν. Είναι το άθροισμα των φυσικών σακχάρων (πχ. από φρούτα ή γάλα) και όλων των πρόσθετων σακχάρων που βάλατε εσείς ή ο κατασκευαστής.

2. Διάβασε τη Λίστα Συστατικών

Για να καταλάβεις από πού προέρχονται αυτά τα σάκχαρα, κοίταξε τα συστατικά. Τα συστατικά αναγράφονται πάντα με φθίνουσα σειρά βάρους (το πρώτο συστατικό υπάρχει στη μεγαλύτερη ποσότητα).

Αν στα συστατικά υπάρχουν μόνο: Γάλα, φρούτα, λαχανικά ή δημητριακά (χωρίς καμία από τις ονομασίες ζάχαρης που είδαμε πριν), τότε τα σάκχαρα στον πίνακα είναι 100% φυσικά.

Αν στα συστατικά υπάρχουν: Ζάχαρη, σιρόπι γλυκόζης, δεξτρόζη, μέλι κλπ., τότε ένα μέρος (ή το σύνολο) των σακχάρων του πίνακα είναι πρόσθετα σάκχαρα.

3. Προσέξτε τους Ισχυρισμούς Διατροφής (Κανόνες της ΕΕ)

Η ΕΕ επιτρέπει συγκεκριμένες εκφράσεις που σας βοηθούν αμέσως:

“Χωρίς προσθήκη σακχάρων”: Το προϊόν δεν περιέχει κανένα πρόσθετο σάκχαρο ή σιρόπι. Αν ο πίνακας γράφει πχ. 5g σάκχαρα, αυτά προέρχονται αποκλειστικά από τα φυσικά συστατικά του (πχ. η φρουκτόζη σε έναν χυμό πορτοκαλιού). Σε αυτή την περίπτωση, η ετικέτα υποχρεούται να γράφει: “Περιέχει φυσικά σάκχαρα”.

“Χωρίς σάκχαρα”: Το προϊόν περιέχει λιγότερο από 0,5 γραμμάρια σακχάρων ανά 100 γραμμάρια ή 100 ml.

“Με χαμηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα”: Το προϊόν περιέχει λιγότερο από 5 γραμμάρια σακχάρων ανά 100 γραμμάρια (για στερεά) ή 2,5 γραμμάρια ανά 100 ml (για υγρά).

Ένα γρήγορο παράδειγμα:

Ένα φυσικό γιαούρτι και ένα γιαούρτι με γεύση φράουλα γράφουν και τα δύο στον πίνακα: “εκ των οποίων σάκχαρα: 12g”.

Στο φυσικό γιαούρτι, η λίστα συστατικών γράφει μόνο “γάλα, μαγιά”. Τα 12g είναι φυσική λακτόζη.

Στο γιαούρτι φράουλα, η λίστα γράφει “γάλα, φράουλες 10%, ζάχαρη, σιρόπι φρουκτόζης”. Τα 12g είναι εν μέρει φυσικά σάκχαρα (από το γάλα και τη φράουλα) και εν μέρει πρόσθετα (από τη ζάχαρη και το σιρόπι).

Μερικά παραδείγματα:

[1]. Το “Κατσέλης Ψωμί Τοστ Σταρένιο Κανονικές Φέτες 720g” περιέχει πρόσθετη ζάχαρη, η οποία αναγράφεται ρητά στη λίστα των συστατικών του.

Εφαρμόζοντας τον κανόνα της ΕΕ που αναλύσαμε, ας δούμε ακριβώς τι περιέχει το συγκεκριμένο προϊόν σύμφωνα με τις επίσημες ετικέτες από καταστήματα super market:

1. Η Λίστα Συστατικών του Προϊόντος

• Αλεύρι σίτου (60%)
• Νερό
• Πιεστή ζύμη αρτοποιίας (μαγιά)
• Φυτικό έλαιο (κραμβέλαιο)
• Ζάχαρη (εδώ είναι η πρόσθετη ζάχαρη)
• Αλάτι,
• Αλεύρι φάβας,
• Ξίδι,
• Γλουτένη σίτου,
• Ένζυμα/συντηρητικά.

Η ζάχαρη βρίσκεται στη 5η θέση της λίστας. Αυτό σημαίνει ότι η ποσότητα της είναι μικρότερη από το αλεύρι ή το νερό, αλλά χρησιμοποιείται για να βοηθήσει στη ζύμωση της μαγιάς και να δώσει χρώμα και μαλακή υφή στην ψίχα.

2. Ο Διατροφικός Πίνακας (ανά 100 γραμμάρια)

Υδατάνθρακες: 47,5g εκ των οποίων σάκχαρα: 5,0g

Αυτά τα 5 γραμμάρια σακχάρων ανά 100g προϊόντος αποτελούνται τόσο από την πρόσθετη λευκή ζάχαρη που έβαλε ο κατασκευαστής, όσο και από τα φυσικά σάκχαρα του ίδιου του σιταριού που διασπώνται κατά το ψήσιμο.

3. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Σύμφωνα με τους κανονισμούς της ΕΕ, το συγκεκριμένο ψωμί φέρει τον επίσημο ισχυρισμό ότι έχει “χαμηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα”. Αυτό επιτρέπεται νόμιμα επειδή τα συνολικά του σάκχαρα (5g) δεν ξεπερνούν το όριο των 5g ανά 100g για στερεές τροφές. Μία απλή φέτα (περίπου 30g) αποδίδει γύρω στα 1,5g σακχάρων.

[2]. Το “ΦΑΓΕ Fruits Επιδόρπιο Στραγγιστού Γιαουρτιού Φράουλα 380g” περιέχει πρόσθετη ζάχαρη, η οποία συνδυάζεται με τα φυσικά σάκχαρα του γάλακτος και των φρούτων.

Με βάση τα επίσημα στοιχεία της ΦΑΓΕ και μεγάλων αλυσίδων super market, η ανάλυση των σακχάρων του έχει ως εξής:

1. Η Λίστα Συστατικών του Προϊόντος

• Στραγγιστό γιαούρτι (80%) (γάλα αγελάδας συμπυκνωμένο άπαχο, ανθόγαλα, μαγιά γιαουρτιού)
• Πουρές φράουλας (8%)
• Ζάχαρη (εδώ είναι η πρόσθετη ζάχαρη)
• Νερό,
• Άμυλο αραβοσίτου,
• Συμπυκνωμένος χυμός μαύρου καρότου,
• Φυσικές αρωματικές ύλες.

Η πρόσθετη ζάχαρη βρίσκεται στη 3η θέση της συνολικής λίστας συστατικών (και συγκεκριμένα χρησιμοποιείται για τη γλύκανση του μείγματος των φρούτων).

2. Ο Διατροφικός Πίνακας (ανά 100 γραμμάρια)

Υδατάνθρακες: 10,3g εκ των οποίων σάκχαρα: 9,2g

Αυτά τα 9,2g σακχάρων ανά 100g προϊόντος αποτελούν το συνολικό άθροισμα:

Της φυσικής λακτόζης που υπάρχει στο στραγγιστό γιαούρτι. Της φυσικής φρουκτόζης που περιέχεται στον πουρέ φράουλας. Της πρόσθετης λευκής ζάχαρης (σακχαρόζης) που έχει συμπληρωθεί στη συνταγή.

3. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για τη συσκευασία των 380g;

Αν καταναλώσεις ολόκληρη τη μεγάλη συσκευασία των 380g, θα λάβεις συνολικά περίπου 35 γραμμάρια σακχάρων (φυσικών και πρόσθετων μαζί). Σε αντίθεση με το ψωμί του τοστ που είδαμε πριν, το προϊόν αυτό δεν μπορεί να φέρει τον ισχυρισμό “χαμηλά σάκχαρα” της ΕΕ, καθώς ξεπερνά το όριο των 5g ανά 100g για στερεές τροφές.

[3]. Τα “MISKO Μακαρόνια Σπαγγέτι Νο.6 500g” περιέχουν μηδενική πρόσθετη ζάχαρη.

Εδώ έχουμε μια εντελώς διαφορετική περίπτωση από τα προηγούμενα προϊόντα, η οποία βασίζεται αποκλειστικά στα φυσικά συστατικά του σιταριού, όπως επιβεβαιώνεται από την επίσημη ιστοσελίδα της MISKO και αλυσίδες super market.

1. Η Λίστα Συστατικών του Προϊόντος

• Σιμιγδάλι σκληρού σιταριού
• Νερό

Δεν υπάρχει κανένα άλλο συστατικό, καμία χρωστική, κανένα συντηρητικό και απολύτως καμία μορφή πρόσθετης ζάχαρης ή σιροπιού.

2. Ο Διατροφικός Πίνακας (ανά 100 γραμμάρια άψητου προϊόντος)

Υδατάνθρακες: 71,7gεκ των οποίων σάκχαρα: 3,0g

Παρόλο που δεν έχει προστεθεί ζάχαρη, ο πίνακας δείχνει 3 γραμμάρια σακχάρων. Αυτά είναι 100% φυσικά σάκχαρα που συνθέτουν τη δομή του ίδιου του σιταριού. Το σκληρό σιτάρι αποτελείται κυρίως από σύνθετους υδατάνθρακες (άμυλο), αλλά περιέχει και ελάχιστα απλά, φυσικά σάκχαρα.

3. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, το προϊόν αυτό θεωρείται τρόφιμο “χαμηλής περιεκτικότητας σε σάκχαρα” (καθώς έχει ≤ 5g σακχάρων ανά 100g). Το σημαντικό εδώ είναι ότι η επίδρασή του στο σάκχαρο του αίματος εξαρτάται από το άμυλο του σιμιγδαλιού και όχι από κάποιο πρόσθετο γλυκαντικό.

[4]. Οι “ΜΠΑΡΜΠΑ ΣΤΑΘΗΣ Πατάτες Κατεψυγμένες Κλασικές Προτηγανισμένες 1kg” περιέχουν μηδενική πρόσθετη και μηδενική φυσική ζάχαρη.

Όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία της εταιρείας Μπάρμπα Στάθης και τις καταχωρίσεις σε super market, το προϊόν αυτό δεν κρύβει γλυκαντικά:

1. Η Λίστα Συστατικών του Προϊόντος

• Πατάτες
• Φυτικό έλαιο (φοινικέλαιο)

Δεν υπάρχει κανένα απολύτως άλλο συστατικό.

Σε ορισμένες κατεψυγμένες πατάτες του εμπορίου προστίθεται δεξτρόζη (ένα είδος ζάχαρης) εξωτερικά για να παίρνουν πιο εύκολα χρυσαφένιο χρώμα κατά το τηγάνισμα, όμως στη συγκεκριμένη κλασική συνταγή δε χρησιμοποιείται κανένα πρόσθετο σάκχαρο.

2. Ο Διατροφικός Πίνακας (ανά 100 γραμμάρια)

Υδατάνθρακες: 24,3g εκ των οποίων σάκχαρα: 0,0g

Οι υδατάνθρακες που βλέπετε προέρχονται αποκλειστικά από το άμυλο της πατάτας (σύνθετος υδατάνθρακας), το οποίο διασπάται αργά στον οργανισμό. Τα απλά σάκχαρα είναι μηδενικά.

3. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Το προϊόν εμπίπτει με απόλυτη ασφάλεια στην κατηγορία τροφίμων της ΕΕ “χωρίς σάκχαρα”, αφού η περιεκτικότητά τους είναι μικρότερη από 0,5g ανά 100g. Ωστόσο, επειδή η πατάτα έχει υψηλό γλυκαιμικό δείκτη λόγω του αμύλου, η κατανάλωσή της εξακολουθεί να επηρεάζει τη γλυκόζη στο αίμα, παρόλο που δεν περιέχει καθόλου κλασική ζάχαρη.

[5]. Η “HELLMANN’S Κέτσαπ Κλασική Top Down 550g” περιέχει υψηλή ποσότητα πρόσθετης ζάχαρης, η οποία αποτελεί βασικό συστατικό για τη χαρακτηριστική γλυκόξινη γεύση του προϊόντος.

Σύμφωνα με τις επίσημες ετικέτες των ελληνικών super market, η ανάλυση έχει ως εξής:

1. Η Λίστα Συστατικών του Προϊόντος

• Τομάτες (144g έως 190g ανά 100g κέτσαπ ανάλογα με τη σοδειά/έκδοση)
• Ξίδι από αλκοόλη
• Ζάχαρη (εδώ είναι η πρόσθετη ζάχαρη)
• Αλάτι,
• Φυτικές ίνες,
• Φυσικές αρωματικές ύλες,
• Μπαχαρικά

Η ζάχαρη βρίσκεται στη 3η θέση των συστατικών. Αυτό σημαίνει ότι, μετά τις ντομάτες και το ξίδι, η ζάχαρη είναι το επόμενο συστατικό με το μεγαλύτερο βάρος στο μπουκάλι.

2. Ο Διατροφικός Πίνακας (ανά 100 γραμμάρια)

Υδατάνθρακες: 23,0g εκ των οποίων σάκχαρα: 22,0g

Από τα 22g συνολικών σακχάρων, ένα μέρος προέρχεται από τη φυσική φρουκτόζη της ίδιας της ντομάτας, αλλά το μεγαλύτερο ποσοστό οφείλεται στην πρόσθετη λευκή ζάχαρη (σακχαρόζη).

3. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Σχεδόν το 1/4 του μπουκαλιού είναι σάκχαρα: Σε μια συσκευασία 550g, περίπου τα 121 γραμμάρια είναι καθαρά σάκχαρα.

Ανά μερίδα: Μία γεμάτη κουταλιά της σούπας κέτσαπ (περίπου 15g) περιέχει γύρω στα 3,3g σακχάρων (δηλαδή περίπου ένα κοφτό κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη).

Η κέτσαπ αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα τροφίμου όπου η ζάχαρη χρησιμοποιείται σε μεγάλες ποσότητες, όχι μόνο για γλυκάδα, αλλά και για να εξισορροπήσει την έντονη οξύτητα του ξιδιού.

[6α]. Η “Coca-Cola Light 330ml” περιέχει απολύτως μηδενική ζάχαρη (φυσική ή πρόσθετη) και αντικαθιστά τη γλυκύτητα χρησιμοποιώντας τεχνητά γλυκαντικά.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από τις ετικέτες στα ελληνικά super market, η διατροφική ανάλυση του αναψυκτικού έχει ως εξής:

1. Η Λίστα Συστατικών του Προϊόντος

• Νερό
• Διοξείδιο Άνθρακα
• Χρωστική (E150d)
• Γλυκαντικά (Κυκλαμικό Νάτριο, Ακεσουλφάμη Κ, Ασπαρτάμη)
• Μέσα Οξίνισης (Φωσφορικό Οξύ, Κιτρικό Οξύ)
• Φυσικές Αρωματικές Ύλες (περιέχουν καφεΐνη)

Όπως παρατηρείτε, η κλασική ζάχαρη έχει αφαιρεθεί εντελώς. Στη θέση της χρησιμοποιείται ένα μείγμα τριών εγκεκριμένων από την ΕΕ γλυκαντικών υλών, οι οποίες αποδίδουν έντονη γλυκιά γεύση χωρίς να περιέχουν υδατάνθρακες.

2. Ο Διατροφικός Πίνακας (ανά 100ml και ανά κουτάκι 330ml)

Υδατάνθρακες: 0,0g εκ των οποίων σάκχαρα: 0,0g

Θερμίδες: ~1 kcal ανά ολόκληρη τη συσκευασία

3. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

“Χωρίς σάκχαρα”: Το προϊόν φέρει νόμιμα αυτόν τον ισχυρισμό της ΕΕ, αφού έχει 0g σακχάρων.

Μηδενικός γλυκαιμικός δείκτης: Επειδή δεν περιέχει καθόλου σάκχαρα ή άμυλο, η Coca-Cola Light δεν επηρεάζει καθόλου τα επίπεδα της γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα.

Προειδοποίηση για τη Φαινυλαλανίνη: Στο τέλος της ετικέτας αναγράφεται υποχρεωτικά η ένδειξη “Περιέχει πηγή Φαινυλαλανίνης”. Αυτό αποτελεί νομική υποχρέωση της ΕΕ για την ενημέρωση ατόμων που πάσχουν από τη σπάνια γενετική πάθηση φαινυλκετονουρία (PKU), καθώς η ασπαρτάμη διασπάται σε αυτό το αμινοξύ.

Και συγκριτικά:

[6β]. Στην ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά, η “Coca-Cola Zero” χρησιμοποιεί ακριβώς το ίδιο μείγμα τριών γλυκαντικών με την “Coca-Cola Light”.

Τα τρία γλυκαντικά υψηλής έντασης που περιέχονται και στα δύο αναψυκτικά είναι:

• Κυκλαμικό Νάτριο
• Ακεσουλφάμη Κ
• Ασπαρτάμη

Πού βρίσκεται η διαφορά;

Αν και τα γλυκαντικά συστατικά είναι ίδια, η διαφοροποίησή τους εντοπίζεται σε δύο βασικά σημεία:

Η αναλογία των γλυκαντικών (Μυστική Συνταγή): Η “Coca-Cola Zero” έχει σχεδιαστεί για να μιμείται όσο το δυνατόν πιο πιστά την αυθεντική γεύση της κλασικής “Coca-Cola” (με την κόκκινη ετικέτα). Αντίθετα, η “Coca-Cola Light” (που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του ’80) έχει τη δική της, πιο ελαφριά και ξεχωριστή γεύση. Αυτό επιτυγχάνεται αλλάζοντας τις αναλογίες του μείγματος των γλυκαντικών.

Τα μέσα οξίνισης και οι ρυθμιστές οξύτητας:

Αν κοιτάξεις προσεκτικά τις ετικέτες, θα δεις μια μικρή χημική διαφορά που αλλάζει την αίσθηση στο στόμα: Η “Coca-Cola Light” περιέχει Φωσφορικό Οξύ ΚΑΙ Κιτρικό Οξύ (το κιτρικό οξύ της δίνει μια ελαφρώς πιο “φρουτώδη” ή όξινη επίγευση).

Η “Coca-Cola Zero” περιέχει Φωσφορικό Οξύ και ως ρυθμιστή οξύτητας το Κιτρικό Νάτριο, κάνοντας τη γεύση πιο απαλή και κοντά στην κανονική ζάχαρη.

Σημείωση για άλλες αγορές: Σε ορισμένες χώρες εκτός ΕΕ (όπως στις ΗΠΑ), η “Diet Coke (Light)” χρησιμοποιεί μόνο ασπαρτάμη, ενώ η Zero χρησιμοποιεί συνδυασμό ασπαρτάμης και ακεσουλφάμης-Κ. Στην Ευρώπη, όμως, και οι δύο έχουν τη βάση των τριών γλυκαντικών που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Στις ΗΠΑ τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Θα παραθέσω μόνο μια λίστα με τις διαφορετικές ονομασίες της ζάχαρης και των σακχάρων (μαζί με μια μικρή επεξήγηση για την κάθε μια ονομασία) που περιέχονται στα προϊόντα εκεί. Πενήντα και πλέον ονομασίες για τη ζάχαρη:

• Agave nectar (Νέκταρ αγαύης)*
  • [Το νέκταρ ή σιρόπι αγαύης είναι ένα φυσικό γλυκαντικό που εξάγεται από τον πυρήνα του φυτού αγαύης, ενός παχύφυτου που μοιάζει με κάκτο και ευδοκιμεί κυρίως στο Μεξικό (από το ίδιο φυτό παράγεται και η τεκίλα)]
• Barbados sugar (Ζάχαρη Μπαρμπάντος)*
  • [Η ζάχαρη Μπαρμπάντος είναι άλλη μια ονομασία για τη ζάχαρη μουσκοβάδο (muscovado), μια εντελώς ακατέργαστη καστανή ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Διατηρεί φυσικά τη μελάσα της, γεγονός που της δίνει σκούρο χρώμα, κολλώδη υφή και πλούσια γεύση που θυμίζει καραμέλα]
• Barley malt (Βύνη κριθαριού)
  • [Η βύνη κριθαριού είναι κόκκος κριθαριού που έχει περάσει από ελεγχόμενη διαδικασία βλάστησης και ξήρανσης (βυνοποίηση). Το μούλιασμα σε νερό ενεργοποιεί φυσικά ένζυμα που μετατρέπουν το άμυλο του σπόρου σε σάκχαρα, τα οποία είναι απαραίτητα για την παραγωγή αλκοόλης ή τη βελτίωση της ζύμης στα τρόφιμα]
• Beet sugar (Ζάχαρη τεύτλων)*
  • [Η ζάχαρη τεύτλων είναι η λευκή κρυσταλλική ζάχαρη που παράγεται από τη σαρκώδη ρίζα του φυτού ζαχαρότευτλο (Beta vulgaris). Αποτελεί τη βασική εναλλακτική λύση παγκοσμίως απέναντι στη ζάχαρη ζαχαροκάλαμου, καλύπτοντας σημαντικό μέρος των αναγκών σε γλυκαντικές ύλες, ειδικά στις χώρες της εύκρατης ζώνης και της Ευρώπης]
• Blackstrap molasses (Μελάσα Blackstrap)*
  • [Η μελάσσα Blackstrap είναι ένα υποπροϊόν της διαδικασίας εξευγενισμού του ζαχαροκάλαμου. Το ζαχαροκάλαμο πλένεται για να δημιουργήσει χυμό, και έπειτα βράζεται για να δημιουργήσει σιρόπι ζαχαροκάλαμου. Ένα δεύτερο βράσιμο δημιουργεί μελάσσα. Μετά από αυτό το σιρόπι βράζεται για τρίτη φορά, ένα σκούρο ιξώδες υγρό αναδύεται ως μελάσα blackstrap. Έχει τη χαμηλότερη περιεκτικότητα σε ζάχαρη κάθε προϊόντος ζαχαροκάλαμου και αποτελεί υπερτροφή. Περιέχει πολλά ανόργανα και οργανικά στοιχεία φυτικής προέλευσης καθώς και φυσικά σάκχαρα που αφομοιώνονται πλήρως από τον οργανισμό. Είναι ιδανική κατά την περίοδο της εμμήνου ρήσης και έχει πολύ θετικά αποτελέσματα σε προβλήματα δυσκοιλιότητας. Πέρα των πολλών ευεργετικών πλεονεκτημάτων που έχει ο γλυκαιμικός της δείκτης είναι 55 και μπορεί να βοηθήσει σε περιπτώσεις που δεν επιτρέπεται η χρήση ζάχαρης]
• Brown rice syrup (Σιρόπι καστανού ρυζιού)*
  • [Το σιρόπι καστανού ρυζιού είναι ένα φυσικό γλυκαντικό που φτιάχνεται από μαγειρεμένο καστανό ρύζι με τη χρήση ειδικών ενζύμων. Έχει παχύρρευστη υφή, σκούρο χρώμα και ήπια γεύση που θυμίζει καραμέλα. Χρησιμοποιείται συχνά στη vegan διατροφή ως εναλλακτική λύση αντί για τη λευκή ζάχαρη ή το μέλι]
• Brown sugar (Καστανή ζάχαρη)*
  • [Η καστανή ζάχαρη είναι ένας τύπος ζάχαρης με ανοιχτό ή σκούρο καφέ χρώμα, απαλή υφή και χαρακτηριστικό άρωμα καραμέλας. Το χρώμα και η γεύση της προέρχονται από τη μελάσα, ένα παχύρρευστο υποπροϊόν της επεξεργασίας του ζαχαροκάλαμου]
• Buttered syrup (Σιρόπι βουτύρου)*
  • [Το σιρόπι βουτύρου είναι ένα γλυκό, πλούσιο σιρόπι που φτιάχνεται από ζάχαρη (συχνά καστανή), νερό ή κρέμα γάλακτος και γενναία ποσότητα βουτύρου. Έχει καραμελένια, πλούσια γεύση και χρησιμοποιείται ζεστό κυρίως πάνω σε pancakes, βάφλες και γαλλικό τοστ]
• Cane juice crystals (Κρύσταλλοι χυμού ζαχαροκάλαμου)*
  • [Οι κρύσταλλοι χυμού ζαχαροκάλαμου είναι μια ελάχιστα επεξεργασμένη μορφή φυσικής ζάχαρης. Προκύπτουν από την αφυδάτωση του αγνού χυμού ζαχαροκάλαμου χωρίς να αφαιρεθεί η μελάσα του. Διατηρούν τα φυσικά τους θρεπτικά συστατικά και χρησιμοποιούνται ως εναλλακτικό γλυκαντικό]
• Cane sugar (Ζάχαρη ζαχαροκάλαμου)*
  • [Η ζάχαρη ζαχαροκάλαμου είναι φυσική γλυκαντική ουσία (σακχαρόζη) που παράγεται από τον χυμό του ζαχαροκάλαμου (Saccharum officinarum). Ο χυμός συμπιέζεται, βράζεται και κρυσταλλώνεται. Ανάλογα με την επεξεργασία, μπορεί να είναι ακατέργαστη (καστανή με μελάσα) ή πλήρως ραφιναρισμένη (λευκή)]
• Caramel (Καραμέλα)*
  • [Η καραμέλα είναι γλυκό από ζάχαρη που ζεσταίνεται και λιώνει μέχρι να πάρει χρυσό ή πορτοκαλί χρώμα. Μπορεί να είναι σκληρή, μαλακή ή υγρή και χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική]
• Carob syrup (Σιρόπι χαρουπιού)*
  • [Το σιρόπι χαρουπιού (γνωστό και ως χαρουπόμελο) είναι ένα φυσικό, σκούρο και πυκνό υγρό γλυκαντικό. Παράγεται από τους λοβούς του χαρουπόδεντρου με βρασμό ή επεξεργασία του πολτού. Αποτελεί εξαιρετική εναλλακτική της ζάχαρης και είναι ιδιαίτερα θρεπτικό, καθώς περιέχει συστατικά όπως ασβέστιο, σίδηρο και φυτικές ίνες]
• Castor sugar (Ζάχαρη καστανή)*
  • [Η καστανή ζάχαρη είναι ένας τύπος ζάχαρης με ανοιχτό ή σκούρο καφέ χρώμα, πιο μαλακή υφή και πιο έντονο άρωμα από τη λευκή. Παράγεται είτε επειδή δεν αφαιρείται όλη η μελάσα κατά την επεξεργασία του ζαχαροκάλαμου είτε με την προσθήκη μελάσας σε ήδη επεξεργασμένη λευκή ζάχαρη]
• Confectioner’s sugar (Ζάχαρη άχνη)*
  • [Η ζάχαρη άχνη είναι λευκή κρυσταλλική ζάχαρη αλεσμένη σε πολύ λεπτή μορφή σκόνης (πούδρα). Συνήθως περιέχει μικρή ποσότητα αμύλου (περίπου 2% έως 5%, συχνά αραβοσίτου) για να μην απορροφά την υγρασία, να μη σβολιάζει και να ρέει ελεύθερα]
• Corn syrup (Σιρόπι καλαμποκιού)
  • [Το σιρόπι καλαμποκιού είναι ένα υγρό γλυκαντικό που παρασκευάζεται από άμυλο καλαμποκιού. Χρησιμοποιείται ευρέως στη ζαχαροπλαστική και στη βιομηχανία τροφίμων επειδή είναι φθηνό, εμποδίζει τη ζάχαρη να κρυσταλλώσει και δίνει υφή και λάμψη στα προϊόντα]
• Corn syrup solids (Στερεά σιροπιού καλαμποκιού)
  • [Τα στερεά σιροπιού καλαμποκιού είναι η αφυδατωμένη, σε μορφή σκόνης, εκδοχή του υγρού σιροπιού καλαμποκιού. Προκύπτουν όταν αφαιρεθεί σχεδόν όλο το νερό από το σιρόπι, αφήνοντας μια καθαρή, υδατοδιαλυτή ένωση σακχάρων (κυρίως γλυκόζης)]
• Crystalline fructose (Κρυσταλλική φρουκτόζη)*
  • [Η κρυσταλλική φρουκτόζη είναι ένα καθαρό, στερεό σάκχαρο 100% από φρουκτόζη. Είναι η κρυσταλλική μορφή του φυσικού σακχάρου που συναντάται στα φρούτα και στο μέλι. Χρησιμοποιείται στη μαγειρική και στα ροφήματα ως υποκατάστατο της κοινής ζάχαρης, καθώς έχει πιο γλυκιά γεύση]
• Date sugar Ζάχαρη από χουρμάδες)*
  • [Η ζάχαρη από χουρμάδες είναι ένα φυσικό γλυκαντικό που φτιάχνεται από αποξηραμένους χουρμάδες χωρίς κουκούτσια. Οι χουρμάδες αφυδατώνονται και αλέθονται σε σκόνη. Δεν έχει καμία χημική επεξεργασία. Έχει γεύση που θυμίζει καραμέλα]
• Demerara sugar (Ζάχαρη Ντεμεράρα)*
• [Η ζάχαρη Ντεμεράρα (Demerara) είναι φυσική, ακατέργαστη καστανή ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Έχει μεγάλους, χρυσαφένιους κρυστάλλους και τραγανή υφή, ενώ περιέχει μικρή ποσότητα μελάσας (περίπου 2%) που της χαρίζει ελαφριά γεύση καραμέλας]
• Dextran (Δεξτράνη)
  • [Η δεξτράνη είναι σύνθετος υδατάνθρακας (πολυσακχαρίτης) που παράγεται από βακτήρια όταν τρέφονται με ζάχαρη. Χρησιμοποιείται στην ιατρική ως υγρό για την αύξηση του όγκου του αίματος σε περιπτώσεις σοκ, σταγόνες για τα μάτια για την ξηροφθαλμία, και ως φορέας για τη μεταφορά σιδήρου]
• Dextrose (Δεξτρόζη)
  • [Η δεξτρόζη είναι ένα απλό σάκχαρο (μονοσακχαρίτης), χημικά πανομοιότυπο με τη γλυκόζη. Προέρχεται συνήθως από το άμυλο καλαμποκιού και αποτελεί την πιο άμεσα διαθέσιμη πηγή ενέργειας για τον οργανισμό, καθώς απορροφάται ταχύτατα στο αίμα]
• Diastatic malt (Διαστατική βύνη)
  • [Η διαστατική βύνη είναι δημητριακό (συχνά κριθάρι ή σιτάρι) που έχει φυτρώσει και αποξηρανθεί προσεκτικά ώστε να διατηρήσει ενεργά ένζυμα (κυρίως αμυλάσες). Τα ένζυμα αυτά διασπούν το άμυλο σε απλά σάκχαρα, προσφέροντας τροφή στη μαγιά, καλύτερο φούσκωμα, ωραίο χρώμα και πιο αφράτη υφή]
• Ethyl maltol (Αιθυλομαλτόλη)
  • [Η αιθυλομαλτόλη είναι μια συνθετική οργανική ένωση που χρησιμοποιείται ευρέως ως ενισχυτικό γεύσης και αρώματος. Έχει έντονη, γλυκιά μυρωδιά που θυμίζει καραμέλα, ζάχαρη και μαλλί της γριάς]
• Evaporated cane juice (Εξατμισμένος χυμός ζαχαροκάλαμου)*
  • [Ο εξατμισμένος χυμός ζαχαροκάλαμου είναι ουσιαστικά ένας εναλλακτικός, πιο “φυσικός” τρόπος για να περιγραφεί η ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Προκύπτει όταν ο φρέσκος χυμός του ζαχαροκάλαμου καθαριστεί και βραστεί μέχρι να εξατμιστεί το μεγαλύτερο μέρος του νερού του και να κρυσταλλωθεί]
• Florida crystals (Κρύσταλλοι Φλόριντα)*
  • [Οι Florida crystals είναι εμπορική ονομασία φυσικής ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο που παράγεται στη Φλόριντα των ΗΠΑ από την εταιρεία Florida Crystals Corporation. Πρόκειται για ακατέργαστη ή οργανική (βιολογική) καστανή ζάχαρη σε μορφή κρυστάλλων, η οποία συχνά αναφέρεται σε ετικέτες τροφίμων ή οδηγούς διατροφής ως εναλλακτικό γλυκαντικό]
• Fructose (Φρουκτόζη)*
  • [Η φρουκτόζη (ή οπωροσάκχαρο) είναι ένα φυσικό απλό σάκχαρο (μονοσακχαρίτης) που βρίσκεται στα φρούτα, στο μέλι και σε ορισμένα λαχανικά. Είναι η πιο γλυκιά φυσική ουσία, και μαζί με τη γλυκόζη αποτελούν τα δύο συστατικά της κοινής επιτραπέζιας ζάχαρης]
• Fruit juice (Χυμός φρούτων)*
  • [Όταν ένα προϊόν αναγράφει “με χυμό φρούτων αντί για ζάχαρη” (ή συμπυκνωμένο χυμό φρούτων), σημαίνει ότι η γλυκιά γεύση προέρχεται από τα φυσικά σάκχαρα των φρούτων και όχι από κοινή λευκή ζάχαρη. Ωστόσο, διατροφικά, ο χυμός αυτός παραμένει μια μορφή ελεύθερης ζάχαρης (φρουκτόζη και γλυκόζη) και επηρεάζει τον οργανισμό παρόμοια με τη ζάχαρη, καθώς δεν περιέχει τις ευεργετικές φυτικές ίνες του ολόκληρου φρούτου]
• Fruit juice concentrate (Συμπύκνωμα χυμού φρούτων)*
  • [βλ. προηγούμενο]
• Galactose (Γαλακτόζη)
  • [Η γαλακτόζη είναι ένας απλός υδατάνθρακας (μονοσακχαρίτης) που ενώνεται με τη γλυκόζη για να σχηματίσει τη λακτόζη, το φυσικό σάκχαρο του γάλακτος. Δεν βρίσκεται ελεύθερη στη φύση, αλλά απορροφάται από τον οργανισμό κυρίως μέσω της κατανάλωσης γαλακτοκομικών, όπου το σώμα τη διασπά και τη μετατρέπει σε ενέργεια]
• Glucose (Γλυκόζη)
  • [Η γλυκόζη στα προϊόντα είναι ένας απλός υδατάνθρακας (μονοσακχαρίτης) και φυσικό σάκχαρο που χρησιμοποιείται ως γλυκαντικό, πηγή ενέργειας και βελτιωτικό υφής σε τρόφιμα, ποτά και γλυκά]
• Glucose solids (Στερεά γλυκόζης)
  • [Τα στερεά γλυκόζης είναι μια αφυδατωμένη, κρυσταλλική ή σε μορφή σκόνης μορφή γλυκόζης που παράγεται από την υδρόλυση αμύλου (συνήθως καλαμποκιού)]
• Golden sugar (Χρυσή ζάχαρη)*
  • [Η χρυσή ζάχαρη είναι ελάχιστα επεξεργασμένη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο που διατηρεί μικρή ποσότητα από τη φυσική της μελάσα. Έχει ανοιχτό χρυσό χρώμα, ελαφριά γεύση καραμέλας και χρησιμοποιείται συχνά ως πιο φυσική εναλλακτική λύση της λευκής κρυσταλλικής ζάχαρης]
• Golden syrup (Χρυσό σιρόπι)*
  • [Το χρυσό σιρόπι είναι ένα παχύρρευστο, κεχριμπαρένιο σιρόπι ζάχαρης με απαλή, καραμελωμένη γεύση. Προκύπτει από τη διύλιση της ζάχαρης ή τη μερική διάσπαση της ζάχαρης σε γλυκόζη και φρουκτόζη. Χρησιμοποιείται πολύ στη ζαχαροπλαστική (ιδίως στη βρετανική κουζίνα) γιατί δεν κρυσταλλώνει εύκολα και δίνει υγρασία στα γλυκά]
• Grape sugar (Ζάχαρη σταφυλιού)*
  • [Η ζάχαρη σταφυλιού είναι η δεξτρόζη (ή αλλιώς D-γλυκόζη), ένας φυσικός μονοσακχαρίτης. Αποτελεί την κύρια πηγή ενέργειας για τον ανθρώπινο οργανισμό και απορροφάται άμεσα από το αίμα χωρίς να χρειάζεται διάσπαση από το πεπτικό σύστημα]
• High-fructose corn syrup (Σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη)*
  • [Το Σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη είναι ένα υγρό γλυκαντικό που παρασκευάζεται από άμυλο καλαμποκιού. Με τη χρήση ειδικών ενζύμων, μέρος της γλυκόζης του μετατρέπεται σε φρουκτόζη, κάνοντας το προϊόν φθηνό, εξαιρετικά γλυκό και εύκολο στη χρήση στα τυποποιημένα τρόφιμα]
• Honey (Μέλι)*
  • [Το μέλι είναι μια γλυκιά, παχύρρευστη και θρεπτική ουσία που παράγουν οι μέλισσες. Συλλέγουν το νέκταρ από τα άνθη ή εκκρίσεις από άλλα μέρη των φυτών, το επεξεργάζονται με τα ένζυμα τους, το αφυδατώνουν και το αποθηκεύουν στις κηρήθρες για να τραφούν]
• Icing sugar (Ζάχαρη άχνη)*
  • [Η ζάχαρη άχνη είναι λευκή κρυσταλλική ζάχαρη που έχει αλεστεί σε πολύ λεπτή μορφή πούδρας. Συνήθως περιέχει μικρή ποσότητα αμύλου (2% έως 5%, όπως άμυλο καλαμποκιού) για να μην απορροφά υγρασία και να μη σβολιάζει]
• Invert sugar (Ιμβερτοζάχαρο)*
  • [Το Ιμβερτοζάχαρο είναι ένα υγρό ή παχύρρευστο γλυκαντικό μείγμα που αποτελείται από ίσα μέρη γλυκόζης και φρουκτόζης. Παράγεται με τη διάσπαση της κοινής ζάχαρης (σακχαρόζης) μέσω θέρμανσης και προσθήκης οξέος. Είναι πιο γλυκό από τη λευκή ζάχαρη, δεν κρυσταλλώνει εύκολα και συγκρατεί καλύτερα την υγρασία στα τρόφιμα]
• Lactose (Λακτόζη)
  • [Η λακτόζη είναι το φυσικό σάκχαρο (υδατάνθρακας) που περιέχεται στο γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Αποτελείται από δύο απλούστερα σάκχαρα, τη γλυκόζη και τη γαλακτόζη, και για να χωνευτεί από τον οργανισμό, χρειάζεται το ειδικό ένζυμο λακτάση που παράγεται στο λεπτό έντερο]
• Malt syrup (Σιρόπι βύνης)
  • [Το σιρόπι βύνης είναι ένα φυσικό, παχύρρευστο γλυκαντικό που παράγεται από σπόρους δημητριακών – συνήθως κριθάρι – οι οποίοι έχουν περάσει από τη διαδικασία της βυνοποίησης (δηλαδή έχουν βλαστήσει ελαφρώς και μετά έχουν αποξηρανθεί)]
• Maltose (Μαλτόζη)
  • [Η μαλτόζη, γνωστή και ως ζάχαρη της βύνης, είναι ένας φυσικός δισακχαρίτης που αποτελείται από δύο μόρια γλυκόζης. Παράγεται κυρίως κατά τη διάσπαση του αμύλου και συναντάται σε βλαστισμένους σπόρους δημητριακών (όπως το κριθάρι), στη μπίρα, καθώς και σε ορισμένα φρούτα και γλυκοπατάτες]
• Maple syrup (Σιρόπι σφενδάμου)*
  • [Το σιρόπι σφενδάμου είναι ένα φυσικό γλυκαντικό με καστανό χρώμα και γλυκιά γεύση. Παράγεται από τον συμπυκνωμένο χυμό ειδικών δέντρων σφενδάμου (κυρίως του ζαχαροσφένδαμου) που συλλέγεται κυρίως στον Καναδά]
• Molasses (Μελάσσα)*
  • [Η μελάσσα είναι ένα παχύρρευστο, σκούρο καφέ σιρόπι που αποτελεί υποπροϊόν κατά την παραγωγή και επεξεργασία της ζάχαρης από ζαχαροκάλαμα ή ζαχαρότευτλα. Καθώς οι κρύσταλλοι της ζάχαρης αφαιρούνται με βρασμό, τα θρεπτικά συστατικά του φυτού συγκεντρώνονται σε αυτό το φυσικό γλυκαντικό]
• Muscovado sugar (Ζάχαρη Μουσκοβάδο)*
  • [Η ζάχαρη μουσκοβάδο είναι μια ακατέργαστη μαύρη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Διατηρεί τη φυσική της μελάσα, γεγονός που της δίνει σκούρο χρώμα, υγρή υφή και έντονη γεύση καραμέλας. Περιέχει μικρές ποσότητες από μέταλλα και αντιοξειδωτικά του φυτού]
• Organic raw sugar (Βιολογική ακατέργαστη ζάχαρη)*
  • [Η βιολογική ακατέργαστη ζάχαρη είναι φυσικό γλυκαντικό από ζαχαροκάλαμο βιολογικής γεωργίας. Παράγεται με εξατμιζόμενο χυμό χωρίς χημική επεξεργασία, διατηρώντας τη μελάσα, το χρυσοκίτρινο χρώμα και ελαφρά αρώματα, χωρίς πρόσθετα ή τεχνητές ουσίες]
• Panocha (Πανόχα)*
  • [Η πανόχα είναι ένας τύπος ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, γνωστή και ως jaggery ή panela. Παράγεται με το βράσιμο και την εξάτμιση του χυμού του ζαχαροκάλαμου χωρίς να αφαιρεθεί η μελάσσα, γεγονός που της δίνει σκούρο χρώμα και πλούσια γεύση καραμέλας ή τόφου]
• Raw sugar (Ακατέργαστη ζάχαρη)*
  • [Η ακατέργαστη ζάχαρη είναι φυσικός γλυκαντικός κρύσταλλος που προέρχεται από την πρώτη κρυσταλλοποίηση του χυμού του ζαχαροκάλαμου. Διατηρεί μέρος της φυσικής μελάσας, γεγονός που της δίνει καφέ χρώμα, μεγαλύτερους κόκκους και χαρακτηριστικό άρωμα, χωρίς να έχει υποστεί το χημικό ραφινάρισμα της λευκής ζάχαρης]
• Refiner’s syrup (Σιρόπι ραφιναρίσματος)*
  • [Το σιρόπι ραφιναρίσματος είναι ένα παχύρρευστο, γλυκό υγρό που παράγεται κατά την επεξεργασία και τον καθαρισμό (ραφινάρισμα) της ακατέργαστης ζάχαρης. Η πιο γνωστή εμπορική μορφή του είναι το golden syrup. Χρησιμοποιείται συχνά στη ζαχαροπλαστική και την αρτοποιία (όπως σε μπισκότα, γλυκά και σάλτσες) για να δίνει υγρασία, γλυκύτητα και να εμποδίζει τη κρυστάλλωση της ζάχαρης]
• Rice syrup (Σιρόπι ρυζιού)
  • [Το σιρόπι ρυζιού είναι ένα φυσικό γλυκαντικό που παράγεται από μαγειρεμένο ρύζι, το οποίο διασπάται με φυσικά ένζυμα (συχνά από βύνη κριθαριού) σε απλούστερα σάκχαρα. Έχει παχύρρευστη υφή, απαλή γεύση που θυμίζει καραμέλα και χρησιμοποιείται ως εναλλακτική λύση αντί για τη λευκή ζάχαρη στη μαγειρική, τη ζαχαροπλαστική και τα ροφήματα]
• Sorghum syrup (Σιρόπι σόργου)*
  • [Το σιρόπι σόργου είναι ένα φυσικό γλυκαντικό υγρό. Παρασκευάζεται από τον χυμό που στύβεται από τα κοτσάνια του γλυκού σόργου (Sorghum bicolor), ενός ανθεκτικού φυτού που μοιάζει με το καλαμπόκι. Ο χυμός αυτός βράζει και συμπυκνώνεται μέχρι να γίνει σιρόπι, με τρόπο παρόμοιο με την παραγωγή μελάσας ή σιροπιού σφενδάμου]
• Sucrose (Σακχαρόζη)*
  • [Η σακχαρόζη (ή αλλιώς σουκρόζη) είναι η επιστημονική ονομασία για την κοινή ζάχαρη. Πρόκειται για έναν δισακχαρίτη που αποτελείται από δύο απλά σάκχαρα, τη γλυκόζη και τη φρουκτόζη. Παράγεται φυσικά στα φυτά και εξάγεται κυρίως από το ζαχαροκάλαμο και τα ζαχαρότευτλα]
• Sugar (Ζάχαρη)*
  • [Η ζάχαρη (επιστημονικά σακχαρόζη ή σουκρόζη) είναι ένας απλός υδατάνθρακας και δισακχαρίτης που αποτελείται από γλυκόζη και φρουκτόζη. Παράγεται κυρίως από ζαχαροκάλαμο και ζαχαρότευτλα και χρησιμοποιείται ως γλυκαντική ουσία στα τρόφιμα, αποδίδοντας 4 θερμίδες ανά γραμμάριο]
• Treacle (Μελάσα)*
  • [Το treacle είναι ένα παχύρρευστο, γλυκό και κολλώδες σιρόπι που παράγεται κατά την επεξεργασία και διύλιση της ζάχαρης. Στη βρετανική κουζίνα, χρησιμοποιείται συχνά στη ζαχαροπλαστική για την παρασκευή γλυκών, όπως η γνωστή τάρτα treacle]
• Turbinado sugar (Ζάχαρη Τουρμπινάδο)*
  • [Η ζάχαρη τουρμπινάδο είναι μια μερικώς επεξεργασμένη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Ξεχωρίζει για τους μεγάλους, σκληρούς κρυστάλλους της, το ανοιχτό χρυσοκαφέ χρώμα της και την ήπια γεύση καραμέλας, καθώς διατηρεί μικρή ποσότητα από τη φυσική μελάσα του καλαμιού]
• Yellow sugar (Κίτρινη ζάχαρη)*
  • [Η κίτρινη ζάχαρη είναι ένας τύπος ακατέργαστης ή λιγότερο επεξεργασμένης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, η οποία διατηρεί μέρος της φυσικής μελάσας και έχει ελαφρώς καραμελωμένη γεύση. Συχνά ταυτίζεται ή συγγενεύει με την καστανή ζάχαρη, ενώ μπορεί επίσης να αναφέρεται σε χρωματιστή κρυσταλλική ζάχαρη ζαχαροπλαστικής]

* Περιέχει φρουκτόζη

Επίλογος

Δυστυχώς, τα περισσότερα από τα προϊόντα-τρόφιμα που βρίσκει κανείς σήμερα στα ράφια των super market είναι επεξεργασμένα (πολλές φορές υπερεπεξεργασμένα) τρόφιμα σε πακέτο. Η ζάχαρη (με όλες τις διαφορετικές μορφές και ονομασίες) είναι σχεδόν παντού και σε πολλές άλλες περιπτώσεις που δεν περιέχεται ζάχαρη υπάρχει κάποιος αμυλούχος υδατάνθρακας. Έτσι είναι σχεδόν αδύνατο να αποφύγουμε την κατανάλωση αρκετά μεγάλης ποσότητας ζάχαρης καθημερινά σε σχεδόν οτιδήποτε τρώμε. Ακόμα και αν φάμε πχ. ένα σάντουιτς, ένα πίτα γύρο (για τους Αθηναίους “ένα σουβλάκι με γύρο”), ας πούμε, αυτό θα περιέχει πίτα, πατάτες και πολλές φορές και κέτσαπ, οπότε άμυλο και ζάχαρη παντού. Πραγματικά, είμαστε περικυκλωμένοι από παντού από την ζάχαρη και καταλήγουμε να την τρώμε είτε το ξέρουμε είτε όχι, είτε το θέλουμε είτε όχι. Το χειρότερο από όλα, εθιζόμαστε στην ζάχαρη και έτσι πλέον γινόμαστε ζαχαρομανείς με συνέπεια το ενδοσπλαχνικό λίπος (δηλ. μέσα και γύρω από τα όργανα στην κοιλιά) και στο προθάλαμο για προδιαβήτη ή ακόμα χειρότερα για διαβήτη τύπου 2^(*).

Θα αναφέρω κλείνοντας ένα γεγονός. Πριν μερικά χρόνια δεν υπήρχε πάθηση με την ονομασία Διαβήτης Τύπου 2. Πριν από 50 χρόνια (δεκαετία του 1970), ο Διαβήτης Τύπου 2 ονομαζόταν συνηθέστερα μη ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης ή ευρέως γνωστός ως διαβήτης των ενηλίκων, επειδή εμφανιζόταν κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, σε αντίθεση με τη σημερινή κατάσταση που εμφανίζεται πλέον ακόμα και σε παιδιά! Αν λοιπόν αναλογιστεί κάποιος αυτό που είπα για το ότι είμαστε περικυκλωμένοι από τη ζάχαρη, εύλογα μπορεί να καταλάβει κάνεις γιατί χρειάστηκε να γίνει αυτή η αλλαγή στην ονομασία της πάθησης.

^(*) Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 είναι μια χρόνια ασθένεια όπου το σώμα δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη ή δεν μπορεί να τη χρησιμοποιήσει σωστά. Αυτό προκαλεί αύξηση του σακχάρου στο αίμα.

Προτεινόμενα σχετικά άρθρα/βίντεο:

* Ο ειδικός της ινσουλίνης: Πώς να “αποστραγγίσεις” το συκώτι σου από το λίπος (κάνε αυτό!) https://cannalib.eu/insulin-expert-how-to-drain-your-liver-of-fat-do-this/

* Ειδικός για το λιπώδες ήπαρ: Το τοξικό συστατικό που γεμίζει σιωπηλά το συκώτι σου με λίπος – Dr. David Unwin https://cannalib.eu/fatty-liver-expert-the-toxic-ingredient-silently-filling-your-liver-with-fat-dr-david-unwin/

* Ο γιατρός της ινσουλίνης: Ο πιο γρήγορος τρόπος για να κάψεις το επικίνδυνο σπλαχνικό λίπος! Βρίσκω μούχλα στους ασθενείς μου! https://cannalib.eu/insulin-doctor-the-fastest-way-to-burn-dangerous-visceral-fat-im-finding-mould-in-my-patients/

* Η ψυχίατρος της κέτο: Τι κάνει πραγματικά η διατροφή κέτο στο σώμα μας! Μπορεί να θεραπεύσει το 43% των ψυχικών ασθενειών; https://cannalib.eu/the-keto-psychiatrist-what-keto-is-really-doing-to-your-body-can-it-cure-43-of-mental-illness/

* Ο Νο. 1 ειδικός στη ζάχαρη: Σας έχουν πουλήσει ένα ψέμα για την υγιεινή διατροφή! https://cannalib.eu/no-1-sugar-expert-youve-been-sold-a-lie-about-healthy-food/

* Η Θεά της Γλυκόζης: Τα 10 κόλπα για τη γλυκόζη https://cannalib.eu/glucose-goddess-the-10-glucose-hacks/

* Dr. Thomas Seyfried: Ο γιατρός του καρκίνου: “Αυτή η κοινή τροφή χειροτερεύει τον καρκίνο!” https://cannalib.eu/dr-thomas-seyfried/